Gazete Yazılımı: Basılı Gazetenin Dijital Sistemi Nasıl Kurulur?

Basılı Gazetenin İki Ayrı İçerik Akışı Vardır

Bir haber sitesi sürekli akar: haber girilir, yayımlanır, manşet değişir. Basılı gazete ise sayı temellidir: içerik bir güne kilitlenir, sayfaya yerleşir, baskıya gider. Bu iki ritim birbirine karışırsa iki tipik sorun çıkar.

• Web, gazeteyi öldürür. Yarınki manşeti bugün siteye koyarsanız, ertesi gün gazeteyi kimse almaz.
• Gazete, webi yavaşlatır. Her şeyi baskıya saklarsanız, haber sitesi güncelliğini kaybeder ve arama motorunda rakiplerin gerisine düşer.

Çözüm editoryal bir karardır ama yazılımın bunu desteklemesi gerekir: hangi içeriğin ne zaman, hangi kanalda çıkacağını planlayabilmek. Pratikte bu, zamanlanmış yayın ve içerik planlama ekranı demektir. Bazı haberler siteye anında, bazıları baskıdan sonra, bazıları yalnız basılı sayıya girer.

E-gazete ve Sayı Arşivi

Basılı gazetesi olan her yayının dijital tarafında ihtiyaç duyduğu ilk özellik, sayının kendisini yayımlayabilmektir. Bunun üç yaygın biçimi vardır ve üçü farklı işler görür.

Doğru cevap genellikle ikisinin birlikte sunulmasıdır: sayfa çevirmeli sürüm gazete deneyimini korur, metne dönüştürülmüş sürüm ise arşivi aranabilir ve arama motorlarınca bulunabilir kılar. Yalnız PDF yayımlayan yayınlar, yıllarca biriken içeriklerinin arama motorunda hiç görünmemesi gibi büyük bir kayıp yaşar.

Sayı arşivinde beklenen asgari özellikler:

• Tarihe göre gezinme: yıl → ay → gün
• Sayı numarası ve tarih bilgisinin birlikte tutulması
• Kapak görselinin ayrı saklanması
• Sayı içi arama
• Abonelik durumuna göre erişim denetimi
• Eski sayıların kalıcı adreslerinin bozulmaması

Basılı ile Dijitali Eşleştirmek

Gazete yazılımının en çok değer ürettiği yer burasıdır: bir haberin hem basılı sayıda hangi sayfada çıktığını hem sitedeki karşılığını birbirine bağlamak. Bu bağ kurulduğunda üç şey mümkün olur.

• Okur köprüsü. Basılı sayfadaki bir haberin devamına, galerisine ya da videosuna sitede ulaşmak.
• Arşiv bütünlüğü. "Bu haber 12 Mart sayısının 5. sayfasında yayımlandı" bilgisinin kayıtta durması.
• Ölçüm. Basılı sayıdaki hangi haberin sitede karşılık bulduğunu görmek; ertesi günkü sayfa planını buna göre kurmak.

Bunun için yazılımın haber kaydında sayı ve sayfa alanı tutabilmesi yeterlidir. Küçük bir alan, uzun vadede arşivinizin değerini belirgin biçimde artırır.

Abonelik: Basılı ve Dijital Birlikte

Basılı gazetenin zaten bir abone listesi vardır ve bu liste dijital tarafın en değerli varlığıdır. Yazılımın yapması gereken, iki aboneliği tek kayıt altında birleştirmektir: basılı aboneye dijital sayıya erişim vermek, dijital aboneye arşivi açmak.

Kurgulanabilecek erişim düzenleri:

Yerel gazetelerin çoğunda ikinci model işler: haber sitesi açık kalır ve reklam ile resmî ilan gelirini korur, e-gazete ise basılı aboneliği besler.

Resmî İlan ve Yüzölçümü

Resmî ilan yayımlayan bir gazete için ilan, içerikten ayrı bir düzen ister. Yayımlanan her ilanın tarihi, konumu ve nüsha teslimi kayıt altında olmalı; ilanların aranabilir bir arşivi bulunmalıdır.

Basılı tarafta en sık yapılan hesap hatası yüzölçümüdür: santimetreyi metreye çevirmeyi atlamak. Yüzölçümünü ve sütun-santim üzerinden ilan bedelini gazete yüzölçümü aracıyla ve resmî ilan bedeli hesaplayıcısıyla çıkarabilir, nüsha teslim yükümlülüğünü teslim takibiyle kapatabilirsiniz.

İlan, hazır kalıp ve alıntı içeriğin yüzölçümüne oranının belirli bir sınırı aşmaması da aranır; bunu ilan-alıntı oranı aracı ölçer. Resmî ilan hakkının şartlarının tamamını ve yazılımın hangi kısmını çözebildiğini BİK uyumlu haber yazılımı yazısında ayrıntılı ele aldık.

Mevzuat: Gazete Hem Basılı Hem İnternet Yayınıdır

Basılı gazetesi olan ve aynı zamanda internet haber sitesi işleten bir yayın, 5187 sayılı Kanun karşısında iki koldan yükümlülük taşır.

Tablodaki son iki satır sık karıştırılır: basılı tarafta teslim, internet tarafında muhafaza yükümlülüğü vardır ve muhatapları farklıdır. Beyanname sürecini beyanname rehberinde, künyeyi künye şablonunda, sıfırdan kuruluş sırasını ise kurulum rehberinde anlattık.

İki yıllık internet arşivinin ne kadar yer tutacağını arşiv boyutu hesaplayıcısıyla önden görebilirsiniz; sayı PDF'leri bu hesabı hızla büyütür.

Gazete Yazılımında Aranacak Özellikler

• Sayı bazlı yapı: sayı numarası, tarih, kapak, sayfa sayısı
• Sayfa çevirmeli dijital sayı ve metne dönüştürülmüş sürüm
• Tarihe göre gezilen sayı arşivi
• Haber kaydında sayı ve sayfa alanı
• Zamanlanmış yayın ve içerik planlama
• Abonelik ve erişim denetimi
• İlan arşivi ve nüsha teslim kaydı
• Künye ve tarih damgasının sistem düzeyinde tutulması
• Sayı PDF'lerini kaldıracak depolama ve dağıtım

KEYDAL Tarafında Karşılığı

Panelde İçerik → Planlama ekranı yayın takvimini taşır; basılı ve dijital akışı ayrıştırmak buradan yürür. Dijital sayı tarafında Flipbook/dergi modülü sayfa çevirmeli sürüm üretir ve Infinity plan kademesinde açılır. Abonelik modülü ücretli üyelik ve içerik duvarını etkinleştirir; Prime kademesinden itibaren kullanılabilir.

Medya tarafında her siteye otomatik bir içerik dağıtım ağı kurulur ve dosyalar kenar sunuculardan sunulur; sayı PDF'lerinin bant genişliği sorunu bu katmanda çözülür. Künye Kurumsal → Künye sayfasında yapılandırılmış bir kayıt olarak durur, denetim günlüğü Kurumsal → Denetim altındadır. Kullanım belgelerinin tamamı keydal.wiki adresinde açık.

Özet

Gazete yazılımı, dizgi programının yerini almaz; gazetenin internet tarafını taşır. Karar verirken üç şeye bakın: sayı bazlı yapıyı gerçekten destekliyor mu, basılı ile dijitali eşleştirebiliyor musunuz ve abonelik ile resmî ilan düzeni sistemin içinde mi. Bu üçünü karşılayan bir sistemde basılı gazete ile haber sitesi birbirini yemek yerine besler.

Yazılım seçiminin genel çerçevesini, performanstan mevzuata kadar tüm ölçütleriyle haber yazılımı rehberinde ele aldık.