Okur temsilcisi — yaygın adıyla ombudsman — okurun şikâyetlerini yayın içinde değerlendiren kişidir ve mevzuatta ayrı bir unvan olarak tanınır.
Hangi Listelerde Var?
| Yayın türü | Bent | Var mı? |
|---|---|---|
| Günlük siyasi gazeteler | m.19/1-m | Var |
| Haftalık siyasi gazete ve dergiler | m.20/1-m | Var |
| Siyasi olmayan gazete ve dergiler | m.21/1-l | Var |
| İnternet haber siteleri | m.27/1-m | Var |
| 15 günlük ve daha seyrek yayınlar | m.22 | Yok |
| Haber ve fotoğraf ajansları | m.24 | Yok |
| Anadolu Ajansı | m.23 | Yok |
| TRT | m.25 | Yok |
| Radyo ve televizyonlar | m.26 | Yok — yerine izleyici temsilcisi (m.26/1-p) |
İzleyici Temsilcisinden Farkı
| Ölçüt | Okur temsilcisi | İzleyici temsilcisi |
|---|---|---|
| Nerede | Gazete, dergi, internet haber sitesi | Radyo ve televizyonlar |
| Bent | m.19/1-m, m.20/1-m, m.21/1-l, m.27/1-m | m.26/1-p |
| Atanması zorunlu mu? | Basın Kartı Yönetmeliğinde zorunluluk yok | 6112 sayılı mevzuat çerçevesinde ele alınır |
İzleyici temsilciliğini izleyici temsilcisi yazısında ele aldık.
Zorunlu mu?
Cevap ve Düzeltme Hakkıyla İlişkisi
Okur temsilciliği bir özdenetim mekanizmasıdır; cevap ve düzeltme hakkı ise 5187 sayılı Kanunun 14. maddesinde düzenlenmiş kanunî bir haktır. İkisi birbirinin yerine geçmez.
Basın Ahlak Esaslarıyla İlişkisi
195 sayılı Kanunun 49. maddesine dayanan Basın Ahlak Esasları Hakkında Genel Kurul Kararı, resmî ilan yayımlayan yayınlar için bağlayıcı bir özdenetim çerçevesidir. Ayrıntısını basın ahlak esasları yazısında ele aldık.
Kontenjan İçinde
Okur temsilcisi de yayın türü ve büyüklüğüne göre belirlenen kontenjan içindedir. Örneğin sayfalarının yüzölçümü toplamı 0,60–0,79 m² aralığındaki yerel günlük siyasi gazetelerde sahibi veya tüzel kişi temsilcisi ile üç çalışana basın kartı verilir (m.19/2-c).
Sonuç
Okur temsilcisi (ombudsman), Basın Kartı Yönetmeliğinde günlük ve haftalık siyasi gazeteler, siyasi olmayan gazete ve dergiler ile internet haber sitelerinde basın kartı alabilecek unvanlar arasında sayılır. 15 günlük yayınlar, ajanslar, Anadolu Ajansı ve TRT listelerinde bulunmaz; radyo ve televizyonlarda karşılığı izleyici temsilcisidir. Yönetmelik bu görevi zorunlu kılmaz.