Evet — ama bu, kartın kendiliğinden getirdiği bir hak değil, ayrı bir yönergeye ve görevlendirmeye bağlı bir başvuru sürecidir.
Dayanak
Konuyu, İletişim Başkanlığı'nın Basın Kartı Sahibi Basın Mensuplarının Hizmet Damgalı Pasaport Başvurularında Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönergesi düzenler. Yönergenin 3. maddesine göre dayanakları şunlardır:
- 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14. maddesinin (B) ve (C) fıkraları
- 14 sayılı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.3/1-h
- Basın Kartı Yönetmeliği
Yönergenin 1. maddesi amacı şöyle koyar: yerel, bölgesel ve yaygın medyada çalışan basın mensuplarının hizmet damgalı pasaport uygulamasından yararlandırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek.
Kimler Kapsamda?
Yönergenin 2. maddesi kapsamı iki grupla sınırlar:
| Grup | Şart |
|---|---|
| 1. Görevlendirilen basın mensupları | 5187 ve 6112 sayılı Kanunlar uyarınca faaliyet gösteren basın yayın kuruluşlarında çalışan ve bu kuruluşlarca geçici olarak yurt dışı görevle görevlendirilen basın kartı sahibi basın mensupları |
| 2. Sürekli kart sahipleri | Türkiye'de ikamet eden sürekli nitelikte basın kartı sahipleri |
Hizmet Damgalı Pasaport Nedir?
Yönergenin 4. maddesi tanımlar: 5682 sayılı Pasaport Kanunu gereğince kendilerine diplomatik veya hususi damgalı pasaport verilmesi mümkün olmayan kimselere, Hükûmetçe, hususi idarelerce veya belediyelerce resmi vazife ile dış memleketlere gönderildiklerinde veya dış memleketlerde vazifeye alındıklarında verilen pasaport.
Başvuru Nereye Yapılır?
5. maddenin birinci fıkrası: hizmet damgalı pasaport başvuruları Basın Kartları Entegre Bilgi Sistemi üzerinden yapılır. Basın mensupları belgeleri bu sistem üzerinden Başkanlığa iletir.
İstenen Belgeler
Aynı fıkra altı kalem sayar:
- (a) Basın mensubunun yurt dışına gitmek istediğine dair dilekçe
- (b) Görevine devam ettiğine dair belge
- (c) Son 6 ay içinde çekilmiş, biyometrik özellikte 2 adet vesikalık fotoğraf
- (ç) T.C. kimlik numarasını içerir nüfus cüzdanı fotokopisi
- (d) Görevlendirme yazısı
- (e) Pasaport teslim taahhütnamesi
- (f) Yurt dışı görevin mahiyetine ilişkin her türlü bilgi ve belge
Görevlendirme Yazısı Neyi İçermeli?
Yönergenin 4. maddesi bu belgeyi tanımlar ve içeriğini belirler. Görevlendirme yazısı, Başkanlığa hitaben yazılmış olan ve basın mensubunun gideceği ülkeyi, gidiş dönüş tarihlerini ve gidiş amacını belirten yazıdır.
| Kim | Yazıyı kim düzenler |
|---|---|
| Faal gazetecilik yapan basın mensubu | Çalıştığı basın yayın kuruluşu |
| Sürekli kart sahibi olup faal gazeteciliği bırakmış olan | Görevlendirmeyi yapan basın-yayın meslek kuruluşu |
| Kamu kurum ve kuruluşlarınca görevlendirilen | Görevlendirmeyi yapan kamu kurum veya kuruluşu |
İki Kritik Süre
| Süre | Konu | Madde |
|---|---|---|
| En az iki hafta önce | Yurt dışına gidiş tarihinden önce belgelerin Başkanlığa ulaştırılması | m.5/2 |
| En geç bir hafta içinde | Yurt dışı görevinin bittiği tarihten itibaren pasaportun Başkanlığa teslimi | m.8/1 |
Her Görev İçin Yeniden Başvuru
9. madde: basın mensubunun her yurt dışı görevlendirmesinde pasaport talebi yenilenir. Yani pasaport bir kez alınıp sürekli tutulan bir belge değildir.
Onay Süreci
- m.6 — Yurt dışına görevli gidecek basın mensuplarından başvuruları uygun görülenlerin görevlendirmeleri, Başkan tarafından onaylandığında kesinleşir.
- m.7 — Pasaport talep formu Başkan tarafından onaylanır; yetki devrine ilişkin hükümler saklıdır. Formun şekli ve içeriği İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenir (m.4/f).
Değerlendirme Ölçütleri
10. madde başvuruların nasıl değerlendirileceğini düzenler:
- (1) Yurt dışı görevin mahiyeti, gazetecilik faaliyeti kapsamında ve başvuru sahibinin görev alanı ile doğrudan ilgili olmak zorundadır.
- (2) Görevlendirme yazısında birden fazla yurt dışı görevi için görev onayı talep edilmesi hâlinde bunlardan en yakın tarihli olanı dikkate alınır.
- (3) Bu Yönerge hükümleri çerçevesinde Başkanlığa başvuruda bulunmuş olmak yurt dışı görev onayı düzenlenmesini gerektirmez; onay verilmesi hususu Başkanlığın takdirindedir.
Danıştay İptali: Gerekçe Bildirme
Yönergenin 10. maddesinin dördüncü fıkrası şuydu: "Başkanlık, olumsuz değerlendirilen başvurular için bir gerekçe bildirmek zorunda değildir."
Eş ve Çocuklar Kapsam Dışı
11. madde nettir: basın mensubunun eş ve çocukları için yurt dışı görev onayı verilmez.
Yönergede Hüküm Bulunmayan Hâller
12. madde: bu Yönergede hüküm bulunmayan hususlarla ilgili olarak İçişleri Bakanlığının pasaport ile ilgili mevzuatında yer alan hükümler esas alınır.
Bir Not: Dayanak Yönetmelik Değişti
Kart Türü Neden Önemli?
Kapsam maddesi sürekli nitelikte basın kartı sahiplerini ayrı bir grup olarak sayar. Sürekli kart, Basın Kartı Yönetmeliği m.14 uyarınca en az on sekiz yıl mesleki hizmeti bulunanlara ömür boyu verilir. Ayrıntısını sürekli kart yazısında ele aldık.
Kartın Yönetmelikteki genel işlevini kolaylıklar yazısında, yurt dışı bürolarındaki kontenjanı yurt dışı bürosu yazısında ele aldık.
Sonuç
Basın kartı sahipleri, ayrı bir Yönerge çerçevesinde hizmet damgalı pasaport başvurusunda bulunabilir. Kapsam, kuruluşlarınca geçici yurt dışı göreviyle görevlendirilen kart sahipleri ile Türkiye'de ikamet eden sürekli kart sahipleriyle sınırlıdır. Başvuru gidişten en az iki hafta önce yapılır, pasaport görev bitiminden itibaren en geç bir hafta içinde iade edilir ve her görevlendirmede talep yenilenir. Onay Başkanlığın takdirindedir; gerekçe bildirme zorunluluğunu kaldıran fıkra Danıştay kararıyla iptal edilmiştir.