Türk basın mevzuatında "yüzölçümü" tek bir şey demek değildir. Birbirine karıştırılan iki ayrı hesap vardır: basın kartı kontenjanını belirleyen metrekare hesabı ve resmî ilan ücretini belirleyen sütun-santim hesabı. İkisinin formülü de, birimi de, dayanağı da farklıdır. Bu yazıda her ikisinin de resmî tanımı, formülü ve örnek hesapları yer alıyor.
İki Farklı Yüzölçümü
| Basın kartı yüzölçümü | Resmî ilan sütun-santimi | |
|---|---|---|
| Ne belirler | Kuruluşun basın kartı kontenjanını | Yayımlanan ilanın ücretini |
| Birim | metrekare (m²) | sütun-santim (gazete) / kutu (internet) |
| Neyi ölçer | Gazetenin tamamını (bütün sayfalar) | Tek bir ilanın kapladığı alanı |
| Dayanak | Basın Kartı Yönetmeliği m.4/1-z | Resmî İlan Fiyat Tarifesi m.1 |
| Kim kullanır | İletişim Başkanlığı / Basın Kartı Komisyonu | Basın İlan Kurumu |
1. Basın Kartı Yüzölçümü: Metrekare Hesabı
Basın Kartı Yönetmeliği m.4/1-(z) tanımı nettir: "Basılı olarak yayımlanan süreli yayınların sayfa eni, sayfa boyu ve sayfa sayısının birbiriyle çarpılması sonucu bulunan rakamın metrekare cinsinden değeri."
BASIN KARTI YÜZÖLÇÜMÜ
Yüzölçümü (m²) = sayfa eni (m) × sayfa boyu (m) × sayfa sayısı
Adım adım:
1) Sayfa enini ve boyunu santimetre olarak ölç
2) İkisini de 100'e bölerek metreye çevir
3) Birbiriyle ve sayfa sayısıyla çarp
Örnek: 31,5 cm × 47 cm ebadında 16 sayfalık gazete
en = 31,5 / 100 = 0,315 m
boy = 47 / 100 = 0,470 m
tek sayfa = 0,315 × 0,470 = 0,14805 m²
toplam = 0,14805 × 16 = 2,3688 m²Sık kullanılan gazete ebatlarının hazır değerleri:
| Ebat | En × boy | Tek sayfa (m²) | 4 sayfa | 8 sayfa | 12 sayfa | 16 sayfa |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Broadsheet | 35 × 50 cm | 0,1750 | 0,700 | 1,400 | 2,100 | 2,800 |
| Berliner | 31,5 × 47 cm | 0,1481 | 0,592 | 1,184 | 1,777 | 2,369 |
| A3 | 29,7 × 42 cm | 0,1247 | 0,499 | 0,998 | 1,497 | 1,996 |
| Tabloid | 28 × 40 cm | 0,1120 | 0,448 | 0,896 | 1,344 | 1,792 |
Bu değerlerin hangi kontenjana denk düştüğünü görmek için basın kartı kontenjan hesaplama yazısındaki tablolara bakın. Günlük siyasi gazeteler için kritik eşik 1,20 m²; bu eşiği aşan yayınlarda yurt içi büroları için kontenjan sınırlaması tamamen kalkar.
2. Resmî İlan: Sütun-Santim Hesabı
Resmî ilan ücreti, ilanın gazetede kapladığı alana göre hesaplanır. Yürürlükteki Resmî İlan Fiyat Tarifesi (24/12/2025 tarihli ve 10768 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının eki, RG 25/12/2025-33118) m.1/1 birimi şöyle tanımlar:
"Gazetelerde resmî ilanların yayım ücreti, gazetelerin sayfa düzenleri esasını teşkil eden sütun boyu üzerinden bir santimetrelik ölçüm ile elde edilen sütun-santim birimi esas alınmak suretiyle, internet haber sitelerinde resmî ilanların yayım ücreti ise bir santimetre boy 3,4 santimetre en olmak üzere 1 kutu alan esas alınmak suretiyle hesap edilir."
RESMÎ İLAN ÜCRETİ
GAZETE:
1 sütun-santim = bir sütunun 1 cm'lik boyu
Toplam sütun-santim = sütun sayısı × ilan boyu (cm)
Ücret = toplam sütun-santim × birim fiyat
İNTERNET HABER SİTESİ:
1 kutu = 1 cm boy × 3,4 cm en
Ücret = kutu sayısı × birim fiyat
(Ölçüm, ilan.gov.tr'de yayımlanan ilan esas alınarak
BİK'in İLANBİS sistemine göre yapılır — Tarife m.2/1)2026 Yılı Birim Ücretleri
Tarife m.1/7, birim ücreti iki kategoriye ayırır. Dikkat: ayrım yaygın/bölgesel/yerel yayın türüne göre değil, fiili satış ortalamasına ve internet haber sitelerinde yönetmelik kategorisine göredir.
| Kategori | Kapsam | Birim ücret |
|---|---|---|
| (a) | Günlük fiili satış ortalaması 50 binin altındaki gazeteler + Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliğine göre 1., 2., 3., 4. ve 5. Kategorideki internet haber siteleri | 232 TL |
| (b) | Günlük fiili satış ortalaması 50 binin üzerindeki gazeteler + aynı Yönetmeliğe göre Genel Kategorideki internet haber siteleri | 263 TL |
Zorunlu Dizgi Parametreleri
Ücret sadece alana bağlı değil; tarife dizgiyi de bağlar. Bu parametrelere uyulmazsa m.1/6 uyarınca bedel kıyasen hesaplanır — yani ilanı gereğinden büyük dizerek fatura şişirmek mümkün değildir.
| Parametre | Zorunlu değer | Dayanak |
|---|---|---|
| Yazı karakteri | Arial | m.1/2 |
| İlan metni punto | 10 punto | m.1/3-a |
| Satır yoğunluğu | 5 santimetrede en az 12 satır | m.1/3-b |
| Tek sütun / kutu genişliği | 3,4 santimetre | m.1/3-c |
| İlan başlığı punto | 16 punto | m.1/4 |
| Başlık ile metin arası | 3 milimetre | m.1/5-a |
| Çerçeve kalınlığı | 0,5 milimetre | m.1/5-b |
| Metin ile çerçeve arası | 3 milimetre | m.1/5-b |
| Kelime araları | Bir boşluk karakteri | m.1/5-c |
Örnek Hesaplar
Örnek 1 — Gazetede 2 sütuna 15 cm ilan
Gazete: günlük fiili satış ortalaması 50 binin altında
İlan : 2 sütun genişliğinde, 15 cm boyunda
Toplam sütun-santim = 2 × 15 = 30
Birim fiyat = 232 TL (Tarife m.1/7-a)
Ücret = 30 × 232 = 6.960 TL (+ KDV)Örnek 2 — Aynı ilan 50 bin üzeri satışlı gazetede
Toplam sütun-santim = 30
Birim fiyat = 263 TL (Tarife m.1/7-b)
Ücret = 30 × 263 = 7.890 TL (+ KDV)
Fark: aynı alan için 930 TL, yani yaklaşık %13.Örnek 3 — İnternet haber sitesinde ilan
Site : 3. Kategori internet haber sitesi
İlan : 40 kutu (1 kutu = 1 cm boy × 3,4 cm en)
Birim fiyat = 232 TL (Tarife m.1/7-a)
Ücret = 40 × 232 = 9.280 TL (+ KDV)
Not: ölçüm ilan.gov.tr'deki yayımlanmış ilan üzerinden
İLANBİS sistemi tarafından yapılır; el hesabı yalnızca
öngörü amaçlıdır.Asgari Yüzölçümü Eşikleri Nerede Aranır?
Bir gazetenin resmî ilan yayımlayabilmesi için taşıması gereken vasıflar 195 sayılı Kanunun 34. maddesinde sayılır ve (b) bendi açıkça "sayfa sayı ve ölçüsü"nü bu vasıflar arasına koyar. Ancak kanun sayısal eşiği kendisi belirlemez; bunu Basın İlan Kurumu Genel Kuruluna bırakır (m.34). Genel Kurulca verilen bu kararlar ise m.36 uyarınca Resmî Gazete'de ilan edilir.
Aynı şekilde internet haber sitelerinin hangi kategoriye (1.-5. Kategori veya Genel Kategori) gireceği de Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliğinde belirlenir. Kategori, doğrudan birim ücretinizi değiştirdiği için bu tespit maddi sonuç doğurur.
Sık Yapılan Hatalar
- İki yüzölçümünü karıştırmak. Basın kartı kontenjanı için sütun-santim, resmî ilan ücreti için metrekare hesaplamak yaygın bir hatadır. Biri gazeteyi, diğeri ilanı ölçer.
- Metre yerine santimetre kullanmak. Basın kartı formülünde en ve boy metre cinsinden girilmelidir.
- Sayfa sayısını unutmak. Yönetmelik tek sayfanın değil, sayfa sayısıyla çarpılmış toplamın değerini esas alır.
- KDV'yi dahil sanmak. Tarife m.4/3 uyarınca ücretlere KDV dâhil değildir.
- Geçmiş yılın tarifesiyle hesap yapmak. Tarife her yıl aralıkta yenilenir; yıllara göre değişim için resmî ilan fiyat tarifesi arşivi yazısına bakın.
- Dizgi kurallarını göz ardı etmek. Arial dışı font, 10 puntodan büyük metin veya seyrek satır düzeni m.1/6 uyarınca kıyasen hesaplamaya yol açar.