Mevzuat Kaynakları: Resmî Metinlere Nereden Ulaşılır?

Neden resmî kaynak: ikincil kaynağın üç tuzağı

Bir hukuk sitesinde, bir haber metninde veya bir forum cevabında gördüğünüz kanun metni, çoğu zaman yayımlandığı andaki hâlidir; sonrasında güncellenmemiştir. Basın mevzuatında bunun üç somut sonucu vardır:

• Mülga hükümler dolaşımda kalır. Yürürlükten kaldırılmış bir fıkra, ikincil kaynaklarda yıllarca yürürlükteymiş gibi alıntılanabilir. Örneğin 5953 sayılı Kanun'un çeşitli maddeleri 274, 506, 1475 ve 4857 sayılı kanunlarla mülga hâle gelmiştir; kanunun eski nüshalarında bu maddeler hâlâ tam metin görünür.
• Anayasa Mahkemesi iptalleri işlenmemiş olur. 195 sayılı Kanun m.49/(a) bendi AYM kararıyla iptal edilip 13/10/2025'te yürürlükten kalkmıştır; iptal öncesi metni kaynak alan bir yazı, artık var olmayan bir yaptırımı anlatır.
• Kurum ve unvan adları değişir, metin değişmez. 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK ile pek çok kanunda “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı”, “tüzük” ibaresi “Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” olmuştur. Eski metinlerde bu ibareler durur ve yanlış merciye başvurmanıza yol açar.

1. Mevzuat metinleri

mevzuat.gov.tr URL kalıpları

ARAMA URL KALIBI
  mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=<no>&MevzuatTur=<tur>&MevzuatTertip=5

TUR KODLARI
  1  = Kanun
  7  = Cumhurbaskanligi Kararnamesi
  21 = Cumhurbaskanligi Yonetmeligi

DOGRUDAN PDF KALIBI
  mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/<tur>.<tertip>.<no>.pdf

ORNEKLER
  1.5.5187.pdf   -> 5187 Basin Kanunu
  1.3.5953.pdf   -> 5953 Basin Is Kanunu
  21.5.7051.pdf  -> Basin Karti Yonetmeligi (CB Karari 7051)

  mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5187&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7051&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5

Bir kanunun yürürlükteki hâlini bulma yöntemi

Mevzuat sistemi bir kanun için iki farklı metin sunar ve ikisini karıştırmak en sık yapılan hatadır:

Konsolide metnin iki yerinde değişiklik izi bulunur. Birincisi madde altındaki dipnotlar: “(Değişik: 13/10/2022 - 7418/22 md.)” gibi bir ibare, o fıkranın hangi kanunun kaçıncı maddesiyle ne zaman değiştiğini söyler. İkincisi metnin sonundaki değişiklik tablosu: “Ek ve Değişiklik Getiren Kanunların Yürürlüğe Giriş Tarihlerini Gösteren Liste”. AYM iptalleri de aynı listede ve dipnotlarda görünür — örneğin 195 sayılı Kanun m.49/(a) bendinin karşısında “(İptal: Anayasa Mahkemesinin 17/6/2025 tarihli ve E.: 2023/168, K.: 2025/132 sayılı Kararı ile)” ibaresi yer alır.

BIR HUKMU DOGRULAMA SIRASI

  1. Kanunu konsolide metinden ac (mevzuat.gov.tr)
  2. Ilgili maddeyi bul, TAM metnini oku
  3. Maddenin ve fikranin altindaki DIPNOTU oku
     -> "(Degisik: <tarih> - <kanun no>/<madde> md.)"
     -> "(Ek: ...)", "(Mulga: ...)", "(Iptal: Anayasa Mahkemesinin ...)"
  4. Metnin sonundaki degisiklik tablosunda son degisiklik tarihine bak
  5. Son degisiklik yakin tarihliyse, o kanunu Resmi Gazete'den ac ve
     yururluk maddesini oku (bazi maddeler geriye veya ileriye etkili olur)

2. Resmî Gazete

Konsolide metin size hükmün bugünkü hâlini verir; Resmî Gazete ise hükmün nasıl geldiğini, hangi kanunla ve hangi gerekçeyle değiştiğini gösteren birincil kaynaktır. Arşiv 1921'e kadar gider.

RESMI GAZETE URL KALIPLARI  (resmigazete.gov.tr)

  Gunun fihristi     /eskiler/YYYY/AA/YYYYAAGG.htm
  Tekil metin        /eskiler/YYYY/AA/YYYYAAGG-N.htm     (N = fihristteki sira)
  Tarihe gore        /fihrist?tarih=YYYY-AA-GG
  Kisa yol           /GG.AA.YYYY

ORNEKLER
  /eskiler/2026/07/20260701.htm     -> 1 Temmuz 2026 fihristi
  /eskiler/2026/07/20260701-1.htm   -> o gunun 1. metni (7587 sayili Kanun)
  /eskiler/2026/01/20260129-1.htm   -> 29 Ocak 2026, 7573 sayili Kanun

Kullanım mantığı şudur: elinizde bir tarih ve sayı varsa (örneğin “RG 25/12/2025 – 33118”) doğrudan o günün fihristine gidin ve başlıktan metni bulun. Elinizde yalnızca bir kanun numarası varsa önce mevzuat.gov.tr'den kanunun RG tarihini öğrenin, sonra fihriste gidin.

3. Yargı kararları

AYM kararı esas ve karar numarasıyla nasıl aranır

NUMARA YAPISI
  E.<yil>/<sira>  = esas numarasi   (basvurunun kaydedildigi yil)
  K.<yil>/<sira>  = karar numarasi  (kararin verildigi yil)

  Ornek: E.2023/168, K.2025/132
         2023'te acilan dava, 2025'te karara baglanmis

NORM DENETIMI KARAR PDF KALIPLARI
  normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr
    /Dosyalar/Kararlar/KararPDF/K.YYYY-NNN.nrm.pdf
    /Dosyalar/Kararlar/KararPDF/YYYY-NNN-nrm.pdf

  Basvuru dilekcesi:
    /Dosyalar/Kararlar/DilekcePDF/YYYY-NNN-nrmd.pdf

BASIN MEVZUATINDA SIK ATIF YAPILAN KARARLAR
  E.2023/168, K.2025/132  -> 195 s.K. m.49/(a) iptali (RG 13/10/2025)
  E.2021/62,  K.2023/89   -> 5953 m.6 kidem tazminati kosullari iptali
  E.2022/129, K.2023/189  -> TCK m.217/A iptal istemi REDDEDILDI
  E.2004/81,  K.2008/48   -> 5187 m.9/2'nin bir bolumunun iptali

Bir kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarih ile karar tarihi farklıdır ve iptalin yürürlüğe girdiği an genellikle RG yayımıdır. İki tarihi de not edin; geçmişe dönük bir uyuşmazlıkta hangi metnin uygulanacağını bu ayrım belirler.

4. Düzenleyici ve uygulayıcı kurumlar

BİK tarafında iki kalıp işinizi görür: kurumsal duyurular bik.gov.tr/kurumsal-haberler/..., tarife ve belge PDF'leri ise bik.gov.tr/storage/YYYY/AA/...pdf yolundadır. Yıllara göre tarife arşivini derlerken bu iki kalıp ile Resmî Gazete fihristini birlikte kullanmanız gerekir; İLANBİS tarihsel arşiv sunmaz. Derlenmiş hâlini resmî ilan fiyat tarifesi arşivi yazısında bulabilirsiniz.

5. Yasama süreci

Bir değişikliğin Resmî Gazete'ye düşmeden önceki hâlini takip etmek isterseniz kaynak TBMM'dir. Bu, özellikle sektörünüzü etkileyecek bir teklifin komisyon aşamasında olduğunu öğrenmek için değerlidir.

Bu serinin dayandığı mevzuat ve resmî künyeleri

Aşağıdaki tablo, serideki yazıların dayandığı temel mevzuatın resmî künyesini verir. Bir hükmü doğrulamak istediğinizde kanun numarasıyla mevzuat.gov.tr'de arayın; künyeyi bu tablodan teyit edin.

Pratik doğrulama rutini

Elinizde bir iddia var: “Şu madde şunu diyor.” Aşağıdaki beş adım, iddiayı on beş dakikada doğrulamanızı sağlar.

1) HANGI MEVZUAT?
   Iddia bir kanun mu, yonetmelik mi, Cumhurbaskani karari mi?
   Numarasi yoksa once konuya gore tespit edin.

2) KONSOLIDE METNI AC
   mevzuat.gov.tr -> numara ile ara -> ilgili maddeyi bul

3) DIPNOTU OKU
   Madde/fikra altindaki (Degisik: ...) (Ek: ...) (Mulga: ...) (Iptal: ...)
   ibareleri hukmun gecmisini verir

4) SON DEGISIKLIGI RESMI GAZETE'DEN TEYIT ET
   resmigazete.gov.tr -> ilgili tarihin fihristi -> degistiren kanunu ac
   -> ilgili maddeyi ve YURURLUK maddesini oku

5) IPTAL VAR MI?
   normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr -> esas/karar no ile ara
   Iptal varsa kararin RESMI GAZETE tarihini not edin

SONUC: Elinizde artik (a) yururlukteki metin, (b) son degisiklik kunyesi,
       (c) varsa iptal kararinin kunyesi bulunur. Yazinizda ucunu de belirtin.

Seride hangi yazı neyi anlatıyor

Bu yazı serinin kaynak yazısıdır; aşağıdaki yazılar ise tek tek konuları işler. Bir doğrulama yaparken hangi mevzuata bakacağınızı bilmiyorsanız hangi kanun hangi yayın türüne uygulanır yazısı başlangıç noktanız olsun; bir terimin tam karşılığını arıyorsanız basın mevzuatı sözlüğüne bakın.

• Bir hükmün ne zaman ve hangi kanunla geldiğini merak ediyorsanız: basın mevzuatı kronolojisi.
• Son bir buçuk yılda ne değiştiğini toplu görmek istiyorsanız: basın mevzuatında bu yıl ne değişti.
• Resmî ilan birim fiyatları ve dizgi kuralları için: resmî ilan fiyat tarifesi arşivi.
• Basın kartı süreci ve Komisyon takvimi için: Basın Kartı Komisyonu toplantı takvimi.

Özet

• Yürürlükteki kanun metni için mevzuat.gov.tr; değişikliğin kendisi ve yürürlük maddesi için resmigazete.gov.tr.
• mevzuat.gov.tr'de tür kodları: 1 = Kanun, 7 = Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 21 = Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği.
• Konsolide metinde dipnotlar ve sondaki değişiklik tablosu, hükmün geçmişini verir; ikisini de okuyun.
• Norm denetimi ile bireysel başvuru kararları iki ayrı AYM bankasındadır; doğru bankada arayın.
• RTÜK mevzuat sayfasının çalışan adresi rtuk.gov.tr/mevzuat_56'dır.
• Basın kartı işlemlerinin resmî mercii İletişim Başkanlığı'dır; adresler iletisim.gov.tr ve bks.iletisim.gov.tr'dir.
• Resmî ilan mevzuatı ve tarifeleri bik.gov.tr'de, yayın bazlı tarife sorgusu İLANBİS'tedir; tarihsel tarife arşivi için Resmî Gazete kullanılır.