Kanunun cevabı iki katmanlıdır. Önce ilke konur: kriz zamanlarında da ifade ve haber alma özgürlüğü esastır. Sonra dar bir istisna tanınır ve bu istisna usule bağlanır.
m.7/1: önce ilke
"Savaşlar, terör amaçlı saldırılar, doğal afetler ve benzeri olağanüstü durumların ortaya çıkardığı kriz zamanlarında da ifade ve haber alma özgürlüğü esas olup, yayın hizmetleri önceden denetlenemez ve yargı kararları saklı kalmak kaydıyla durdurulamaz. Ancak, millî güvenliğin açıkça gerekli kıldığı hâllerde yahut kamu düzeninin ciddî şekilde bozulmasının kuvvetle muhtemel olduğu durumlarda, Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan geçici yayın yasağı getirebilir."
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Kural | Kriz zamanlarında da ifade ve haber alma özgürlüğü esastır |
| Yasak | Yayın hizmetleri önceden denetlenemez |
| Yasak | Yargı kararları saklı kalmak kaydıyla durdurulamaz |
| İstisnanın şartı | Millî güvenliğin açıkça gerekli kıldığı hâller veya kamu düzeninin ciddî şekilde bozulmasının kuvvetle muhtemel olduğu durumlar |
| Yetkili | Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan |
| Yaptırımın niteliği | Geçici yayın yasağı |
Yetki ibaresi 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK'nin 164. maddesiyle değiştirilmiştir; daha önce "Başbakan veya görevlendireceği bakan" olan ifade bugünkü hâlini almıştır.
m.7/2: bildirileri yayınlama yükümlülüğü
"Medya hizmet sağlayıcı, Cumhurbaşkanının; millî güvenliğin, kamu düzeninin, genel sağlığın ve genel ahlakın gerekleriyle ilgili bildirilerini, bildirinin ulaştığı gün saat 23:30'a kadar yayınlamakla yükümlüdür."
Bu, kısıtlamadan farklı bir yükümlülüktür: yayını durdurmak değil, belirli bir içeriği yayınlamak zorunluluğu. Saat sınırı kanunda yazılıdır ve bildirimin ulaştığı gün için geçerlidir.
m.7/3: yargı yolu doğrudan Danıştay
"Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca alınacak kararlar aleyhine açılacak iptal davaları doğrudan Danıştayda açılır. Danıştay bu davalara öncelikle bakar ve karara bağlar, yürütmeyi durdurma talepleri hakkında kırksekiz saat içerisinde karar verir."
| Karar türü | Görevli yargı yeri | Özel usul |
|---|---|---|
| m.7/1 geçici yayın yasağı | Doğrudan Danıştay | Öncelikli inceleme; YD talebi 48 saatte karara bağlanır |
| m.7/2 bildiri yayınlama kararı | Doğrudan Danıştay | Aynı usul |
| m.32 idarî yaptırım kararları | Ankara idare mahkemesi | Dava süresi 15 gün; dava açmak yürütmeyi durdurmaz |
m.7/4: yayın yasağına aykırılığın yaptırımı
2017'de eklenen dördüncü fıkra, yasağa uymamanın sonucunu doğrudan yazar: "Bu madde ile 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanunu uyarınca getirilen yayın yasak ve kısıtlamalarına aykırı olarak yayın yapılması hâlinde, Üst Kurul tarafından medya hizmet sağlayıcı kuruluşun programlarının yayını bir gün durdurulur ve bu hâlde 32 nci maddenin dördüncü fıkrası uygulanır. Bir yıl içinde; aykırılığın tekrarı hâlinde ... yayınlarının beş güne kadar, ikinci kez tekrar edilmesi hâlinde onbeş güne kadar durdurulmasına, üçüncü kez tekrar edilmesi hâlinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir."
Fıkra 2/1/2017 tarihli ve 680 sayılı KHK'nin 17. maddesiyle eklenmiş, 1/2/2018 tarihli ve 7072 sayılı Kanunun 16. maddesiyle aynen kabul edilmiştir.
| Basamak | Yaptırım |
|---|---|
| İlk aykırılık | Programların yayını 1 gün durdurulur |
| 1 yıl içinde tekrar | Yayınlar 5 güne kadar durdurulur |
| İkinci tekrar | Yayınlar 15 güne kadar durdurulur |
| Üçüncü tekrar | Yayın lisansı iptal edilir |
m.7/4'ün m.32/4'e yaptığı atıf uyarınca, durdurulan programların yerine aynı yayın kuşağında ve ticarî iletişim içermeksizin Üst Kurulca temin edilen kamuya yararlı programlar yayınlanır; ayrıca yaptırıma sebebiyet veren fiilden sorumlu yapımcı veya sunucu, durdurma süresince başka bir program yapamaz veya sunamaz.
5187 kaynaklı yasaklar da aynı rejime tabi
m.7/4'ün kapsamı yalnız 6112 ile sınırlı değildir: "Bu madde ile ... 5187 sayılı Basın Kanunu uyarınca getirilen yayın yasak ve kısıtlamaları" der. Yani Basın Kanunundan doğan bir yayın yasağına aykırılık da bu merdiveni işletir.
Millî güvenlik gerekçesini millî güvenlik yazısında, itiraz yollarını itiraz yazısında ele aldık.