Teknoloji

Teknolojimizin Arkasındaki Sır

Sır dediğimiz aslında bir liste. Haber siteniz ayaktayken arkada hangi parçaların döndüğünü, her birini neden seçtiğimizi ve ne işe yaradığını burada tek tek yazdık.

Altyapı satan çoğu firma "güçlü sunucular" ve "yüksek performans" der, geçer. Biz ne kullandığımızı saklamıyoruz: aşağıdaki her satır, bir haber sitesi yayında kalırken çalışan gerçek bir parça.

Listeyi yayımlamamızın iki sebebi var. Birincisi, ne aldığınızı bilmeniz gerekir — bir gün başka bir sağlayıcıya geçmek isterseniz nereden çıkacağınızı bilirsiniz. İkincisi, seçimlerimizin arkasında durabiliyoruz; her birinin neden orada olduğunu anlatabiliyoruz.

Sunucu ve İşletim Sistemi

Her şeyin üstünde durduğu katman. Tek sağlayıcıya bağlı kalmıyoruz: işin niteliğine göre farklı veri merkezleri kullanıyoruz.

Hetzner

Sunucu sağlayıcı

Almanya merkezli sunucu sağlayıcı. Adanmış sunucu ve bulut sunucu tarafında fiyat/performans oranıyla biliniyor.

KEYDAL'da Sürekli yük altında çalışan, öngörülebilir kaynak isteyen kurulumlar burada duruyor.

OVHcloud

Sunucu sağlayıcı

Fransa merkezli, Avrupa'nın en büyük barındırma sağlayıcılarından. Kendi omurgası ve veri merkezleri var.

KEYDAL'da Coğrafi dağılım ve yedeklilik için ikinci sağlayıcımız. Tek bir firmanın kesintisi hepimizi durdurmasın diye.

Google Cloud

Bulut

Google'ın bulut platformu. Anlık ölçeklenme ve yönetilen servisler sunar.

KEYDAL'da Ani trafik sıçraması olan işler ve kendi sunucumuzda tutmanın anlamsız olduğu yönetilen servisler için.

Ubuntu

İşletim sistemi

Sunucularda en yaygın Linux dağıtımlarından. LTS sürümleri beş yıl güvenlik güncellemesi alır.

KEYDAL'da Sunucularımızın standart işletim sistemi. LTS kullanıyoruz — yani sürüm peşinde koşmak yerine güvenlik yamalarına odaklanabiliyoruz.

Konteyner ve Dağıtım

Bir güncellemenin sunucuya nasıl çıktığı, sorun olursa nasıl geri alındığı bu katmanda belirleniyor.

Kubernetes

Orkestrasyon

Konteyner orkestrasyon sistemi. Hangi uygulamanın kaç kopya çalışacağını, biri düştüğünde ne olacağını, güncellemenin nasıl yayılacağını o yönetir.

KEYDAL'da Birden çok sunucuya yayılan kurulumlarda uygulamaların dağıtımını ve kendini toparlamasını buna bırakıyoruz.

k3s

Hafif Kubernetes

Sertifikalı ama hafif bir Kubernetes dağıtımı. Tek bir ikili dosya olarak kurulur, çok daha az bellek tüketir.

KEYDAL'da Tam Kubernetes'in yükünü kaldırmayacak küçük ve orta ölçekli kurulumlarda aynı işi görüyor. Tek müşterilik bir sunucuya koca bir küme kurmanın anlamı yok.

GitHub Container Registry

İmaj deposu

ghcr.io — konteyner imajlarının sürüm etiketleriyle saklandığı depo. GitHub hesabıyla aynı yetkilendirmeyi kullanır.

KEYDAL'da Ürettiğimiz her sürüm buraya etiketlenerek çıkıyor. Bir güncelleme sorun çıkarırsa bir önceki etikete dönmek tek komut.

Web Sunucusu, Ağ ve Sertifika

Ziyaretçinin isteğinin karşılandığı ve şifrelendiği yer.

NGINX

Web sunucusu

Yüksek eşzamanlı bağlantıyı az kaynakla karşılayan web sunucusu ve ters vekil.

KEYDAL'da Gelen isteği ilk karşılayan katman: statik dosya servisi, uygulamaya yönlendirme, hız sınırlama ve önbellek burada.

Apache

Web sunucusu

En uzun süredir kullanılan web sunucularından. Modül yapısı ve .htaccess desteğiyle bilinir.

KEYDAL'da Taşıdığımız eski kurulumların bir kısmı .htaccess kurallarına bağımlı geliyor. Müşteriyi yeniden yazmaya zorlamak yerine Apache ile çalıştırıyoruz.

bunny.net

CDN

İçerik dağıtım ağı. Statik dosyaları dünyaya yayılmış noktalarda tutar, ziyaretçiye en yakın olandan sunar.

KEYDAL'da Görsel ve statik dosyalar buradan gidiyor. Hem sayfa hızlanıyor hem de ana sunucu asıl işine — haber üretmeye — odaklanıyor.

Let's Encrypt

Sertifika otoritesi

Kâr amacı gütmeyen ISRG tarafından işletilen, ücretsiz ve otomatik TLS sertifikası veren sertifika otoritesi. Sertifikaları 90 gün geçerlidir.

KEYDAL'da Sitelerdeki https kilidi buradan geliyor. Sertifika için ayrıca ücret almıyoruz; ortada ödenecek bir ücret yok.

AC

ACME

Protokol

RFC 8555 ile standartlaşan sertifika yönetim protokolü. Sertifika istemeyi, alan adı sahipliğini doğrulamayı ve yenilemeyi makineler arası bir konuşmaya indirger.

KEYDAL'da 90 günlük sertifikaları kimsenin takvimine güvenmeden yeniliyoruz. "Sertifika süresi doldu" hatası bizde bir insan hatası olmaktan çıktı.

Veri

Üç ayrı veritabanı var çünkü üç ayrı iş var: kayıt tutmak, hızlı erişmek ve çok satır saymak aynı şey değil.

PostgreSQL

İlişkisel veritabanı

Açık kaynak ilişkisel veritabanı. Veri bütünlüğü ve işlem güvenliği konusunda tavizsiz olmasıyla bilinir.

KEYDAL'da Ana veri deposu: haber içerikleri, kullanıcılar, yetkiler, ayarlar. Bir haberin kaybolmaması gereken her şeyi burada duruyor.

V

Valkey

Bellek içi depo

Redis'in 2024'te lisans değişikliği sonrası çatallanan açık kaynak devamı. Linux Foundation çatısı altında, BSD lisanslı.

KEYDAL'da Önbellek, oturum ve kuyruk. Manşet her istekte veritabanından yeniden hesaplanmasın diye burada bekliyor.

ClickHouse

Analitik veritabanı

Sütun tabanlı analitik veritabanı. Milyarlarca satır üzerinde saniyeler içinde toplama yapabilecek şekilde tasarlanmış.

KEYDAL'da Ziyaret ve log verisi gibi çok yazılan, az güncellenen ama çok sorgulanan veriler burada. Bu yükü ana veritabanına bindirmiyoruz.

Uygulama ve Arayüz

Panelde gördüğünüz ve okuyucunun tarayıcısında çalışan taraf.

Node.js

Çalışma ortamı

JavaScript'i sunucuda çalıştıran ortam. Çok sayıda eşzamanlı bağlantıyı tek iş parçacığıyla verimli karşılamasıyla bilinir.

KEYDAL'da Uygulama tarafının çalıştığı ortam. Aynı dilin hem sunucuda hem tarayıcıda olması ekip için bağlam değiştirmeyi azaltıyor.

CK

CKEditor

Metin editörü

Olgun bir açık kaynak zengin metin editörü. Yapıştırılan içeriği temizleme ve çıktının biçimini denetleme tarafı güçlüdür.

KEYDAL'da Haber panelindeki yazı alanı. Word'den yapıştırılan bir metnin siteyi bozmaması bu temizleme katmanı sayesinde.

Tailwind CSS

Arayüz

Hazır bileşen yerine küçük yardımcı sınıflar veren CSS altyapısı. Kullanılmayan her şeyi çıktıdan atar.

KEYDAL'da Panel arayüzünün stil altyapısı. Her projede sıfırdan bir tasarım dili kurmak yerine tutarlı bir temelden başlıyoruz.

Google Fonts

Yazı tipi

Açık lisanslı yazı tipi kütüphanesi. Ticari kullanımda ayrıca lisans ücreti gerektirmez.

KEYDAL'da Sitelerdeki yazı tipleri. Müşterinin ileride bir yazı tipi lisansı sorunuyla karşılaşmayacağından emin oluyoruz.

Arama Motoru Görünürlüğü

Haber sitesinde en pahalı kayıp, yazılan haberin geç bulunmasıdır. Bu grubun tamamı o gecikmeyi kısaltmak için var.

IN

IndexNow

Protokol

Yeni ya da değişen bir adresi arama motoruna anında bildiren açık protokol. Microsoft ve Yandex tarafından başlatıldı; Bing, Yandex, Seznam ve Naver destekliyor. Google katılmıyor.

KEYDAL'da Bir haber yayına girer girmez adresini bildiriyoruz. Robotun kendi takvimiyle uğramasını beklemek yerine haber veriyoruz — son dakika haberinde aradaki fark saatler oluyor.

Google Search Console

Ölçüm

Google'ın site sahiplerine verdiği panel. Hangi sorgudan kaç tıklama geldiğini, hangi sayfanın indekslenemediğini ve nedenini gösterir.

KEYDAL'da Yayına aldığımız her sitede kuruyoruz. Bir sayfa indekslenmiyorsa sebebini tahmin etmiyor, buradan okuyoruz.

B

Bing Webmaster Tools

Ölçüm

Bing tarafının site sahibi paneli. IndexNow bildirimlerini de buradan takip edebilirsiniz.

KEYDAL'da Yalnızca Google'a bakmak eksik kalıyor; Bing verisi başka yüzeyleri de besliyor.

Y

Yandex Webmaster

Ölçüm

Yandex'in site sahibi paneli. Tarama, indeksleme ve site sağlığı raporları verir.

KEYDAL'da Türkiye'de Yandex'ten gelen trafik göz ardı edilecek düzeyde değil. Kurulumu birkaç dakika, karşılığı var.

Sipariş ve Ödeme

Siparişin alınmasından tahsilata kadar olan taraf. Kart bilgisi hiçbir aşamada bizim sunucumuza uğramıyor.

W

WISECP

Otomasyon

Barındırma firmaları için sipariş, fatura, destek ve hizmet yönetimini bir arada veren otomasyon yazılımı.

KEYDAL'da Müşteri paneli, sipariş ve fatura tarafı burada dönüyor.

iy

iyzico

Ödeme kuruluşu

Türkiye'de lisanslı ödeme kuruluşu. 3D Secure, taksitli ödeme ve abonelik tahsilatını tek entegrasyonda toplar.

KEYDAL'da Ödeme tarafı. Kart bilgisi bizim sunucumuza hiç uğramıyor — kartla ilgili her şey iyzico tarafında kalıyor, bu da sorumluluğu doğru yere koyuyor.

Yapay Zekâ

Bu grubu ayrı yazdık çünkü haber işinde yapay zekânın nerede durduğu ayrıca konuşulması gereken bir konu.

Anthropic

Yapay zekâ

Claude modellerini geliştiren yapay zekâ şirketi. Uzun metinlerle çalışma ve talimata sadık kalma tarafında güçlü.

KEYDAL'da Geliştirme ve metin işleri tarafında yardımcı olarak kullanıyoruz.

OA

OpenAI

Yapay zekâ

GPT modellerini geliştiren şirket. Geniş bir araç ve entegrasyon ekosistemi var.

KEYDAL'da Geliştirme ve metin işleri tarafında yardımcı olarak kullanıyoruz.

Google Gemini

Yapay zekâ

Google'ın çok kipli model ailesi. Metin dışında görsel ve ses girdisiyle de çalışır.

KEYDAL'da Geliştirme ve metin işleri tarafında yardımcı olarak kullanıyoruz.

Marka işaretleri sahiplerinin tescilli markalarıdır; burada yalnızca kullandığımız teknolojileri tanıtmak amacıyla yer alır. İşaretler Simple Icons (CC0-1.0) setinden alınmıştır. Sette karşılığı olmayan markaları harfle gösteriyoruz — benzeri diye başka bir ürünün logosunu koymuyoruz.

Sık Sorulanlar

Bu listeyi neden yayımlıyorsunuz?
Çünkü ne aldığınızı bilmeye hakkınız var. Altyapı satın alırken "güçlü sunucular" cümlesi hiçbir şey anlatmaz. Bir gün bizden ayrılmak isterseniz, neyin üzerinde durduğunuzu bilerek ayrılırsınız.
Liste değişir mi?
Değişir. Bu sayfa süslemek için değil, güncel tutmak için yazıldı; bir teknolojiyi bıraktığımızda buradan da çıkarıyoruz.
Kendi sunucumu kullanabilir miyim?
Evet. Yazılımı kendi sunucunuza da kurabiliyoruz. Bu durumda listedeki sağlayıcı tarafı sizin tercihinizle değişir, uygulama ve veri katmanı aynı kalır.
Verilerim nerede tutuluyor?
Hangi veri merkezinde barındığınız sözleşmenizde yazar. Türkiye'de tutulması gereken veriler için Türkiye'deki veri merkezini seçiyoruz.

Altyapınızı KEYDAL ile Kurun

Yazılım, hosting ve sunucu tek pakette. Kurulumu ve taşımayı biz yapıyoruz.