5953 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi, fazla çalışma ücretini kural olarak saat ücretinin %50 fazlası olarak belirledikten sonra bir istisna getirir: saat 24.00'ten sonraya denk gelen fazla saatler için ücret bir misli fazlasıyla ödenir.
"Bir Misli Fazlasıyla" Ne Demek?
Saat ücretinin kendisi artı bir misli — yani iki katı. Normal fazla çalışmadaki 1,5 katsayısı, gece yarısından sonra 2'ye çıkar.
| Çalışma | Katsayı | 200 TL saat ücretiyle |
|---|---|---|
| Normal çalışma (8 saat içinde) | × 1 | 200 TL |
| Fazla çalışma — 24.00'e kadar | × 1,5 | 300 TL |
| Fazla çalışma — 24.00'ten sonra | × 2 | 400 TL |
Kritik Ayrım: "Fazla Saatler"
Yani iki şart birlikte aranır:
- Çalışma, günlük 8 saatin üzerinde olmalı (ya da ulusal bayram, genel tatil, hafta tatili gününde yapılmalı) — fazla çalışma sayılmalı
- Ve o fazla saatler saat 24.00'ten sonraya denk gelmeli
Karışık Saatlerde Hesap
Fazla çalışma gece yarısını ortadan böldüğünde saatler ayrı ayrı hesaplanır. 23.00–01.30 arası 2,5 saat fazla çalışan, saat ücreti 200 TL olan bir editör için:
| Aralık | Süre | Katsayı | Tutar |
|---|---|---|---|
| 23.00 – 24.00 | 1 saat | × 1,5 | 300 TL |
| 24.00 – 01.30 | 1,5 saat | × 2 | 600 TL |
| Toplam | 2,5 saat | — | 900 TL |
Devamlı Gece Çalışmasında Hafta Tatili İki Gün
Gece çalışmasının ikinci sonucu izin tarafındadır. 19. maddeye göre devamlı gece çalışması gerektiren işlerde hafta tatili iki gündür. Yani gece vardiyasında sürekli çalışan gazeteciye haftada bir gün değil iki gün ücretli dinlenme verilir.
Ayrıntısını hafta tatili yazısında ele aldık.
4857'de Karşılığı Yok
İş Kanunu'nda gece çalışması için ayrı bir zam oranı öngörülmemiştir; 4857 gece çalışmasını süre bakımından sınırlar. 5953'teki bu kural, gazeteciye özgü bir ağırlaştırmadır ve gece kapanan haber merkezlerinde bordroyu doğrudan etkiler.
Sonuç
Saat 24.00'ten sonraya denk gelen fazla saatler, normal saat ücretinin bir misli fazlasıyla — yani iki katı — ödenir. Kural yalnız fazla çalışma için işler; normal gece vardiyası bu kapsamda değildir. Devamlı gece çalışmasında ayrıca hafta tatili iki güne çıkar.