Basın kartı, İletişim Başkanlığınca verilen ve tüm resmî ve özel kuruluşlar tarafından kabul edilecek resmî nitelikte bir kimlik belgesidir. Rejimi iki metinde düzenlenir: 5187 sayılı Basın Kanunu'nun ek 1 ila ek 8. maddeleri ve Basın Kartı Yönetmeliği. Bu sayfa, o iki metinden doğan 30 sorunun cevabını başvurudan iptale, süreçteki sırasına göre topluyor.
Anahtar Sayılar
| Konu | Sayı | Dayanak |
|---|---|---|
| Kart türü sayısı | 5 | Yön. m.6 |
| Sürekli kart için mesleki hizmet | 18 yıl | m.14 |
| Sürekli kart hesabında serbest kart tavanı | 24 ay | m.14/4 |
| Serbest kart süresi | 12 / 18 / 24 ay | m.13/3 |
| Serbest kart başvuru penceresi | Ayrılıştan itibaren 1 ay | m.13/2 |
| Başvuruda mesleki çalışma belgesi | En az 6 ay | m.28/1 |
| Kart geçerlilik süresi | 10 yıl | m.47 |
| Komisyon olağan toplantısı | Yılda en az 3 | m.34/1 |
| Komisyon toplantı yeter sayısı | 13 üye | m.34/2 |
| Gündemin kesinleşmesi | Toplantıdan 5 gün önce | m.35/1 |
| Unvan/iş yeri değişikliği bildirimi | 1 ay | m.36 |
| Kart iadesi | 1 ay | m.37 |
| Ahlak esasları iptalinde bekleme | İadeden itibaren 1 yıl | m.38/4 |
| Kayıp/yıpranma talebi | Yılda en çok 2 defa | m.45/3 |
| Geçici kart (yabancı) | En çok 3 ay, bir defa uzatılır | m.40/2 |
1. Kart Türleri ve Kimler Alabilir
- Basın kartı türleri nelerdir?
- Sürekli basın kartı nasıl alınır?
- Serbest basın kartı kimlere verilir?
- Yabancı gazeteci basın kartı alabilir mi?
- Basın kartı kimlere verilemez?
- İnternet haber sitesi çalışanı basın kartı alabilir mi?
- Emekli gazeteci basın kartı taşıyabilir mi?
- Freelance gazeteci basın kartı alabilir mi?
- Dernek veya sendika yöneticisi basın kartı alabilir mi?
- Şirketin kurumsal iletişim çalışanı basın kartı alabilir mi?
- Basın kartı olmadan habercilik yapmak yasak mı?
2. Kişide Aranan Genel Şartlar
Yönetmeliğin 8. maddesi yedi şart sayar. (f) ve (g) bentleri, süreli yayın sahipleri, tüzel kişi temsilcileri, radyo-TV yönetim kurulu başkanları, kamu kurumu çalışanları ve yabancı kuruluşlarda çalışan T.C. vatandaşları için aranmaz (m.8/2).
- Basın kartı için kaç yaşında olmak gerekir?
- Basın kartı için üniversite mezunu olmak şart mı?
- Adli sicil kaydı basın kartına engel mi?
- Sabıka silinirse basın kartı alınabilir mi?
- Basın kartı sahibi ticaret yapabilir mi?
- Basın kartı kaç ay ara verilirse kaybedilir?
| Bent | Şart |
|---|---|
| a | 18 yaşını bitirmiş olmak |
| b | En az lise veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olmak |
| c | Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak |
| ç | Maddede sayılan katalog suçlardan hüküm giymemiş olmak |
| d | Terör suçlarından hüküm giymemiş olmak |
| e | 5187 m.25/2'deki suçlardan hüküm giymemiş olmak |
| f | 5953'e uygun sözleşme + işten ayrılıştan sonra bir aydan fazla ara vermeden çalışma |
| g | Medya faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmamak |
3. Başvuru Süreci ve Komisyon
- Basın kartı başvurusu nasıl yapılır?
- Başvuruda hangi belgeler istenir?
- Başvuru reddedilirse ne olur?
- Başvuru ne kadar sürede sonuçlanır?
- Enformasyon görevlisi basın kartı alabilir mi?
- Mesleki çalışma belgesi neye denir?
- Basın kartı başvurusunu kim onaylar?
- Basın Kartı Komisyonu kaç kişiden oluşur?
- Komisyon yılda kaç kez toplanır?
- Komisyon toplantısı için kaç üye gerekir?
- Basın kartı reddine dava açılabilir mi?
- Basın kartı ücretli mi?
Şartların tamamını tek tek işaretlemek için başvuru kontrol listesine, toplantı takvimi için komisyon takvimine bakabilirsiniz.
4. Kuruluş Şartları ve Unvanlar
Kart yalnız kişiye değil, bağlı olduğu kuruluşa da bağlıdır. Kuruluş şartını kaybederse kadronun kartı iptal edilir.
- Gazete ve dergilerde hangi şartlar aranır?
- Haber ajansında hangi şartlar aranır?
- Radyo ve televizyonda hangi şartlar aranır?
- Kuruluşun şartları kaybolursa karta ne olur?
- Hangi unvanlar basın kartı alabilir?
- Reklam ve pazarlama çalışanı basın kartı alabilir mi?
- Muhasebeci basın kartı alabilir mi?
- Stajyer gazeteci basın kartı alabilir mi?
- Sorumlu müdür gazetenin çıktığı yerde oturmak zorunda mı?
5. Kontenjanlar
- Kontenjan neye göre değişir?
- Günlük gazetede kaç kişiye basın kartı verilir?
- Dergide kaç kişiye basın kartı verilir?
- İnternet haber sitesinde kaç kişi basın kartı alabilir?
- Yerel radyoda kaç kişi basın kartı alabilir?
- Yerel televizyonda kaç kişi basın kartı alabilir?
- Yurt dışı bürosunda çalışana basın kartı verilir mi?
- Aynı kişi hem imtiyaz sahibi hem muhabir olabilir mi?
- Gazetenin yüzölçümü nasıl hesaplanır?
| Kuruluş | Kontenjan | Madde |
|---|---|---|
| Ulusal radyo ve televizyonlar | Sınırlama yok — yurt içi ve dışı bürolar dâhil | m.26/2-a |
| Bölgesel televizyonlar | YK başkanı + 19 çalışan | m.26/2-b |
| Yerel televizyonlar | YK başkanı + 10 çalışan | m.26/2-c |
| Bölgesel radyolar | YK başkanı + 7 çalışan | m.26/2-ç |
| Yerel radyolar | YK başkanı + 2 çalışan | m.26/2-d |
| Haber sitesi — 4 sigortalı çalışan | Sahip/temsilci + 4 çalışan | m.27/2-a |
| Haber sitesi — 5-9 sigortalı çalışan | Sahip/temsilci + 9 çalışan | m.27/2-b |
| Haber sitesi — 10 ve üzeri | Sınırlama yok | m.27/2-c |
Kendi kademenizi kontenjan hesaplayıcısıyla, yüzölçümünü yüzölçümü aracıyla çıkarabilirsiniz.
6. İptal, İade ve Bildirim
- Basın kartı hangi hâllerde iptal edilir?
- Basın kartı ne zaman iade edilir?
- Unvan değişikliği kaç günde bildirilir?
- Basın kartını başkasına kullandırmanın sonucu nedir?
- Kart iptal edilirse tekrar alınabilir mi?
- Basın ahlak esaslarına aykırılık basın kartını etkiler mi?
- Sürekli basın kartı geri alınabilir mi?
- İşten ayrıldıktan kaç gün sonra serbest kart başvurusu yapılır?
7. Kartın Kendisi
Kart Türleri Tek Bakışta
| Tür | Kime | Süre |
|---|---|---|
| Göreve bağlı | Medya kuruluşuna bağlı çalışan T.C. vatandaşları ve enformasyon görevlileri | 10 yıl |
| Süreli | Görev alanı Türkiye'yi kapsayan yabancı medya mensupları | Verildiği yılın sonuna kadar |
| Geçici | Geçici süreyle haber amaçlı gelen yabancı medya mensupları | En çok 3 ay |
| Serbest | Geçici süreyle çalışmayan veya yurt dışında serbest gazetecilik yapan T.C. vatandaşları | 12 / 18 / 24 ay |
| Sürekli | En az 18 yıl mesleki hizmeti bulunanlar | Ömür boyu |
Kontenjan Ölçüleri
| Yayın türü | Ölçü | En üst kademe |
|---|---|---|
| Günlük siyasi gazete | Yüzölçümü | 1,20 m² üzeri → yurt içinde sınırsız |
| Haftalık siyasi dergi | Sayfa sayısı | 100+ sayfa → 25 çalışan |
| On beş günden seyrek dergi | Sayfa sayısı | 120+ sayfa → 15 çalışan |
| İnternet haber sitesi | 5953 kapsamında sigortalı çalışan | 10 ve üzeri → sınırsız |
| Ulusal radyo/TV | Yayın ölçeği | Sınırsız |
| Bölgesel TV | Yayın ölçeği | 19 çalışan |
| Yerel TV | Yayın ölçeği | 10 çalışan |
| Bölgesel radyo | Yayın ölçeği | 7 çalışan |
| Yerel radyo | Yayın ölçeği | 2 çalışan |
Üç Ayrı Bildirim, Üç Ayrı Süre
Aynı unvan değişikliği üç ayrı mevzuatta üç ayrı bildirim doğurur ve biri diğerinin yerine geçmez:
| Mevzuat | Süre | Nereye |
|---|---|---|
| Basın Kartı Yönetmeliği m.36 | 1 ay | İletişim Başkanlığı |
| 5953 sayılı Kanun m.9 | 15 gün | Bölge Çalışma Müdürlüğü, mülkiye amirliği, sendika |
| Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği m.22 | 3 iş günü | Basın İlan Kurumu — İLANBİS |
Komisyon Kararı Gerekmeyen Üç Hâl
Yönetmelik üç durumda süreci kısaltır ve Başkanlıkça doğrudan işlem yapılmasına izin verir:
- Geçerlilik süresi dolan kartın yenilenmesi (m.47)
- Kayıp veya yıpranma nedeniyle yeniden kart talebi (m.45/4)
- Serbest kart döneminde işe başlama hâlinde kartın yenilenmesi (m.37/3)
Diğer Ana Yönergeler
| Yönerge | Kapsamı |
|---|---|
| Gazeteci Özlük Hakları ve Basın İş Kanunu | Sözleşme, ücret, ikramiye, fazla mesai, izin, ihbar ve kıdem tazminatı — 36 soru |
| Resmî İlan Soruları | Hak kazanma, kadro, içerik ve trafik eşikleri, gösterge, kontenjan, yaptırım — 50 soru |
| Haber Yazarken Hukuki Sınırlar | Kimlik ve görüntü, özel hayat, soruşturmanın gizliliği, cevap hakkı — 55 soru |
| RTÜK ve Yayıncılık Soruları | Yayın ilkeleri, reklam sınırları, yaptırımlar, lisans, seçim ve TRT — 45 soru |
| Dijital Yayıncılık Soruları | Telif ve alıntı, içerik kaldırma, KVKK, reklam etiketleme — 44 soru |
| Basın Mevzuatı Araç ve Şablonları | Sözleşme ve künye şablonları, hesaplayıcılar, kontrol listeleri, sözlük |
| Yayın Kurma Soruları | Beyanname, künye, sorumlu müdür, teslim, arşiv, lisans, baskı ve dağıtım — 47 soru |