Yabancı bir gazetecinin Türkiye'de çalışabilmesi iki ayrı kapıdan geçer: çalışma izni ve basın kartı. İkincisi birincisine bağlıdır.
Temel Yasak
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'nun 6. maddesinin ikinci fıkrası: bu Kanun kapsamında yer alan yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye'de çalışmaları veya çalıştırılmaları yasaktır.
Aynı maddenin üçüncü fıkrası bir istisna kapısı bırakır: diğer kanunlarda ya da Türkiye'nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalar veya uluslararası sözleşmelerde çalışma izni almadan çalışabileceği belirtilen yabancılar, bu Kanuna göre çalışma izni almadan çalışabilir veya çalıştırılabilirler.
Basın Kartıyla Bağlantısı
Aynı maddenin ikinci fıkrası bunu geçici kart talep edenlere de yayar: 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmayan ve geçici basın kartı talep edenler için de 6735 sayılı Kanun gereğince çalışma izni alınması zorunludur.
Başvuru Nereye Yapılır?
7. madde: çalışma izni başvuruları yurt içinde doğrudan Bakanlığa, yurt dışında yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilikleri veya başkonsolosluklarına yapılır. Yurt dışında yapılan başvurular temsilciliklerce Bakanlığa iletilir.
Aynı madde, başvuruların yetkili aracı kurum tarafından da yapılabileceğini söyler. 3. madde yetkili aracı kurumu, nitelikleri ve görev çerçevesi yönetmelikle belirlenen ve Bakanlık tarafından yetkilendirilen kurum veya kuruluş olarak tanımlar.
İzin Süreleri
10. madde kademeli bir süre yapısı kurar:
| Aşama | Azami süre |
|---|---|
| İlk başvuru | En çok bir yıl |
| İlk uzatma başvurusu | En çok iki yıl |
| Sonraki uzatma başvuruları | En çok üç yıl |
İlk izin, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait belirli bir işyerinde veya bunların aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla verilir.
Kanundaki Tanımlar
3. madde temel kavramları tanımlar:
| Kavram | Tanımı |
|---|---|
| Yabancı | Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişi |
| Süresiz çalışma izni | Yabancıya Türkiye'de süresiz çalışma hakkı veren çalışma izni |
| Turkuaz Kart | Yabancıya Türkiye'de süresiz çalışma hakkı, eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına ise ikamet hakkı veren belge |
| Uzun dönem ikamet izni | 6458 sayılı Kanun m.42 uyarınca verilen ikamet izni |
İzin Kim Verir?
6. maddenin birinci fıkrası: çalışma izni, 4 üncü maddeye göre belirlenen uluslararası işgücü politikası esas alınarak Bakanlıkça verilir. 4. maddeye göre Bakanlık, Uluslararası İşgücü Politikasını belirler.
İstisnai Değerlendirme Yolu
Basın kartı rejimi, geçici kart talep edenler için 6735'in 16. maddesine yönlendirir: bu kapsamdaki başvurular istisnai olarak değerlendirilir. Ayrıntısını istisnai değerlendirme yazısında ele aldık.
İkamet Bağlantısı
Çalışma izni ayrıca ikamet sorununu da çözer. 6458 sayılı Kanun'un 27. maddesi: geçerli çalışma izni ... ikamet izni sayılır. Ayrıntısını ikamet izni yazısında ele aldık.
Sıralama
- Görevlendirme belgesi — kuruluşunuzdan, hizmet-ücret ilişkisini gösterir.
- Vize — T.C. temsilciliğinden basın mensubu vizesi ya da Bakanlıktan çalışma vizesi.
- Çalışma izni başvurusu — yurt içinde Bakanlığa, yurt dışında T.C. temsilciliğine.
- Takdim mektubu — kuruluşun idare merkezinin bulunduğu ülkenin Türkiye'deki temsilciliğinden.
- Basın kartı başvurusu — Başkanlık internet sitesindeki elektronik formla (Yön. m.40).
Sonuç
6735 sayılı Kanun, yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye'de çalışmasını yasaklar ve Basın Kartı Yönetmeliği m.9/1-b bu izni kart için şart koşar. Başvuru yurt içinde Bakanlığa, yurt dışında T.C. temsilciliğine yapılır. İlk izin en çok bir yıl, ilk uzatma en çok iki yıl, sonraki uzatmalar en çok üç yıl içindir; işveren değişikliği ilk başvuru sayılır.