Basın kartı yalnız kişiye değil, bağlı olduğu kuruluşa da bağlıdır. Basın Kartı Yönetmeliği'nin 38. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi bunu açıkça söyler: bağlı bulunulan medya kuruluşunun, Yönetmeliğin dördüncü bölümünde sayılan niteliklere sahip olmadığının veya bu nitelikleri sonradan kaybettiğinin anlaşılması hâlinde basın kartı Başkanlıkça iptal edilir.
Dördüncü Bölüm Hangi Şartlar?
| Kuruluş türü | Madde | Örnek şartlar |
|---|---|---|
| Gazete ve dergiler | m.15 | Beyanname ve alındı belgesi, ilan-alıntı üçte bir sınırı, düzenli yayım, matbaada basım, beş gün içinde nüsha gönderimi, satışa arz |
| Haber ve fotoğraf ajansları | m.16 | Düzenli yayım/iletim, kadroda 5 gazeteci, ücretli haber satış sözleşmesi |
| Özel radyo ve televizyonlar | m.17 | 6112'ye uygun yayın izni, yayın ilkelerine uygunluk, düzenli yayın |
| İnternet haber siteleri | m.18 | Beyanname ve alındı belgesi, haber amacına özgülenme, asgari çalışan sayısı, kesintisiz erişim, özgün ve güncel içerik |
"Sonradan Kaybetme" Ne Anlama Geliyor?
Pratikte en sık karşılaşılan kayıp hâlleri:
- Gazetede düzenli yayımın kesilmesi (m.15/1-e)
- İnternet haber sitesinde kesintisiz erişimin bozulması (m.18/1-ç)
- İnternet haber sitesinde asgari çalışan sayısının altına düşülmesi (m.18/1-c)
- Ajansta haber satış sözleşmesinin sona ermesi (m.16/1-ç)
- Radyo-televizyonda yayın izninin kaybı (m.17/1-a)
- Beş günlük nüsha gönderiminin aksaması (m.15/1-g, m.16/1-b)
İptalden Sonra Ne Oluyor?
38. maddenin birinci fıkrasının son cümlesi yolu gösterir: iptal gerekçeleri ortadan kalktıktan sonra basın kartı talep edenin yeniden başvuruda bulunması gerekir.
Yani kart kendiliğinden geri gelmez; kuruluş şartını yeniden sağladığında yeni bir başvuru yapılır.
| İptal sebebi | Bekleme süresi |
|---|---|
| Kuruluşun şartlarını kaybetmesi (m.38/1-b) | Yok — gerekçe ortadan kalkınca yeniden başvurulur |
| Basın ahlak esaslarına aykırılık (m.38/2) | Kartın iade edildiği tarihten itibaren 1 yıl |
| Adlî sicile ilişkin şartların kaybı (m.8/1-ç, d, e) | 5352 sayılı Kanun m.12 ve/veya 13/A uyarınca işlem tesis edilmedikçe verilmez |
Denetim Nasıl Yapılıyor?
42. maddeye göre Başkanlık, basın kartlarının geçerliliğini koruyup korumadığını belirli aralıklarla kontrol eder. Medya kuruluşları, talep üzerine basın kartı sahibi çalışanlarının adı-soyadı, unvanı, basın kartı numarası ve sözleşme bilgilerini içeren onaylı listeleri gönderir. Başkanlık denetim sırasında mesleki çalışmaların gönderilmesini de isteyebilir.
Sonuç
Bağlı bulunulan medya kuruluşunun dördüncü bölümdeki nitelikleri taşımadığı ya da sonradan kaybettiği anlaşılırsa basın kartı Başkanlıkça iptal edilir. İptal gerekçesi ortadan kalktığında yeniden başvuru yapılabilir; bu hâl için bekleme süresi öngörülmemiştir.
Tüm iptal hâllerini iptal yazısında ele aldık.