Basın mevzuatında en çok zaman kaybettiren şey, hangi belgeyi ne zaman hazırlayacağınızı bilmemektir. Bu sayfa doldurulabilir şablonları, hesaplayıcıları, kontrol listelerini ve başvuru kaynaklarını tek yerde topluyor; her birinin hangi durumda işinize yarayacağını da yazıyor. Her kalem dayandığı kanun maddesiyle birlikte hazırlandı.
Nereden Başlamalı?
Durumunuza göre giriş noktası değişir:
| Durumunuz | Başlayacağınız yer |
|---|---|
| Yeni bir haber sitesi kuruyorum | Kurulum rehberi → beyanname → künye |
| Yayındayım, uyumlu muyum bilmiyorum | Yasal uyum kontrol listesi |
| Gazeteci işe alacağım | İş sözleşmesi şablonu |
| Basın kartı başvuracağım | Başvuru kontrol listesi |
| Resmî ilan almak istiyorum | Resmî ilan soruları |
| Telif, KVKK, kaldırma talebi sorunum var | Dijital yayıncılık soruları |
1. Şablonlar ve Örnek Metinler
Doldurup kullanabileceğiniz, dayanağı gösterilmiş metinler.
- Gazeteci İş Sözleşmesi Şablonu (5953 uyumlu) — sözleşme yoksa basın kartı başvurusu da düşer; m.4 nevi, ücret ve kıdemin yazılmasını şart koşar.
- Süreli Yayın Beyannamesi Örneği ve Doldurma Rehberi — Cumhuriyet Başsavcılığına verilecek beyannamenin alanları ve ekleri; alındı belgesi basın kartı başvurusunda da istenir.
- İnternet Haber Sitesi Künye Şablonu — 5187 m.4/3'teki altı kalem; çıktı doğrudan siteye yapıştırılabilir HTML bloğu ve tarih damgası şablonudur.
- Cevap ve Düzeltme Metni Dilekçe Örneği — m.14'teki süreler ve dilekçe kalıbı.
2. Hesaplayıcılar
Elle yapılınca en çok hata üretilen hesaplar. Her biri dayandığı maddeyi gösterir.
- Gazeteci Kıdem ve İhbar Tazminatı — iki süre ayrı ölçülür: kıdem meslekteki toplam hizmete, ihbar aynı işyerindeki fasılasız hizmete bakar.
- Gazeteci Fazla Mesai Ücreti — normal fazla çalışma %50 zamlı; saat 24.00'ten sonraya denk gelen saatler bir misli fazlasıyla ödenir.
- Basın Kartı Kontenjanı — yayın türüne ve yüzölçümüne göre; kontenjan bir tavandır, otomatik hak değildir.
- Gazete Yüzölçümü — en sık yapılan hata santimetreyi metreye çevirmemektir.
3. Kontrol Listeleri
Yayın öncesi ya da başvuru öncesi tek tek işaretleyeceğiniz listeler.
- İnternet Haber Sitesi Yasal Uyum Kontrol Listesi — 5187'nin internet haber sitesine yüklediği yükümlülükler tek listede, dayanak maddeleriyle.
- Basın Kartı Başvuru Kontrol Listesi — Ek m.3'teki yedi şart; biri eksikse başvuru Komisyona gitmeden reddedilir.
- RTÜK Yayın İlkeleri Kontrol Listesi — 6112 m.8/1'deki 24 bendi yayın öncesi denetler ve her bendin hangi ceza grubuna girdiğini gösterir.
4. Başvuru Kaynakları
Bir kavramı ya da tarihi hızlıca doğrulamak istediğinizde.
- Basın Mevzuatı Sözlüğü: 120 Terim — 5187, 6112, 195, 1117 ve Basın Kartı Yönetmeliği'ndeki temel tanımlar tek listede.
- Hangi Kanun Hangi Yayın Türüne Uygulanır? — ne yayımladığınızı, nerede ve hangi sıklıkla yaptığınızı sorar; tabi olduğunuz kanunları çıkarır.
- Basın Mevzuatı Kronolojisi: 1950'den Bugüne — kanun değişiklikleri, AYM iptalleri ve Cumhurbaşkanı Kararları tarih sırasıyla.
- Basın Mevzuatında Bu Yıl Ne Değişti? — son dönem değişiklikleri; uyum kontrolünüzü buradan tamamlayın.
- Mevzuat Kaynakları: Resmî Metinlere Nereden Ulaşılır? — birincil kaynağa gitmenin yolu.
5. Arşiv ve Takvim
- Resmî İlan Fiyat Tarifesi Arşivi (Yıllara Göre) — 195 m.39 uyarınca tarife BİK Genel Kurulunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca tespit edilir; yıllara göre birim ücretler burada.
- Basın Kartı Komisyonu Toplantı Takvimi ve Sonuçları — başvurunuzun hangi toplantıda görüşülebileceğini gösterir.
6. Kuruluş ve Yazılım Rehberleri
Şablon ve hesap değil, süreç anlatan uzun rehberler.
- İnternet Haber Sitesi Nasıl Kurulur? — fikirden alan adına, maliyetten beyannameye adım adım.
- Haber Yazılımı: Kapsamlı Rehber ve Seçim Kılavuzu — yazılım seçiminin tüm ölçütleri; mevzuat kalemlerinin hangisini yazılım karşılar.
- Haber Sitesi Scripti ve Hazır Haber Sitesi — script, hazır site ve platform arasındaki fark.
Yayın türüne özel olanlar: gazete, radyo, web TV, dergi ve BİK uyumlu haber yazılımı.
Sık Yapılan Beş Hata
- Beyannameyi izin sanmak. İzin alınmaz, bildirim yapılır; 5187 m.7 "beyanname verilmesi yeterlidir" der.
- Künyeyi serbest metin sayfada tutmak. Bir kalem silindiğinde fark edilmez; yapılandırılmış alan olarak tutun.
- Göreli tarih göstermek. "3 saat önce" tek başına yetmez; m.4/4 her erişildiğinde değişmeyen sabit tarih arar.
- Arşivi yalnız "son hâl" olarak saklamak. m.10 içeriğin doğruluğu ve bütünlüğü sağlanmış şekilde iki yıl saklanmasını ister.
- Sözleşmeyi 4857'ye göre kurmak. Gazeteci 5953'e tabidir; kıdem, ihbar ve fazla mesai rejimi farklıdır.
Diğer İki Ana Yönerge
| Yönerge | Kapsamı |
|---|---|
| Dijital Yayıncılık Soruları | Telif ve alıntı, içerik kaldırma ve erişim engelleme, KVKK, reklam etiketleme, bilgi edinme — 44 soru |
| Resmî İlan Soruları | Hak kazanma, kadro, içerik ve trafik eşikleri, gösterge, kontenjan, yaptırım ve denetim — 50 soru |