Basın kartı mevzuatının en belirleyici kuralı, unvanla ilgili değil işle ilgilidir: haber alanında çalışmak.
Üç Ayrı Yerde Yazılmış
| Kuruluş | Hüküm | Bent |
|---|---|---|
| Anadolu Ajansı | Anadolu Ajansında haber alanında çalışmayanlara basın kartı verilmez. | m.23/2 |
| TRT | Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda haber alanında çalışmayanlara basın kartı verilmez. (Ek: RG-6/6/2024-32568-C.K.-8624/5 md.) | m.25/2 |
| Radyo ve televizyonlar | Haber alanında çalışmayanlara, yukarıda sayılan unvanlarda çalışsalar dahi basın kartı verilmez. | m.26/2-f |
Gazeteci Tanımına Yerleşmiş — m.4/h
Gazeteci: 5953 sayılı Kanun kapsamında fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışanlar ile 6112 sayılı Kanun kapsamında kurulan radyo ve televizyonların haber birimlerinde çalışanları ve Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun haber birimlerinde çalışanları ifade eder.
Bent İçi Kayıtlar Olarak Da Var
| Unvan | Kayıt | Bent |
|---|---|---|
| Tasarımcı grafiker | Haber alanında görev alan | m.19/1-j, m.20/1-j, m.21/1-i, m.22/1-h, m.24/1-j, m.27/1-j |
| Bölge/il temsilcisi (ajanslarda) | Haberlerle ilgili | m.24/1-e |
| Haber müdürü, editör, redaktör, şef | 17 haber alanından birinde çalışmak şartıyla | m.19/1-g ve muadilleri |
17 Haber Alanı
Yönetmelik, haber alanlarını yönetici unvanları için açıkça sayar: politika, iç haberler, dış haberler, gündem, ekonomi, finans, magazin, eğitim, spor, kültür sanat, turizm, aile, sağlık, bilim ve teknoloji, çevre, özel haberler, yeni medya haberleri.
Ayrıntısını haber müdürü yazısında ele aldık.
Gazete ve Dergilerde Ayrı Hüküm Yok
m.19, m.20, m.21, m.22 ve m.27'de "haber alanında çalışmayanlara kart verilmez" biçiminde genel bir fıkra bulunmaz. Ancak:
- Unvanların çoğu zaten haber işiyle tanımlıdır
- Tasarımcı grafiker için "haber alanında görev alan" kaydı vardır
- Yönetici unvanları için 17 alan şartı aranır
- m.7/2, medya alanında hizmet vermeyen kuruluşları zaten kapsam dışında bırakır
Resmî İlan Mevzuatındaki Paralel Kural
Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği m.18/2-c: fikir işçilerinin sözleşmelerinde belirtilen görevlerinin karşılığı işi fiilen yapıyor olmaları zorunludur.
m.18/2-d: kendilerine fayda sağlayacak ticari bir işle iştigal etmemeleri ve gazetecilik mesleği dışında herhangi bir faaliyette bulunmamaları gerekir.
Uygulamada Ne Yapmalı?
- İş sözleşmesinde görev tanımını ve varsa haber alanını açıkça yazın.
- Fiilen yapılan işin haber üretimiyle bağlantısını belgeleyebilecek durumda olun.
- Reklam, pazarlama, muhasebe gibi haber dışı görevleri ayrı kişilerde toplayın.
- Kadro ve unvan bildirimlerini süresinde yapın.
Sonuç
Haber alanında çalışma şartı, Basın Kartı Yönetmeliğinde üç yerde açıkça yazılmıştır: Anadolu Ajansı (m.23/2), TRT (m.25/2) ve radyo-televizyonlar (m.26/2-f). Sonuncusu en nettir: listedeki unvanlarda çalışsalar dahi kart verilmez. Şart ayrıca gazeteci tanımına (m.4/h), tasarımcı grafiker ve ajans temsilcisi bentlerine ve 17 alan kaydına yerleştirilmiştir.