Mevzuatta gazetenin satış fiyatını belirleyen bir hüküm yoktur — fiyat serbesttir. Ancak iki ayrı düzenleme fiyat çevresinde sınır çizer.
Birinci Sınır: "Rayiç Bedel Karşılığında Satışa Arz"
Basın Kartı Yönetmeliği'nin 15. maddesinin (ğ) bendi, ilgililerine basın kartı verilebilecek gazete ve dergiler için şunu arar: herkesin görebileceği veya girebileceği yerlerde rayiç bedel karşılığında satışa arzı.
| Şartın unsuru | Anlamı |
|---|---|
| Herkesin görebileceği veya girebileceği yerlerde | Kapalı devre dağıtım yeterli değil |
| Rayiç bedel karşılığında | Sembolik ya da bedelsiz dağıtım değil |
| Satışa arz | Fiilen satışa sunulmuş olmak |
İkinci Sınır: Dağıtım Ücreti Tavanı
5187 sayılı Kanun'un 23. maddesi, fiyatı değil dağıtım ücretini düzenler: süreli yayınların dağıtımını yapan kişiler, kendilerinden dağıtımı istenen yayınları, dağıtımını yaptıkları diğer yayınlar için aldıkları satış fiyatı, tiraj ve sayfa sayısına göre belirlenen dağıtım ücretini aşmayacak bir bedel karşılığında dağıtmakla yükümlüdürler.
Yükümlülüğe aykırı davrananlar, dağıtımından kaçındıkları yayının toplam bedelinin on misli ağır para cezasıyla cezalandırılır.
Üçüncü Koruma: Perakende Satış Serbestisi
23. maddenin ikinci fıkrası perakende tarafını korur: süreli yayınları perakende olarak satışa sunan gerçek veya tüzel kişiler, aynı anda diledikleri kadar dağıtım şirketiyle anlaşıp diledikleri yayınları satabilirler.
Dağıtımın Engellenmesi Ayrı Bir Suç
22. madde daha ağır bir hâli düzenler: kanuna uygun olarak basılmış eserleri, bunların yayımını veya dağıtımını veya satışını önlemek amacıyla tahrip eden veya bozan kimse, fiili daha ağır bir suç teşkil etmediği takdirde bir yıla kadar hapis ve ağır para cezasıyla cezalandırılır.
Maddenin devamı: Kanunun aradığı şartlara uyulmasına rağmen süreli ve süresiz yayınların basılmasını, yayımını, dağıtımını veya satışını şiddet veya tehditle engelleyen kimse, fiili daha ağır bir suç teşkil etmediği takdirde iki yıla kadar hapisle cezalandırılır.
Resmî İlan Fiyatı Ayrı Bir Konu
Gazetenin satış fiyatı ile resmî ilan ücreti karıştırılmamalıdır. Resmî ilan ücreti, Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe konulan Resmî İlan Fiyat Tarifesi ile belirlenir ve sütun-santim esasına dayanır. Arşivini fiyat tarifesi arşivinde topladık.
Sonuç
Satış fiyatı serbesttir; mevzuat bir tutar belirlemez. Ancak Basın Kartı Yönetmeliği m.15/ğ, yayının herkesin görebileceği yerlerde rayiç bedel karşılığında satışa arz edilmesini şart koşar — yani bedelsiz dağıtım bu şartı karşılamaz. 5187 m.23 ise dağıtım ücretine tavan getirir ve perakendeciye rakip yayınları satmama yükümlülüğü dayatılmasını yasaklar.