İnternet Haber Sitesi Nasıl Kurulur? Adım Adım Rehber

Haber Sitesi Kurmak İçin İhtiyacınız Olanlar

Listeyi ikiye ayırmak işinizi kolaylaştırır: siteyi ayağa kaldıran teknik kalemler ve yayını hukuken meşru kılan kalemler. Çoğu girişim ilk grubu tamamlayıp ikincisini altı ay sonra öğrenir; oysa ikincisinin bir kısmı yayına başlamadan önce yapılması gereken işlerdir.

• Alan adı — markanızı taşıyacak adres. Uzantı seçimi ilerideki resmî ilan ve kurumsal algıyı etkiler.
• Barındırma veya sunucu — son dakika trafiğini kaldıracak kapasite. Haber sitelerinde yük düz değil, ani zirveler hâlinde gelir.
• Haber yazılımı — manşet yönetimi, kategori, muhabir yetkileri, arşiv, RSS ve Google News uyumu.
• Sorumlu müdür — 5187 m.5'teki şartları taşıyan gerçek kişi. Her süreli yayının bir sorumlu müdürü bulunmak zorunda.
• Beyanname — yönetim yerinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına verilir (m.7).
• Künye — m.4/3'teki altı kalem, ana sayfadan doğrudan ulaşılabilir biçimde.
• Arşiv düzeni — yayımlanan içeriğin iki yıl saklanması (m.10).

Haber Sitesi Fikirleri: Hangi Alanda Yayın Yapacaksınız?

"Genel haber" en kalabalık ve en zor alandır; ajans beslemesini kopyalayan yüzlerce site arasında ayrışmanız gerekir. Kazanan siteler neredeyse her zaman ya bir coğrafyaya ya da bir dikeye odaklanır. Odak, hem okur sadakati hem de reklam veren açısından somut bir vaat üretir.

• Yerel haber — bir il veya ilçe. Belediye meclisi, imar, asayiş, yerel spor. Rekabet düşük, okur bağlılığı yüksek.
• Kent yaşamı — ulaşım, kültür-sanat takvimi, esnaf. Reklam veren tabanı geniştir.
• Sektörel dikey — tarım, enerji, lojistik, sağlık. Okur sayısı azdır ama reklam birim değeri yüksektir.
• Ekonomi ve finans — şirket haberleri, ihale ve teşvik takibi.
• Spor — özellikle yerel kulüp odağı; maç günleri öngörülebilir trafik zirvesi getirir.
• Haber ajansı — içerik üretip diğer yayınlara satmak. Farklı bir iş modeli ve farklı bir altyapı gerektirir.

Seçiminiz sadece editoryal değil, ticari bir karardır. Resmî ilan yayımlama hakkı yayın yerinize ve kategorinize göre değişen şartlara bağlıdır; hangi kategoriye düştüğünüzü medya kuruluşu nitelik aracıyla önden görebilirsiniz. Ulusal ölçekte kurgulanmış bir yayın için ulusal haber portalı altyapısı, tek şehre odaklı bir yayın için yerel haber sitesi altyapısı farklı kapasite planlaması ister.

Haber Sitesi İçin Alan Adı Belirlemek (Domain)

Alan adı, değiştirilmesi en pahalı karardır. Bir haber sitesinin adresi yıllar içinde arama motorlarında biriken güvenin taşıyıcısıdır; taşındığınızda o birikimin bir kısmını her hâlükârda kaybedersiniz. O yüzden ilk seferde doğru seçin.

• Kısa ve söylenebilir olsun. Radyoda anons edilebiliyor, telefonda hatasız yazdırılabiliyorsa iyidir.
• Yer adını içermek iki ucu keskin bıçaktır. "denizlihaber" yerel otorite sinyali verir ama ileride şehir dışına açılmanızı zorlaştırır.
• Tire ve rakamdan kaçının. Sözlü aktarımda kaybolur, sahte site riskini artırır.
• Uzantı: .com en geniş kabul gören seçenektir. .com.tr kurumsal algıyı güçlendirir ve belge ister. .news, .press ve .media niş ama akılda kalıcıdır.
• Marka çakışmasını kontrol edin. Var olan bir yayınla karışacak bir ad, ileride hem hukuki hem itibari sorun üretir.

Uygun adresin boşta olup olmadığını ve yıllık bedelini otuzdan fazla uzantıda tek seferde alan adı sorgulama sayfasından görebilirsiniz. Adı aldıktan sonra benzer yazımları ve komşu uzantıları da almak, marka korumanın en ucuz adımıdır.

İnternet Haber Sitesi Kurma Yolları

Pratikte üç yol var. Üçü de çalışır; seçim bütçenizle değil, yayın hacminiz ve mevzuat yükünüzle ilgilidir.

Küçük ve orta ölçekli yayınların büyük çoğunluğu için doğru cevap ilk seçenektir. Sebebi tasarım değil: içerik tarih damgası, iki yıllık arşiv bütünlüğü ve künye gibi kalemler yazılımın içine gömülü geldiğinde, bunları her sayfa için ayrı ayrı kurmak zorunda kalmazsınız.

Haber Sitesi Açmak İçin Hangi Platformu Tercih Etmelisiniz?

Platform kararını verirken şu altı soruyu sorun. Cevaplardan üçü "hayır" ise o platform sizi ileride yeniden kurmaya zorlar.

• İçeriğin ilk yayım tarihi ve sonraki güncelleme tarihleri, her erişildiğinde değişmeyecek şekilde haberin üzerinde görünüyor mu?
• Yayımlanan içeriği iki yıl boyunca, sonradan değiştirilmediği kanıtlanabilir biçimde saklayabiliyor musunuz?
• Künye alanları sabit ve ana sayfadan tek tıkla ulaşılabilir mi?
• Muhabir, editör ve sorumlu müdür yetkileri ayrışıyor mu? Kim neyi yayımladı, iz kalıyor mu?
• Son dakika trafiğinde önbellek devreye giriyor mu, yoksa sunucu çöküyor mu?
• Google News ve arama motoru için yapılandırılmış veri ve site haritası üretiliyor mu?

Haber Sitesi Kurmak Ücretli mi?

Ücretsiz kurulabilir, ama ücretsiz yürütülemez. Ücretsiz blog platformlarında yayın yapmak teknik olarak mümkündür; sorun şudur ki künye, arşiv ve tarih damgası yükümlülükleri o platformlarda karşılanamaz ve alan adı size ait olmadığı için biriken değeri taşıyamazsınız. Gerçekçi maliyet kalemleri şunlardır:

• Alan adı — yıllık, uzantıya göre değişir.
• Barındırma veya sunucu — aylık. Trafik arttıkça büyür.
• Haber yazılımı — tek seferlik lisans veya aylık kullanım bedeli.
• SSL sertifikası — çoğu pakette dahil gelir.
• Personel — en büyük kalem. Sorumlu müdür ve muhabir ücretleri 5953 sayılı Kanun'a tabidir; hesabı gazeteci iş sözleşmesi rehberinde anlattık.
• Yedekleme ve arşiv depolaması — iki yıllık içerik saklama yükümlülüğü zamanla disk maliyeti üretir; ne kadar yer gerektiğini arşiv boyutu hesaplayıcısıyla önden görebilirsiniz.

Yazılım, barındırma ve sunucu kalemlerinin güncel bedellerini fiyatlandırma sayfasında topluca görebilirsiniz.

Haber Sitesi Açmak Teknik Bilgi İster mi?

Kurulum için istemez, işletme için kısmen ister. Hazır bir haber yazılımı ve yönetilen barındırma ile teknik bilgisi olmayan bir ekip siteyi yayına alabilir. Ancak şu üç konuda ya kendiniz yetkinleşmeniz ya da hizmet almanız gerekir:

• Güvenlik. Haber siteleri hem otomatik taramaların hem hedefli saldırıların sık uğradığı adreslerdir. Güncelleme ve yedek düzeni olmayan site er geç ele geçirilir.
• Performans. Son dakika haberi trafiği dakikalar içinde on katına çıkarabilir. Önbellek yapılandırması bunun tek pratik cevabıdır.
• Arşiv bütünlüğü. Bir haberin sonradan değiştirilmediğini kanıtlayabilmek teknik bir düzen ister; içerik arşivi bütünlük aracı nelerin saklanması gerektiğini çıkarır.

Bu üç başlığı da dışarıdan almak istiyorsanız yönetimli seçenek, kurulumu ve taşımayı üstlenen bir medya kuruluşu altyapı paketidir.

Haber Sitesi Kurmak İçin İzin Alınması Gerekir mi?

Hayır. Türkiye'de internet haber sitesi kurmak için bir kurumdan izin ya da lisans alınmaz. Ancak bu, hiçbir işlem yapılmayacağı anlamına gelmez: 5187 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (c) bendi, 7418 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten sonra internet haber sitelerini de süreli yayın saymaktadır. Süreli yayınlar için ise Kanun'un 7. maddesi şunu öngörür: yayının çıkarılması için, yönetim yerinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına bir beyanname verilmesi yeterlidir.

Buradaki "yeterlidir" ifadesi rejimin özetidir: kimseden onay beklemezsiniz, bildirimde bulunursunuz. Beyannamede yer alması gerekenler maddede sayılmıştır:

• Yayının adı ve mahiyeti
• Hangi aralıklarla yayımlanacağı
• Yönetim yeri
• Sahibinin, varsa temsilcisinin ve sorumlu müdürün ad ve adresleri
• Yayının türü
• Elektronik tebligat adresi (7418 ile eklendi)

Beyanname, yayın sahibi ve sorumlu müdür tarafından imzalanır; 5. ve 6. maddelerdeki şartların varlığını gösteren belgeler, yayın sahibi tüzel kişi ise ana sözleşmesinin bir sureti eklenir. Teslim karşılığında alındı belgesi verilir. Beyanname veya ekleri eksikse Cumhuriyet Başsavcılığı, verilmesinden itibaren iki hafta içinde eksikliğin giderilmesini ister (m.8).

Sorumlu Müdür ve Künye: Yayına Basmadan Önce

Kanun her süreli yayının bir sorumlu müdürü bulunmasını arar (m.5). Birden fazla sorumlu müdür varsa her birinin sorumlu olduğu bölüm belirtilir. Sorumlu müdür olabilmek için aranan şartlar şunlardır:

• On sekiz yaşını bitirmiş olmak
• Türkiye'de yerleşim yeri sahibi olmak ve devamlı oturmak
• En az ortaöğretim veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olmak
• Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak
• Yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olmamak
• T.C. vatandaşı olmayanlar için karşılıklılık koşulu

Künye ise 4. maddenin 7418 ile eklenen üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir. İnternet haber sitelerinde şu bilgiler, kullanıcıların ana sayfadan doğrudan ulaşabileceği şekilde ve "iletişim" başlığı altında bulundurulur:

• Faaliyet gösterilen iş yeri adresi
• Ticari unvan
• Elektronik posta adresi
• İletişim telefonu
• Elektronik tebligat adresi
• Yer sağlayıcısının adı ve adresi

Aynı maddenin dördüncü fıkrası ayrı bir yükümlülük getirir: bir içeriğin ilk kez sunulmaya başlandığı tarih ile sonraki güncelleme tarihleri, her erişildiğinde değişmeyecek şekilde içeriğin üzerinde belirtilir. Yani "3 saat önce" gibi göreli bir ifade tek başına yeterli değildir; sabit tarih görünmelidir. Künyenizi künye üreteci ile hazırlayıp künye denetleyicisiyle eksik kalıp kalmadığını ölçebilir, ayrıntılı açıklaması için künye şablonu yazısına bakabilirsiniz.

Hızlı ve Ekonomik Bir Haber Sitesi Kurmak

Bütçe darsa harcamayı kısacağınız yer tasarım değil, kapsam olmalıdır. Az sayıda kategoriyle, tek bir şehir veya tek bir dikeyle başlayın; altyapıdan kısmayın. Sık yapılan hata bunun tersidir: geniş bir yayın vaadi, en ucuz paylaşımlı barındırma ve ilk ciddi haberde çöken bir site.

• Hazır haber yazılımı seçin; özel geliştirmeyi ikinci yıla bırakın.
• Yönetimli barındırmayla başlayın, trafik büyüdükçe sunucuya geçin.
• Tasarımı hazır şablonla kurun; özgün tasarımı marka oturduktan sonra yaptırın.
• İlk altı ay tek dikeye odaklanın; kategori sayısını beşi geçmeyin.
• Yedekleme ve güncellemeyi ilk günden otomatikleştirin — sonradan eklenen yedek, yedek sayılmaz.

Bu yaklaşımın karşılığı sıkışık bir site değil, doğru sırayla büyüyen bir yayındır. Yazılım, barındırma ve kurulumu tek pakette toplayan mevzuata uygun haber yazılımı seçeneği, kalemleri ayrı ayrı yönetmekten hem ucuz hem hızlıdır.

Adım Adım Haber Sitesi Açmak

Sıra önemlidir: hukuki adımların bir kısmı yayına başlamadan önce tamamlanmalıdır.

• 1. Yayın çizginizi ve kapsamınızı belirleyin. Hangi coğrafya, hangi konu, hangi sıklık.
• 2. Ticari yapıyı kurun. Şahıs işletmesi mi şirket mi; beyanname ve sözleşmeler bu yapı üzerinden yürüyecek.
• 3. Alan adını alın. Şirket adına, çok yıllı.
• 4. Barındırma veya sunucuyu seçin. Beklenen trafik zirvesine göre.
• 5. Haber yazılımını kurun. Kategoriler, muhabir yetkileri, manşet düzeni.
• 6. Sorumlu müdürü belirleyin. m.5'teki şartları belgeleyin.
• 7. Beyannameyi verin. Cumhuriyet Başsavcılığına; alındı belgesini saklayın.
• 8. Künyeyi yayımlayın. Altı kalem, ana sayfadan doğrudan erişilebilir.
• 9. Tarih damgasını doğrulayın. İlk yayım ve güncelleme tarihleri sabit görünmeli.
• 10. Arşiv ve yedek düzenini kurun. İki yıllık saklama yükümlülüğü ilk günden işler.
• 11. KVKK tarafını kapatın. Aydınlatma metni, çerez yönetimi, gerekiyorsa VERBİS.
• 12. Yayına alın ve arama motorlarına bildirin. Site haritası, Search Console, Google News.

Haber Sitesi Kurduktan Sonra Yapmanız Gerekenler

Yayına almak bitiş değil başlangıçtır. Kurulumdan sonra süreklilik isteyen yükümlülükler şunlardır:

Bunların yanında editoryal rutinler de kurulmalıdır. Okur yorumlarını açacaksanız yorumlardan doğan sorumluluğun sınırlarını, başka kaynaklardan yararlanacaksanız haber alıntılamanın kurallarını baştan netleştirin. Sitenizin 5651 sayılı Kanun karşısındaki konumu da işletme kararlarınızı etkiler; yer sağlayıcı mı içerik sağlayıcı mı ayrımı bunun için önemlidir. Kişisel veri tarafında ise VERBİS kaydının gerekip gerekmediğini erken kontrol edin.

Haber Sitesi Ne Kadar Kazandırır?

Dürüst cevap: değişkenliği çok yüksektir ve tek bir rakam vermek yanıltıcı olur. Geliri belirleyen üç değişken vardır — trafik hacmi, okur kitlesinin ticari değeri ve gelir kalemlerinin çeşitliliği. Aynı trafikte bir ekonomi sitesi, bir magazin sitesinden belirgin biçimde fazla kazanır; çünkü reklam veren farklıdır.

• Programatik reklam — görüntülenme başına gelir. Başlaması kolay, birim geliri düşüktür.
• Doğrudan reklam — yerel işletmelerle yapılan aylık anlaşmalar. Yerel yayınlarda en istikrarlı kalemdir.
• Sponsorlu içerik — etiketleme kuralları vardır; örtülü reklam yaptırıma tabidir.
• Resmî ilan — şartları taşıyan yayınlar için düzenli ve öngörülebilir gelirdir.
• Abonelik ve bağış — sadık okur kitlesi kurulduktan sonra anlamlı hâle gelir.
• Etkinlik ve yayıncılık dışı gelirler — ödül töreni, panel, rehber yayını.

Bu kalemler içinde resmî ilan en çok merak edilenidir ve en çok yanlış bilinendir. Resmî ilan yayımlamak otomatik bir hak değildir: yayın yerinize göre değişen asgari kadro, süreklilik ve trafik gibi şartları karşılamanız gerekir. Kadro şartını yazılım çözemez — bu bir personel meselesidir. Durumunuzu asgari kadro nitelik testiyle ölçebilir, basın kartı tarafında kaç kişilik kontenjanınız olduğunu kontenjan hesaplayıcısıyla görebilirsiniz.

Özet

İnternet haber sitesi kurmak izin gerektirmez, bildirim gerektirir. Teknik kurulum kısa sürer; kalıcı olan kısım künye, tarih damgası, iki yıllık arşiv ve sorumlu müdür gibi süreklilik isteyen yükümlülüklerdir. Doğru sıra şudur: kapsamı daraltın, altyapıdan kısmayın, hukuki kalemleri ilk haberden önce tamamlayın. Bu üçünü yapan bir yayın, büyümeye geldiğinde geri dönüp temizlik yapmak zorunda kalmaz.