Türk basın mevzuatı, basın kartı alabilecek unvanları yayın türüne göre ayrı ayrı sayar. Basın Kartı Yönetmeliğinin 19–27. maddeleri, günlük ve haftalık gazetelerden Anadolu Ajansına, TRT'den internet haber sitelerine kadar dokuz ayrı liste içerir. Bu yönerge, mevzuattaki 90 unvanı 93 başlıkta tek tek ele alıyor.
Dokuz Liste, Dokuz Madde
| Madde | Yayın türü | Bent sayısı | Kontenjan ölçütü |
|---|---|---|---|
| m.19 | Günlük siyasi gazeteler | 14 | Yüzölçümü |
| m.20 | Haftalık siyasi gazete ve dergiler | 14 | Gazetede yüzölçümü, dergide sayfa sayısı |
| m.21 | Siyasi olmayan gazete ve dergiler | 12 | Yüzölçümü / sayfa sayısı |
| m.22 | 15 günlük ve daha seyrek yayınlar | 12 | Yüzölçümü / sayfa sayısı |
| m.23 | Anadolu Ajansı | 10 | Kontenjan düzenlenmemiş |
| m.24 | Haber ve fotoğraf ajansları | 13 | Sözleşme ve gazeteci sayısı |
| m.25 | TRT | 4 | Kontenjan düzenlenmemiş |
| m.26 | Radyo ve televizyonlar | 20 | Yayın niteliği |
| m.27 | İnternet haber siteleri | 21 | Sigortalı çalışan sayısı |
1. Yazı İşleri Zinciri
2. Muhabirlik Unvanları
- Muhabir kimdir? Görevleri, hakları ve basın kartı süreci
- Foto muhabiri: tanım, yasal statü ve çekim hakları
- Temsilci muhabir nedir? Bölge ve il temsilcisinden farkı
- Başmuhabir unvanı ve Anadolu Ajansı karşılığı
- Kıdemli muhabir: unvan basamakları ve terfi esası
- Yardımcı muhabir kimdir?
Muhabir, Basın Kartı Yönetmeliğinin bütün yayın türü listelerinde yer alan ve alan şartına tabi olmayan tek çekirdek unvandır.
3. Haber Yönetimi
- Haber müdürü: görevleri ve basın kartı unvan karşılığı
- Editör nedir? Haber editörlüğünün mevzuattaki yeri
- Redaktör kimdir? Editörden farkı nedir?
- Haber şefi ve istihbarat şefi ne iş yapar?
- Haber bölüm şefi: görev tanımı
- Haber koordinatörü kimdir?
- Haber direktörü: Anadolu Ajansı unvan yapısı
- Haber planlama müdürü ne yapar?
m.19/1-g: politika, iç haberler, dış haberler, gündem, ekonomi, finans, magazin, eğitim, spor, kültür sanat, turizm, aile, sağlık, bilim ve teknoloji, çevre, özel haberler, yeni medya haberleri alanlarında çalışmak şartıyla; haber müdürü veya editörü ya da redaktörü veyahut şefi.
4. Üst Yayın Yönetimi
5. Sahiplik ve Yönetim Kurulu
6. Yazarlık ve Temsilcilik
- Başyazar kimdir? Köşe yazarlığından farkı
- Köşe yazarı: basın kartı için aranan periyodik yazı şartı
- Okur temsilcisi (ombudsman) nedir?
- İzleyici temsilciliği: RTÜK zorunluluğu ve görev tanımı
- Bölge temsilcisi ve il temsilcisi nedir?
- Yurt dışı temsilcisi: görev ve basın kartı kontenjanı
- Ajans şube müdürü ve şube müdür yardımcısı
7. Görsel Unvanlar
8. Görüntü ve Kurgu
9. Yayıncılık ve Sunum
- Haber spikeri: görev, sorumluluk ve yayın ilkeleri
- Moderatör nedir? Program sunucusundan farkı
- Haber yorumcusu ve spor yorumcusu
- Prodüktör: yayıncılıkta görev tanımı
- Yönetmen: televizyonda basın kartı hakkı
- Yayıncı ve başyayıncı unvanları
- İşaret dili tercümanı: yayında erişilebilirlik ve basın kartı
10. TRT ve Kamu Görevlileri
- Yayın denetmeni: TRT'de görev tanımı
- Masa sorumlusu nedir? (TRT)
- Kanal koordinatörü ve radyo müdürü
- Enformasyon görevlisi kimdir? Kamu personeline basın kartı
- Basın müşaviri: yurt dışı temsilciliklerde görev
- İletişim uzmanı nasıl olunur? Sınav, tez ve kariyer
- Mihmandar nedir? Yabancı basın ağırlama görevi
11. 17 Haber Alanı
- Politika (parlamento) muhabiri olmak
- İç haberler muhabiri: alan tanımı
- Dış haberler muhabiri ve yurt dışı görevlendirme
- Gündem muhabiri ne iş yapar?
- Ekonomi muhabiri: alan bilgisi ve yasal sınırlar
- Finans muhabiri ve piyasa haberciliğinde sorumluluk
- Magazin muhabiri: özel hayatın gizliliği sınırı
- Eğitim muhabiri alanı
- Spor muhabiri: kısa gösterim hakkı ve yayın kuralları
- Kültür-sanat muhabiri
- Turizm muhabiri
- Aile muhabirliği ve çocuk haberciliğinde kırmızı çizgiler
- Sağlık muhabiri: sağlık beyanı ve reklam yasağı
- Bilim ve teknoloji muhabiri
- Çevre muhabiri
- Özel haber ve araştırmacı gazetecilik: kaynak koruma
- Yeni medya haber editörü: mevzuata giren en yeni unvan
12. Yayın Türüne Göre Tam Listeler
- Günlük siyasi gazetelerde basın kartı alabilecek unvanların tam listesi
- Haftalık gazete ve dergilerde unvan listesi
- Siyasi olmayan gazete ve dergilerde unvanlar
- 15 günlük ve daha seyrek yayınlarda unvanlar
- Haber ve fotoğraf ajanslarında unvan listesi
- Anadolu Ajansında basın kartı alabilecek unvanlar
- TRT'de basın kartı alabilecek unvanlar
- Radyo ve televizyonlarda unvan listesi
- İnternet haber sitelerinde unvan listesi
13. Karşılaştırmalar ve Genel Kurallar
- Sorumlu müdür ile genel yayın yönetmeni arasındaki fark
- Muhabir mi editör mü? Görev, sorumluluk ve ücret karşılaştırması
- Hangi görevlere basın kartı verilmez? (reklam, pazarlama, muhasebe)
- Haber alanında çalışma şartı ne demek?
- Medya mensubu, gazeteci ve fikir işçisi: üç tanım arasındaki fark
- Gazetecilik kariyer basamakları: stajyerlikten genel yayın yönetmenliğine
Hızlı Referans: Yalnızca Tek Listede Bulunan Unvanlar
| Unvan | Yalnızca | Bent |
|---|---|---|
| Başmuhabir, başfoto muhabiri, başkameraman, başgrafiker, başkurgucu, başyayıncı | Anadolu Ajansı | m.23/1-f |
| Kıdemli ve yardımcı ön ekli bütün unvanlar | Anadolu Ajansı | m.23/1-g, h |
| Haber direktörü, direktör, müşavir, yayın danışmanı, haber planlama müdürü | Anadolu Ajansı | m.23/1-c, ç, d |
| Şube müdürü, şube müdür yardımcısı | Haber ve fotoğraf ajansları | m.24/1-f, g |
| Kanal koordinatörü, radyo müdürü, masa sorumlusu, yayın denetmeni, yurt dışı temsilcisi | TRT | m.25/1-b, c |
| Yayın denetleme kurulu başkanı, prodüktör, yönetmen, moderatör, haber/spor yorumcusu, izleyici temsilcisi, işaret dili tercümanı, fotoğrafçı | Radyo ve televizyonlar | m.26/1 |
| Video editörü, sosyal medya editörü | İnternet haber siteleri | m.27/1-s, ş |
Hızlı Referans: Kontenjan Eşikleri
| Yayın | Ölçüt | Kontenjan |
|---|---|---|
| Günlük siyasi gazete | Yüzölçümü 1,20 m²'den fazla | Yurt içinde sınırlama yok |
| Yerel günlük siyasi gazete | 0,80–1,19 m² | Sahip + 8 |
| Yerel günlük siyasi gazete | 0,60–0,79 m² | Sahip + 3 |
| Yerel günlük siyasi gazete | 0,40–0,59 m² | Sahip + 1 |
| Haftalık siyasi gazete | 3,60 m² ve üzeri | Sahip + 25 |
| Haftalık siyasi dergi | 100+ sayfa | Sahip + 25 |
| Siyasi olmayan günlük gazete | 1,20 m² ve üzeri | Sahip + 25 |
| 15 günlük gazete | 1,60 m² ve üzeri | Sahip + 7 |
| 15 günden seyrek dergi | 120+ sayfa | Sahip + 15 |
| Ajans | 10 gazete/5 radyo-TV sözleşmesi + 10 gazeteci | Sınırlama yok |
| Ajans | 250 bin satış veya 2 radyo-TV + 5 gazeteci | Sahip + 18 |
| Ticari-ekonomik ajans | 1.000 abone + 5 gazeteci | Sahip + 13 |
| Ulusal radyo ve televizyon | — | Sınırlama yok |
| Bölgesel televizyon | — | Başkan + 19 |
| Yerel televizyon | — | Başkan + 10 |
| Bölgesel radyo | — | Başkan + 7 |
| Yerel radyo | — | Başkan + 2 |
| İnternet haber sitesi | 4 sigortalı çalışan | Sahip + 4 |
| İnternet haber sitesi | 5–9 sigortalı çalışan | Sahip + 9 |
| İnternet haber sitesi | 10 ve üzeri sigortalı çalışan | Sınırlama yok |
Diğer Ana Yönergeler
| Yönerge | Kapsam |
|---|---|
| Basın Kartı Soruları | Başvuru, şartlar, kontenjan, kart türleri ve iptal hâlleri |
| Gazeteci Özlük Hakları | 5953 sayılı Kanun: sözleşme, ücret, kıdem, fazla mesai, fesih |
| 5187 Sayılı Basın Kanunu: Madde Madde Rehber | Tanımlar, künye, beyanname, sorumluluk, cevap hakkı, cezalar — 47 başlık |
| Resmî İlan Yayımlama Hakkı | Bekleme süresi, kadro, içerik, satış, trafik, gösterge ve kontenjan — 69 başlık |
| Resmî İlan ve Basın İlan Kurumu Rehberi | BİK teşkilatı, resmî ilan tanımı, tarife, hususi ilan, prensip kararları — 47 başlık |
| Basın Hürriyetinin Anayasal Dayanağı | Anayasa m.13, 22, 25–32, 41, 90, 133 ve 148 — 18 başlık |
| RTÜK Mevzuatı: 6112 Sayılı Kanun Rehberi | 24 yayın ilkesi, ticarî iletişim, lisans, yaptırım, Üst Kurul — 73 başlık |
| TRT Mevzuatı: 2954 Sayılı Kanun Rehberi | Yayın esasları, cevap hakkı, sorumluluk, bandrol — 20 başlık |
| Muzır Neşriyat ve Çocuk Koruma Mevzuatı | 1117 sayılı Kanun, Kurul, damga, zarflı satış, çocuk haberciliği — 18 başlık |
| Haberde Telif, Kişisel Veri ve Bilgi Edinme | İktibas, kaynak gösterme, okur verisi ve bilgi edinme — 30 başlık |
| İletişim Başkanlığı: Teşkilat, Görev ve Yetkiler | 14 sayılı CBK, hizmet birimleri, 19 bölge müdürlüğü, CİMER — 23 başlık |
| Türkiye'de Yabancı Gazeteci Olarak Çalışmak | Çalışma izni, ikamet, kart türleri, takdim mektubu, gümrük — 18 başlık |