Evet, doğrudan etkiler. 5187 sayılı Basın Kanunu'nun Ek 6. maddesinin ikinci fıkrası, basın ahlak esaslarına aykırılığı basın kartı rejimine bağlar ve iki ayrı sonuç öngörür: uyarı veya kartın iptali.
Hüküm Ne Diyor? (Ek m.6/2)
Madde şöyledir: basın kartı sahibinin, 2/1/1961 tarihli ve 195 sayılı Basın-İlân Kurumu Teşkiline Dair Kanunun 49 uncu maddesine göre belirlenen basın ahlak esaslarına aykırı davranışlarda bulunması hâlinde, ihlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak, Komisyon tarafından basın kartı sahibi uyarılabileceği gibi basın kartının iptaline de karar verilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Kim karar verir | Basın Kartı Komisyonu |
| Hangi ölçüte göre | İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak |
| Olası sonuçlar | Uyarı veya basın kartının iptali |
| Usul ve esaslar | Yönetmelikle belirlenir |
"İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak" ifadesi önemlidir: yaptırım otomatik değildir, ölçülülük değerlendirmesi yapılır. Her aykırılık doğrudan iptalle sonuçlanmaz; uyarı da bir seçenektir.
İptalin Sonucu: Bir Yıl (Ek m.7/1)
Ek 7. maddenin birinci fıkrası, iptalin sonucunu düzenler: basın kartının Ek 6. maddenin ikinci fıkrası uyarınca iptali hâlinde, kartın iade edildiği tarihten itibaren bir yıl geçmedikçe yeniden basın kartı verilmez.
Diğer İptal Sebepleriyle Karşılaştırma
Ek 6. maddenin birinci fıkrası ayrı bir iptal sebebi düzenler: basın kartı sahibinin Ek 3. maddede yer alan niteliklere sahip olmadığının veya bu nitelikleri sonradan kaybettiğinin anlaşılması hâlinde kart Başkanlıkça iptal edilir.
| İptal sebebi | Karar mercii | Sonucu |
|---|---|---|
| Ek m.3'teki niteliklerin bulunmaması veya kaybedilmesi (Ek m.6/1) | Başkanlık | Kart iptal edilir |
| Basın ahlak esaslarına aykırı davranış (Ek m.6/2) | Komisyon | Uyarı veya iptal; iptalde iadeden itibaren 1 yıl |
Ek 7. maddenin ikinci fıkrası ayrıca şunu söyler: Ek 3. maddenin birinci fıkrasının (ç), (d) ve (e) bentlerine aykırı duruma düşenlere, 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu'nun 12. ve/veya 13/A maddeleri uyarınca işlem tesis edildiği belirlenmedikçe yeniden basın kartı verilmez.
Kurum Tarafındaki Yaptırımla İlişkisi
Basın ahlak esaslarına aykırılık, iki ayrı hukuki düzlemde sonuç doğurur ve bunlar birbirinden bağımsızdır:
- Kişi düzeyinde: 5187 Ek m.6/2 uyarınca basın kartı sahibinin kartı — Basın Kartı Komisyonu kararıyla.
- Yayın düzeyinde: 195 m.49 uyarınca yayın hakkındaki işlemler — Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulu kararıyla.
Yani ilan kesme yaptırımının dayanağı iptal edilmiş olsa da, basın ahlak esaslarına aykırılığın basın kartına etkisi devam eder. Bu ayrımı basın ahlak esasları yazısında ayrıntılı ele aldık.
Sosyal Medya Hesabı da Kapsamda
Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği'nin 68. maddesinin üçüncü fıkrası, ilan haberleştirme ek göstergesinden yararlanan internet haber sitelerinin kendilerine ait sosyal ağ hesaplarının içeriğinde basın ahlak esaslarını ihlal etmesi hâlini ayrıca düzenler; bu hâlde Yönetim Kurulu kararıyla 2 ayı geçmeyecek şekilde ek göstergeden yararlandırılmama sonucu doğar.
Sonuç
Basın ahlak esaslarına aykırı davranış, Basın Kartı Komisyonu tarafından uyarı ya da basın kartının iptali ile sonuçlanabilir (5187 Ek m.6/2). İptal hâlinde kartın iade edildiği tarihten itibaren bir yıl geçmedikçe yeniden kart verilmez (Ek m.7/1).
Bu sonuç, 195 m.49'un (a) bendinin Anayasa Mahkemesince iptalinden etkilenmez; basın kartı rejimi ayrı bir kanuni dayanağa sahiptir. Basın kartı başvuru şartlarını başvuru kontrol listesinde ele aldık.