Türkiye'de yabancı gazeteci olarak çalışmak üç ayrı mevzuattan geçer: çalışma izni (6735), ikamet (6458) ve basın kartı (Basın Kartı Yönetmeliği). Bunlara film ve araştırma izinleri ile gümrük kolaylıkları eklenir. Bu yönerge 18 başlığı bir arada topluyor.
Üç Kapı, Üç Mevzuat
| Kapı | Mevzuat | Temel hüküm |
|---|---|---|
| 1. Çalışma izni | 6735 | m.6/2: çalışma izni olmaksızın çalışmak yasaktır |
| 2. İkamet | 6458 | m.27: geçerli çalışma izni ikamet izni sayılır |
| 3. Basın kartı | Basın Kartı Yönetmeliği | m.9/1-b: kart için 6735 gereğince çalışma izni şart |
1. Tanım ve Şartlar
- Yabancı medya mensubu kimdir? Mevzuattaki tanım
- Yabancı gazetecide aranan basın kartı şartları
- Karşılıklılık esası yabancı gazeteciyi nasıl etkiler?
Yönetmelik m.9, yabancı medya mensuplarında üç şart arar: medya kuruluşu tarafından görevlendirildiklerini belgelendirmeleri, 6735 sayılı Kanun gereğince çalışma izinlerinin olması ve kuruluşun idare merkezinin bulunduğu ülkenin Türkiye'deki temsilciliğinden aldıkları takdim mektubunu ibraz etmeleri. Bu şartların sağlanması hâlinde karşılıklılık esası da gözetilerek kart verilebilir.
2. Kart Türleri
- Süreli basın kartı ile geçici basın kartı farkı
- Geçici görevle gelen gazeteciye verilen kart
- Yabancı gazeteciye sürekli basın kartı verilir mi?
- Yabancı gazeteciye basın trafik kartı verilir mi?
| Kart | Yabancıya | Ölçü | Madde |
|---|---|---|---|
| Süreli basın kartı | Verilir | Görev alanı Türkiye'yi kapsayan | m.11 |
| Geçici basın kartı | Verilir | Görev alanı Türkiye'yi kapsamayan, geçici süreyle haber amaçlı gelen | m.12 |
| Göreve bağlı basın kartı | Hayır | T.C. vatandaşlığı aranır | m.10/2-b |
| Serbest basın kartı | Hayır | Türk vatandaşı medya mensupları için | m.13 |
| Sürekli basın kartı | Verilemez | — | m.14/3 |
| Basın trafik kartı | Verilmez | — | m.44/3 |
Kart süresi de sınırlıdır: m.39'a göre yabancı medya mensuplarına görev süresini aşmamak üzere verildiği yılın sonuna kadar geçerli olacak şekilde kart verilebilir.
3. Başvuru ve Belgeler
| Belge | Daimi görev | Geçici görev |
|---|---|---|
| Görevlendirme ve hizmet-ücret ilişkisini gösteren belge | Var | — |
| Basın mensubu vizesi veya çalışma vizesi | Var | — |
| Takdim mektubu | Var | Var |
| Pasaportun vize ve kimlik sayfaları | Var | Var |
| Vesikalık fotoğraf | Var | Var |
| Görev süresi + Türkiye'deki çalışma alan ve konuları | — | Var |
4. Çalışma İzni ve İkamet
- Yabancı gazeteci için çalışma izni: 6735 sayılı Kanun
- İstisnai çalışma izni değerlendirmesi
- Yabancı gazetecinin ikamet izni
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel yasak | Çalışma izni olmaksızın çalışmak yasaktır | 6735 m.6/2 |
| Başvuru yeri | Yurt içinde Bakanlığa, yurt dışında T.C. temsilciliğine | 6735 m.7 |
| İlk izin | En çok bir yıl | 6735 m.10 |
| İlk uzatma | En çok iki yıl | 6735 m.10 |
| Sonraki uzatmalar | En çok üç yıl | 6735 m.10 |
| İşveren değişikliği | İlk başvuru sayılır | 6735 m.10 |
| İkamet | Geçerli çalışma izni ikamet izni sayılır | 6458 m.27 |
| Adres kaydı | 20 iş günü içinde adres kayıt sistemine | 6458 m.26/2 |
| İkamet izni süresi | Pasaport süresinden 60 gün kısa | 6458 m.23 |
5. Saha Çalışması: İzin ve Serbesti
- Türkiye'de film çekmek ve ilmî araştırma yapmak isteyen yabancılar
- Yabancı basın mensupları mülakat genelgesi (1994/53)
- Yabancı basın yayın organlarına gümrük kolaylıkları
| Faaliyet | İzin gerekir mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| Kamuya açık yerde haber ve bilgi toplama | Hayır — serbest | 88/12839 m.2/b |
| Kamuya açık yerde olay izleme, mülakat, fotoğraf, video | Hayır — serbest | 88/12839 m.2/b |
| Arkeolojik, tarihi, jeolojik, sosyolojik ve tabiata ait konularda inceleme, araştırma, kazı ve bu konularda çekim | Evet — önceden izin + mihmandar | 88/12839 m.2/a |
| Tanıtım amaçlı belgesel ve ticari film | Ayrı Yönetmelik hükümleri | 88/12839 — 2003/6270 eki |
| Devlet arşivlerinde araştırma | Devlet Arşivleri Başkanlığınca belirlenen esaslar | 88/12839 — 2002/3632 eki |
Gümrük tarafında ise 87/12201 sayılı Karar (RG 4/11/1987-19624) mesleki araç, gereç ve taşıtları her türlü gümrük vergi, resim ve harcından muaf tutar. Ancak geçici görevle gelenlerin getirdiği ekipman ve taşıtlar hiçbir surette devredilemez ve satılamaz.
6. Bildirim ve İade
| Hâl | Süre | Yapılacak | Madde |
|---|---|---|---|
| Görevin sona ermesi | 1 ay | Yazılı bildirim + kart iadesi | m.41/1-a |
| Kurum veya yerleşim yeri adresi değişikliği | 1 ay | Yazılı bildirim + kart iadesi | m.41/1-b |
| Türk vatandaşlığına geçme | 1 ay | Yazılı bildirim + kart iadesi | m.41/1-c |
7. Yurt Dışı Boyutu Olan Türk Vatandaşları
- Yurt dışında yayın yapan Türk medya kuruluşları çalışanları
- Yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşları
- Yurt dışı bürosunda çalışana basın kartı verilir mi?
| Grup | Vatandaşlık | Teyit eden | Bent |
|---|---|---|---|
| Yabancı medya mensubu | Yabancı | Kuruluşun idare merkezinin bulunduğu ülkenin Türkiye'deki temsilciliği — takdim mektubu | m.7/1-c |
| Yurt dışında yayın yapan kuruluşun sahibi/çalışanı | Türk vatandaşı | İkamet edilen ülkedeki T.C. temsilciliği — teyit yazısı (m.28/5) | m.7/1-ç |
| Yurt dışında serbest gazetecilik yapan | Türk vatandaşı | İlgili ülkedeki T.C. büyükelçiliği veya konsolosluğu (m.13/4) | m.7/1-d |
Diğer Ana Yönergeler
| Yönerge | Kapsamı |
|---|---|
| Basın Kartı Soruları | Kart türleri, şartlar, komisyon, kontenjanlar, iptal — 52 soru |
| Gazeteci Özlük Hakları ve Basın İş Kanunu | 5953 rejimi: sözleşme, ücret, izin, ihbar ve kıdem — 50 soru |
| Yayın Kurma Soruları | Beyanname, künye, sorumlu müdür, teslim, arşiv, lisans — 47 soru |
| Basını İlgilendiren Yan Mevzuat Haritası | Derleme, matbaa, seçim, tebligat, bandrol, iletim, reklam — 29 başlık |
| Haberde Telif, Kişisel Veri ve Bilgi Edinme | İktibas, kaynak gösterme, okur verisi ve bilgi edinme — 30 başlık |
| Haber Ajansları ve Destek Mevzuatı | Ajans şartları, Anadolu Ajansı, Tanıtma Fonu, 2018 uyum paketi — 14 başlık |
| İletişim Başkanlığı: Teşkilat, Görev ve Yetkiler | 14 sayılı CBK, hizmet birimleri, 19 bölge müdürlüğü, CİMER, Tanıtma Fonu ve personel rejimi — 23 başlık |