Basın kartı tek bir belge değildir. 5187 sayılı Kanun'un ek 1. maddesi ve Basın Kartı Yönetmeliği'nin 6. maddesi beş ayrı tür tanır; hangisini alacağınız kime bağlı çalıştığınıza, vatandaşlığınıza ve mesleki kıdeminize göre değişir.
Beş Tür
| Tür | Kime verilir | Madde |
|---|---|---|
| Göreve bağlı | Bir medya kuruluşuna bağlı çalışan T.C. vatandaşı medya mensupları ve enformasyon görevlileri | m.10 |
| Süreli | Görev alanı Türkiye'yi kapsayan yabancı medya mensupları | m.11 |
| Geçici | Görev alanı Türkiye'yi kapsamayan, geçici süreyle haber amaçlı gelen yabancı medya mensupları | m.12 |
| Serbest | Geçici süreyle çalışmayan veya yurt dışında serbest gazetecilik yapan T.C. vatandaşı medya mensupları | m.13 |
| Sürekli | En az 18 yıl mesleki hizmeti bulunanlara — ömür boyu | m.14 |
Kart Resmî Bir Kimlik Belgesidir
Yönetmeliğin 5. maddesi kartın niteliğini belirler: basın kartı, İletişim Başkanlığınca verilen ve tüm resmî ve özel kuruluşlar tarafından kabul edilecek resmî nitelikte bir kimlik belgesidir.
Kartın şekli, güvenlik öğeleri ve üzerinde yer alacak bilgiler Başkanlıkça belirlenir ve duyurulur (m.6/2).
Süreler Türe Göre Değişiyor
| Tür | Geçerlilik |
|---|---|
| Göreve bağlı | Genel kural: 10 yıl (m.47) |
| Serbest | Önceki kart taşıma süresine göre 12, 18 veya 24 ay (m.13/3) |
| Geçici | Görev süresi dikkate alınarak en çok 3 ay; bir defa uzatılabilir (m.40/2) |
| Süreli | Görev süresini aşmamak üzere verildiği yılın sonuna kadar (m.39) |
| Sürekli | Ömür boyu (m.14) |
Hangi Türü Talep Edeceğinizi Ne Belirler?
Sıralama pratikte şöyle işler:
- Bir medya kuruluşunda çalışıyorsanız → göreve bağlı
- İşten ayrıldıysanız ve bir ay içinde başvurduysanız → serbest
- Meslekte 18 yılı doldurduysanız → sürekli
- Yabancıysanız ve görev alanınız Türkiye'yi kapsıyorsa → süreli
- Yabancıysanız ve geçici süreyle geldiyseniz → geçici
Sonuç
Beş tür vardır: göreve bağlı, süreli, geçici, serbest ve sürekli. Göreve bağlı kart çalışanlara, serbest kart ara dönemdekilere, sürekli kart 18 yılını dolduranlara ömür boyu verilir. Süreli ve geçici kartlar yabancı medya mensuplarına özgüdür.
Sürekli kartın şartlarını sürekli kart yazısında, serbest kartı serbest kart yazısında ele aldık.