Önce bir karışıklığı giderelim. "Radyo yazılımı" iki ayrı şeyi anlatmak için kullanılıyor: birincisi sesi dinleyiciye ulaştıran yayın sunucusu (SHOUTcast, Icecast, AutoDJ gibi), ikincisi radyo kuruluşunun web sitesi. Bu yazı ikincisiyle ilgili — yani radyonun haber sitesi, program sayfaları, podcast arşivi ve canlı yayın oynatıcısıyla birlikte çalışan içerik sistemi.
Ayrım önemlidir çünkü ihtiyaçlar farklıdır ve iki sistem birbirinin yerine geçmez. Yayın sunucusu sesin kesintisiz akmasını sağlar; site ise dinleyiciyi bulduğunuz, haberi yayımladığınız ve programlarınızı arşivlediğiniz yerdir. Radyoların büyük çoğunluğu birinciyi çözmüş, ikinciyi eksik bırakmış durumdadır.
Radyonun Sitesi Neden Sıradan Bir Kurumsal Site Değil?
Bir radyo kuruluşunun sitesi üç işi aynı anda yapar ve bu üçü farklı yazılım yetenekleri ister.
- Dinleyici kazanma. Canlı yayını siteden dinletmek, mobilde kesintisiz tutmak.
- Haber yayıncılığı. Radyo haber merkezinin ürettiği içeriği yazılı olarak yayımlamak — burası sitenizi hukuken bir internet haber sitesi hâline getirir.
- Program arşivi. Yayımlanan programları podcast olarak saklamak ve dağıtmak.
Üçüncüsü çoğu radyoda ihmal edilir ve en büyük kaçırılan fırsattır. Canlı yayın anlıktır, bir kez kaçırılır; podcast arşivi ise yıllarca aranır. Program arşivi kuran radyolar, arama motorundan gelen düzenli bir dinleyici akışı elde eder.
Radyo Sitesinde Bulunması Gereken Modüller
Canlı yayın oynatıcı
En kritik teknik ayrıntı şudur: oynatıcı, ziyaretçi sayfalar arasında gezinirken durmamalıdır. Her sayfa yüklemesinde yayını baştan başlatan bir site, dinleyiciyi birkaç tıklamada kaybeder. Bunun çözümü oynatıcının sayfa geçişlerinde ayakta kalacak biçimde kurulmasıdır.
- Sayfa geçişlerinde kesintisiz çalışma
- Mobilde arka planda çalabilme ve kilit ekranında görünme
- Yayın sunucunuzdan gelen "şu an çalıyor" bilgisinin siteye bağlanması
- Bağlantı koptuğunda kendiliğinden yeniden bağlanma
- Ses seviyesi ve sessize alma hafızası
- Alternatif kalite seçeneği (düşük bant genişliği için)
Yayın akışı ve program rehberi
Dinleyicinin en sık aradığı bilgi "şu an ne var, birazdan ne var" sorusunun cevabıdır. Haftalık yayın akışı, saat bazlı bir tablo olarak tutulmalı ve o anki programı otomatik vurgulamalıdır. Program rehberi ayrıca arama motorunda düzenli aranan bir sayfadır.
Program ve sunucu sayfaları
Her programın kendi kalıcı sayfası olmalıdır: açıklaması, yayın saatleri, sunucusu ve geçmiş bölümleri. Sunucuların da kendi sayfaları olmalı; radyoda marka çoğu zaman kurumdan çok sesi tanınan kişidir. Bu sayfalar hem dinleyici bağlılığı hem arama görünürlüğü üretir.
Podcast arşivi
Yayımlanan programların kaydı bölüm bölüm arşivlenmeli, her bölümün kendi adresi, süresi, açıklaması ve kapak görseli olmalıdır. Standart bir RSS akışı üretebiliyorsanız dinleme platformları içeriği kendiliğinden alır; ayrı ayrı yükleme yapmanız gerekmez.
Etkileşim
İstek hattı, canlı mesaj, anket ve yarışma katılımı radyonun doğal etkileşim kanallarıdır. Bunların site üzerinden toplanması hem kayıt bırakır hem de topladığınız veriyi bültene ve bildirime dönüştürmenizi sağlar. Toplanan kişisel veri için aydınlatma yükümlülüğünüz doğar; ayrıntısını okur verisi aydınlatma metni yazısında ele aldık.
Mevzuat: İki Rejim Üst Üste Biner
Radyo kuruluşlarının en sık gözden kaçırdığı nokta budur. Radyo yayını 6112 sayılı Kanun'a tabidir; ama radyonun sitesinde haber yayımlıyorsanız, o site 5187 sayılı Kanun bakımından internet haber sitesi sayılır. İki rejim birbirinin yerine geçmez, üst üste biner.
| Yükümlülük | Dayanak | Neye ilişkin |
|---|---|---|
| Yayın kaydının bir yıl muhafazası | 6112 m.25/1 | Radyo yayını |
| RTÜK talebinde on gün içinde kopya verme | 6112 m.25/2 | Radyo yayını |
| Soruşturma konusu yayının saklanması | 6112 m.25/3 | Radyo yayını |
| Yayın hizmet ilkelerine uyum | 6112 m.8 | Radyo yayını |
| Künyenin altı kalemi | 5187 m.4/3 | Haber sitesi |
| İçerik tarih damgası | 5187 m.4/4 | Haber sitesi |
| İnternet içeriğinin iki yıl muhafazası | 5187 m.10 | Haber sitesi |
Dikkat edin: iki ayrı saklama süresi var ve ikisi farklı şeyler için. Radyo yayın kaydı bir yıl, sitedeki internet içeriği iki yıl saklanır. Birini yapıp diğerini atlamak sık görülen bir hatadır.
İnternetten yayın ve lisans
6112'nin 29/A maddesi (21/3/2018 tarihli 7103 sayılı Kanun'la eklendi) internet ortamından yayını düzenler. Maddenin birinci fıkrasına göre Üst Kurul'dan geçici yayın hakkı ve/veya yayın lisansı bulunan medya hizmet sağlayıcılar, yayınlarını bu haklarıyla internet ortamından da sunabilirler. Aynı fıkra devamında şunu arar: radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini sadece internet ortamından sunmak isteyen medya hizmet sağlayıcılar Üst Kurul'dan yayın lisansı almak zorundadır.
Pratik karşılığı şudur: karasal frekansınız varsa ve yayınınızı bir de siteden veriyorsanız, mevcut lisansınız bu sunumu kapsar. Frekansınız yoksa ve yalnızca internetten yayın yapıyorsanız, RTÜK'ten yayın lisansı almanız gerekir.
Yayın öncesi ilke denetimini RTÜK yayın ilkeleri kontrol listesiyle yapabilir, bir ihlalin hangi yaptırım grubuna girdiğini RTÜK yaptırım aracıyla görebilirsiniz. Reklam ve program tanıtımı sürelerini reklam süresi hesaplayıcısı, üst kurul payı beyanını üst kurul payı aracı, lisans ve frekans ödeme takvimini ise taksit takvimi aracı çıkarır.
Radyo Sitesinde Performans ve SEO
Radyo sitesinin performans sorunu haber sitesininkinden biraz farklıdır: canlı oynatıcı sürekli açık kalır ve sayfa üzerinde bir yük oluşturur. Oynatıcının hafif olması, gereksiz betiklerin sayfaya yüklenmemesi ve görsellerin dağıtım ağından sunulması bu yüzden daha kritiktir.
Arama görünürlüğü tarafında radyoların en çok kaçırdığı iki fırsat şunlardır:
- Program sayfaları. Her programın kalıcı ve açıklamalı bir sayfası, o programın adıyla yapılan aramaları karşılar.
- Podcast bölüm sayfaları. Her bölümün metin özeti varsa, konuşulan konu arandığında bulunur. Yalnızca ses dosyası yayımlamak bu trafiği tamamen kaybettirir.
KEYDAL Tarafında Karşılığı
Radyo kuruluşları için sitenin çekirdeği haber yazılımıdır; radyoya özgü kısımlar bunun üzerine biner. Panelde Podcast modülü bölümleri yönetip yayımlar ve Infinity plan kademesinde açılır. Omni modülü tek bir içerikten push, X, Instagram ve WhatsApp dağıtımı yapar; program duyurularını tek yerden çıkarmak için kullanışlıdır.
Haber tarafında künye Kurumsal → Künye altında yapılandırılmış kayıt olarak durur, içerik tarih damgası sistem düzeyinde basılır ve arşiv saklanır — yani 5187 tarafı tema seçiminden bağımsız olarak karşılanır. Medya dosyaları her siteye otomatik kurulan içerik dağıtım ağı üzerinden sunulur; podcast bölümlerinin bant genişliği sorunu bu katmanda çözülür.
Yayın sunucusu tarafını da bizden almak isterseniz o ayrı bir hizmettir: SHOUTcast ve Icecast destekli radyo yayın hosting paketleri site altyapısından bağımsız çalışır ve ikisi birlikte kurulabilir. Gazete, radyo ve web TV'yi birlikte yürüten kuruluşlar için hazırlanan bütünleşik paketi yerel medya kuruluşu çözümünde görebilirsiniz.
Özet
Radyo yazılımı derken aradığınız şey yayın sunucusu değilse, ihtiyacınız radyoya uyarlanmış bir haber sitesi sistemidir: kesintisiz oynatıcı, program rehberi, sunucu sayfaları ve podcast arşivi. Mevzuat tarafında ise iki rejimi birlikte taşımanız gerekir — yayın için 6112, sitedeki haberler için 5187.
En sık atlanan iki kalem: yayın kaydının bir yıl, internet içeriğinin iki yıl saklanması ve yalnızca internetten yayın yapılıyorsa RTÜK lisansının gerekmesi. Yazılım seçiminin genel çerçevesini haber yazılımı rehberinde, sıfırdan kuruluş sırasını kurulum rehberinde ele aldık.