Mevzuat "yabancı gazeteci" demez; yabancı medya mensubu der ve bu kişileri görev alanlarına göre ikiye ayırır.
Kanundaki Ayrım
5187 sayılı Kanun'un ek 2. maddesinin (c) bendi, basın kartı verilebilecekler arasında şunları sayar: medya kuruluşları adına hareket eden ve görev alanı Türkiye'yi kapsayan yabancı medya mensupları ile görev alanı Türkiye'yi kapsamamakla beraber geçici bir süreyle Türkiye'ye haber amaçlı gelen yabancı medya mensupları.
| Grup | Ölçü | Kart türü |
|---|---|---|
| 1. Görev alanı Türkiye'yi kapsayan | Türkiye daimi görev alanı içinde | Süreli basın kartı (Yön. m.11) |
| 2. Geçici süreyle haber amaçlı gelen | Görev alanı Türkiye'yi kapsamıyor | Geçici basın kartı (Yön. m.12) |
Yönetmelikteki Karşılığı
Basın Kartı Yönetmeliği'nin 7. maddesi aynı ayrımı tekrarlar ve iki grup daha ekler:
- (c) Medya kuruluşları adına hareket eden ve görev alanı Türkiye'yi kapsayan yabancı medya mensupları ile görev alanı Türkiye'yi kapsamamakla beraber geçici bir süreyle Türkiye'ye haber amaçlı gelen yabancı medya mensupları
- (ç) Yurt dışında yayın yapan medya kuruluşlarının, Türk vatandaşı sahiplerine ve çalışanlarına
- (d) Yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı medya mensuplarına
Kart Türleri Bakımından Konumu
Yönetmeliğin 6. maddesi beş kart türü sayar. Yabancı medya mensupları için ikisi ayrılmıştır:
| Kart türü | Kime | Yabancıya verilir mi? |
|---|---|---|
| Göreve bağlı basın kartı | Bir medya kuruluşuna bağlı Türk vatandaşı medya mensupları ve enformasyon görevlileri | Hayır — m.10/2-b T.C. vatandaşlığı arar |
| Süreli basın kartı | Görev alanı Türkiye'yi kapsayan yabancı medya mensupları | Evet |
| Geçici basın kartı | Geçici süreyle haber amaçlı gelen yabancı medya mensupları | Evet |
| Serbest basın kartı | Geçici süreyle çalışmayan veya yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı medya mensupları | Hayır |
| Sürekli basın kartı | En az on sekiz yıl mesleki hizmeti bulunanlara ömür boyu | Hayır — m.14/3 açıkça yasaklar |
Kimlere Verilemez?
Yabancıya Kapalı İki Kapı
- Sürekli basın kartı — m.14/3: "Yabancı medya mensuplarına sürekli basın kartı verilemez."
- Basın trafik kartı — m.44/3: "Yabancı medya mensuplarına basın trafik kartı verilmez."
Ayrıntılarını sürekli kart ve trafik kartı yazılarında ele aldık.
Yabancı Kavramının Kaynağı
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu yabancıyı şöyle tanımlar: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişi. Basın Kartı Yönetmeliği ayrı bir yabancı tanımı yapmaz; bu genel tanım esas alınır.
Sorumlu Müdürlükte Durum
5187'nin 5. maddesi sorumlu müdür şartlarını sayarken yabancıları yasaklamaz; (f) bendinde T.C. vatandaşı olmayanlar için karşılıklılık koşulu aramak gerektiğini söyler. Ayrıntısını karşılıklılık yazısında ele aldık.
Sonuç
Mevzuat yabancı medya mensuplarını görev alanına göre ikiye ayırır: Türkiye'yi kapsayan görev alanı olanlara süreli basın kartı, geçici süreyle haber amaçlı gelenlere geçici basın kartı verilebilir. Yabancılara sürekli basın kartı ve basın trafik kartı verilmez; Türkiye'deki yabancı temsilciliklerin yayın personeli de kapsam dışıdır.