Yurt dışı boyutu olan üç ayrı grup vardır ve karıştırılmamalıdır: yabancı medya mensupları, yurt dışında yayın yapan Türk kuruluşlarının çalışanları ve yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşları.
Üç Grup
Basın Kartı Yönetmeliği'nin 7. maddesinin birinci fıkrası bunları ayrı bentlerde sayar:
| Bent | Grup | Vatandaşlık |
|---|---|---|
| c | Medya kuruluşları adına hareket eden ve görev alanı Türkiye'yi kapsayan yabancı medya mensupları ile geçici süreyle haber amaçlı gelen yabancı medya mensupları | Yabancı |
| ç | Yurt dışında yayın yapan medya kuruluşlarının sahipleri ve çalışanları | Türk vatandaşı |
| d | Yurt dışında serbest gazetecilik yapan medya mensupları | Türk vatandaşı |
Kanundaki Karşılığı
5187 sayılı Kanun'un ek 2. maddesi aynı ayrımı yapar ve (ç) bendinde yurt dışında yayın yapan medya kuruluşlarının, Türk vatandaşı sahiplerine ve çalışanlarına basın kartı verilebileceğini söyler.
Başvuru Usulü
28. maddenin beşinci fıkrası, yurt dışında bulunanlar için ayrı bir usul öngörür: yurt dışında ikamet eden Türk basın mensupları;
- (a) Başvuru evraklarını,
- (b) İkamet ettikleri ülkedeki büyükelçilik veya başkonsolosluk tarafından durumlarının teyit edildiğini belirtir yazıyı,
Başkanlığa göndermek suretiyle başvurularını yapar.
Genel Şartlar Aranır
8. maddenin ikinci fıkrası bir muafiyet grubu sayar ve bu grupta yabancı basın-yayın kuruluşlarında çalışan Türk vatandaşı medya mensupları da yer alır. Bu kişilerde birinci fıkranın (f) ve (g) bentlerindeki şartlar aranmaz:
| Bent | Şart | Bu grupta aranır mı? |
|---|---|---|
| f | 5953'e uygun sözleşme + bir aydan fazla ara vermeden çalışma | Aranmaz |
| g | Medya faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmama | Aranmaz |
| a–e | Yaş, eğitim, kısıtlılık ve suç şartları | Aranır |
Üçüncü Grup: Serbest Gazetecilik
13. maddenin dördüncü fıkrası ayrı bir yol açar: herhangi bir medya kuruluşuna bağlı olmaksızın yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı gazetecilere, durumları ilgili ülkede bulunan büyükelçilik veya konsolosluk tarafından teyit edildiği takdirde serbest basın kartı verilebilir.
Ayrıntısını serbest kart yazısında ele aldık.
Yurt Dışı Bürolarında Çalışanlar Ayrı Bir Konu
Bunlardan farklı olarak, Türkiye'deki bir yayının yurt dışı bürosunda çalışanlar için kontenjan kuralları işler:
| Kuruluş | Yurt dışı bürosu çalışanı | Madde |
|---|---|---|
| Ulusal radyo ve televizyonlar | Kontenjan sınırlaması yok | m.26/2-a |
| Yaygın ve bölgesel günlük gazeteler (yüzölçümü 1,20 m² üzeri) | Kontenjan sınırlaması yok | m.19/2-a |
| Yerel günlük gazeteler (aynı ölçek) | En fazla %25 | m.19/2-a |
| Bölgesel ve yerel radyo-TV | Kart verilmez | m.26/2-e |
| Haber ve fotoğraf ajansları | Kart verilmez | m.24 |
Ayrıntısını yurt dışı bürosu yazısında ele aldık.
Sürekli Kart Yolu Açık
Bu grup Türk vatandaşı olduğu için sürekli basın kartı yolu kapalı değildir. 14. maddenin üçüncü fıkrasındaki yasak yalnız yabancı medya mensupları içindir.
Sonuç
Yurt dışında yayın yapan medya kuruluşlarının Türk vatandaşı sahipleri ve çalışanları, Yönetmelik m.7/1-ç uyarınca basın kartı alabilir. Başvuru, ikamet edilen ülkedeki T.C. büyükelçiliği veya başkonsolosluğunun teyit yazısıyla yapılır. Bu grupta 5953'e uygun sözleşme ve ticari faaliyet yasağı şartları aranmaz; sürekli kart yolu ise açıktır.