Kısa bir bent ama kanunun başka hükümleriyle birlikte okunduğunda editoryal bağımsızlığın ekonomik boyutunu kurar.
Bendin Tam Metni
m.8/1-j — Haksız çıkarlara hizmet eden ve haksız rekabete yol açan unsurlar içeremez.
m.6/3 ile Birlikte
Madde 6/3 aynı yasağı kurumsal düzeyde kurar: medya hizmet sağlayıcılar, yayın hizmetlerinin kendileri, hisse sahipleri ve üçüncü derece dâhil olmak üzere üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile bir başka gerçek ve tüzel kişinin haksız çıkarları doğrultusunda kullanılmamasını sağlamak zorundadır.
Gizli Ticarî İletişimle İlişkisi
Kanunun 3. maddesi gizli ticarî iletişimi şöyle tanımlar: medya hizmet sağlayıcı tarafından reklam yapmak maksadıyla veya kamuyu yönlendirebilecek şekilde; mal veya hizmet üreticisinin faaliyetinin, ticarî markasının, adının, hizmetinin ve ürününün reklam kuşakları dışında ve reklam yapıldığına ilişkin açıklayıcı bir ses veya görüntü bulunmaksızın programlarda sözcükler veya resimler ile tanıtılması.
Tanımların tamamını tanımlar yazısında, ürün yerleştirme rejimini ürün yerleştirme yazısında ele aldık.
Yaptırım Kademesi
| Aşama | Sonuç |
|---|---|
| İhlal | Bir önceki aydaki brüt ticarî iletişim gelirinin %1–3'ü — m.32/2 |
| Alt sınır | Radyo bin TL; televizyon ve isteğe bağlı on bin TL |
| Bir yılda yirmiden fazla ihlal | Yayın beş güne kadar durdurulur — m.32/5 |
| Tekrar / ikinci tekrar | Beş–on gün durdurma / lisans iptali |
Ticarî İletişim Esaslarıyla İlişkisi
Madde 9, ticarî iletişimin genel esaslarını düzenler ve yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek şartını koyar. m.8/1-j program içeriğine, m.9 ise ticarî iletişime uygulanır.
Ayrıntısını ticarî iletişim esasları yazısında ele aldık.
Hisse Yapısıyla İlişkisi
Kanun, medya sahipliğini de düzenler: m.19 (Kuruluş ve hisse oranları) ve m.20 (Hisse, şirket devri ve birleşme). Bunlar, haksız çıkar riskini yapısal olarak sınırlamayı amaçlar.
Ayrıntısını hisse yapısı yazısında ele aldık.
TRT'deki Karşılığı
2954 sayılı Kanun m.5/m: bir siyasi partinin, grubun, çıkar çevresinin, inanç veya düşüncenin menfaatlerine alet olmamak. m.26/2 ise reklam yayınlarında haksız rekabete yol açıcı hususlara yer verilemeyeceğini söyler.
Sonuç
6112 sayılı Kanunun 8/1-j bendi, yayın hizmetlerinin haksız çıkarlara hizmet eden ve haksız rekabete yol açan unsurlar içermesini yasaklar. Bent, m.6/3'teki kurumsal yükümlülüğün yayın ilkesi hâline getirilmiş biçimidir ve gizli ticarî iletişim tanımıyla birlikte okunur. Yaptırımı m.32/2 kademesindedir.