Basın Kartı Yönetmeliği'nin 38. maddesi iptal hâllerini iki fıkrada toplar ve ikisi arasındaki fark önemlidir: birinci fıkradaki hâllerde iptali Başkanlık, ikinci fıkradaki hâlde Komisyon yapar.
Başkanlıkça İptal (m.38/1)
| Bent | Sebep |
|---|---|
| (a) | Kart sahibinin 8. veya 9. maddedeki niteliklere sahip olmadığının veya bu nitelikleri sonradan kaybettiğinin anlaşılması |
| (b) | Bağlı bulunduğu medya kuruluşunun dördüncü bölümdeki niteliklere sahip olmadığının veya sonradan kaybettiğinin anlaşılması |
| (c) | Basın kartının veya basın kartına bağlı olarak düzenlenen kartların bir başkasına kullandırıldığının tespit edilmesi |
Bu üç hâlde iptal doğrudan Başkanlıkça yapılır; Komisyon kararı aranmaz.
Komisyonca İptal veya Uyarı (m.38/2)
İkinci fıkra farklı bir rejim kurar: kart sahibinin, 195 sayılı Kanunun 49. maddesine göre belirlenen basın ahlak esaslarına aykırı davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde, ihlalin mahiyetine göre Komisyon tarafından gerekçeleri de belirtilerek:
- Kart sahibi uyarılabilir
- Ya da basın kartının iptaline karar verilebilir
İptalden Sonra Yeniden Başvuru
Sonuçlar iptal sebebine göre değişir:
| İptal sebebi | Yeniden kart | Dayanak |
|---|---|---|
| Kişinin veya kuruluşun şartlarını kaybetmesi (m.38/1-a, b) | İptal gerekçeleri ortadan kalktıktan sonra yeniden başvuru yapılır | m.38/1 son cümle |
| Adlî sicile ilişkin şartların kaybı (m.8/1-ç, d, e) | 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu m.12 ve/veya 13/A uyarınca işlem tesis edildiği belirlenmedikçe verilmez | m.38/3 |
| Basın ahlak esaslarına aykırılık (m.38/2) | Kartın iade edildiği tarihten itibaren bir yıl geçmedikçe verilmez | m.38/4 |
Üçüncü satırdaki bir yıllık sürenin başlangıcına dikkat edin: iptal kararının tarihinden değil, kartın iade edildiği tarihten işler. Kartı iade etmeyi geciktirmek, yeniden başvuru hakkının doğmasını da geciktirir.
İade Edilmeden Yeni Başvuru İşleme Alınmaz
37. maddenin dördüncü fıkrası ek bir kilit koyar: basın kartının iade edilmesi gereken hâllerde eski basın kartı iade edilmedikçe yeni basın kartı başvurusu işleme alınmaz.
Benzer Kart Düzenleyenler
46. madde ayrı bir yaptırım getirir: Başkanlıkça verilen basın kartlarına dizgi, fon, tertip, şekil ve renk bakımından benzer kart düzenlemiş veya bu kartları kullanmış olanlar hakkında Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulur. Soruşturma ve/veya kovuşturma kesin olarak tamamlanıncaya kadar bu kişilere — şartları taşısalar dahi — kart verilmez, varsa kartları geçici olarak iptal edilir.
Yabancı Medya Mensuplarında Ek Sebep
41. maddeye göre yabancı medya mensubu, görevinin sona ermesi, adres değişikliği veya Türk vatandaşlığına geçmesi hâlinde bir ay içinde bildirimde bulunup kartı iade etmek zorundadır. Bu zorunluluğa uymadığı tespit edilenlerin kartı iptal edilir.
Sonuç
Basın kartı; kişinin ya da kuruluşun şartları kaybetmesi ve kartın başkasına kullandırılması hâllerinde Başkanlıkça, basın ahlak esaslarına aykırılık hâlinde ise Komisyonca iptal edilir. Ahlak esasları nedeniyle iptalde kartın iade tarihinden itibaren bir yıl geçmeden yeni kart verilmez; adlî sicile ilişkin hâllerde ise 5352 sayılı Kanun uyarınca işlem tesis edilmesi gerekir.