Tek bir cevap yok: Yönetmelik yurt dışı bürolarını yayın türüne ve ölçeğe göre ayrı ayrı düzenler ve üç farklı sonuç üretir.
Günlük Siyasi Gazeteler
19. maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi, sayfa yüzölçümü toplamı 1,20 metrekareden fazla olan günlük siyasi gazeteler için üç kural koyar:
| Kural | Sonuç |
|---|---|
| Yurt içi büroları | Çalışanlara kontenjan sınırlaması yapılmaz |
| Yaygın ve bölgesel gazetelerin yurt dışı büroları | Çalışanlara kontenjan sınırlaması yapılmaz |
| Yerel gazetelerin yurt dışı büroları | Çalışanların en fazla yüzde yirmi beşine kart verilir |
Aynı fıkranın (e) bendi bir alt sınır koyar: yüzölçümü 1,19 metrekare veya daha az olanların yurt dışı bürolarında çalışanlara basın kartı verilmez.
Diğer Gazete ve Dergiler
20, 21 ve 22. maddeler haftalık siyasi gazete ve dergiler, siyasi olmayan gazete ve dergiler ile on beş günlük ve daha uzun aralıklı yayınları düzenler. Bu maddelerde yurt dışı bürolarına ilişkin hükümler daha kısıtlayıcıdır:
| Yayın | Yurt dışı bürosu | Madde |
|---|---|---|
| Haftalık siyasi gazeteler — yüzölçümü toplamı 3,59 m² veya daha az olanlar | Kart verilmez | m.20 |
| Haftalık siyasi dergiler | Kart verilmez | m.20 |
| Siyasi olmayan günlük gazeteler | Kart verilmez | m.21 |
| Siyasi olmayan haftalık gazeteler | Kart verilmez | m.21 |
| Siyasi olmayan dergiler | Kart verilmez | m.21 |
| On beş günlük gazeteler | Kart verilmez | m.22 |
| On beş günden uzun aralıklı dergiler | Kart verilmez | m.22 |
Haber ve Fotoğraf Ajansları
24. madde, belirli şartları belgelendiren ajanslar için kontenjan verirken şu kaydı düşer: bunların yurt dışı bürolarında çalışanlara basın kartı verilmez.
Örneğin bir yaygın gazete veya ulusal radyo-televizyon kuruluşuyla haber ya da fotoğraf sözleşmesi yaptığını ve kadrosunda daha önce basın kartı taşımış olup 5953 kapsamında çalışan beş gazeteci bulundurduğunu belgelendiren ajansların sahipleri veya tüzel kişi temsilcileri ile on sekiz çalışanına kart verilir — ama yurt dışı bürolarındakilere verilmez.
Radyo ve Televizyonlar
26. maddenin ikinci fıkrası iki uçlu bir düzen kurar:
- (a) Ulusal nitelikte yayın yapan radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanları ile yurt içi ve yurt dışı bürolarında çalışanlara kontenjan sınırlaması olmaksızın basın kartı verilir.
- (e) Bölgesel veya yerel nitelikte yayın yapan radyo ve televizyonların yurt dışı bürolarında çalışanlara basın kartı verilmez.
Özet
| Kuruluş | Yurt dışı bürosu çalışanı |
|---|---|
| Ulusal radyo-TV | Sınırlama yok |
| Yaygın ve bölgesel günlük gazete (yüzölçümü 1,20 m² üzeri) | Sınırlama yok |
| Yerel günlük gazete (yüzölçümü 1,20 m² üzeri) | En fazla %25 |
| Yüzölçümü 1,19 m² veya daha az günlük gazeteler | Kart verilmez |
| Haftalık ve daha seyrek yayınlar, dergiler | Kart verilmez |
| Haber ve fotoğraf ajansları | Kart verilmez |
| Bölgesel ve yerel radyo-TV | Kart verilmez |
Yurt Dışında İkamet Eden Türk Basın Mensubu
Büro çalışanı olmayan ama yurt dışında bulunan Türk basın mensupları için 28. maddenin beşinci fıkrası ayrı bir usul öngörür: başvuru evraklarını ve ikamet ettikleri ülkedeki büyükelçilik veya başkonsolosluk tarafından durumlarının teyit edildiğini belirtir yazıyı Başkanlığa göndermek suretiyle başvuru yapılır.
13. maddenin dördüncü fıkrası da benzer bir yol açar: herhangi bir medya kuruluşuna bağlı olmaksızın yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı gazetecilere, durumları büyükelçilik veya konsolosluk tarafından teyit edildiği takdirde serbest basın kartı verilebilir.
Sonuç
Yurt dışı bürosu çalışanlarına kart verilip verilmeyeceği yayın türüne ve ölçeğine bağlıdır. Ulusal radyo-televizyonlar ile yüzölçümü 1,20 m² üzeri yaygın ve bölgesel günlük gazetelerde sınırlama yoktur; aynı ölçekteki yerel gazetelerde en fazla yüzde yirmi beşe kart verilir. Bölgesel ve yerel radyo-televizyonlar, ajanslar ve seyrek yayınlarda ise yurt dışı bürosu çalışanlarına kart verilmez.