Bugün bir gazetecinin kıdem tazminatını hesaplarken kullandığınız kural 1961 tarihli 212 sayılı Kanundan, internet haber sitenizin künyesi 2022 tarihli 7418 sayılı Kanundan, resmî ilan bedeliniz ise 24 Aralık 2025 tarihli Cumhurbaşkanı kararından gelir. Türk basın mevzuatı katman katman birikmiş bir alan; hangi hükmün ne zaman ve neden geldiğini bilmek, bugünkü metni doğru okumanın en kısa yolu.
Bu kronoloji, kanun metinlerinin kendi değişiklik dipnotlarında ve resmî yayın künyelerinde yer alan tarihleri esas alır. Yalnızca tarihi doğrulanabilen olaylar listelendi; kaynaklarda tarihi geçmeyen düzenlemeler bilerek dışarıda bırakıldı. Terimlerin anlamı için basın mevzuatı sözlüğüne bakabilirsiniz.
Dört büyük kırılma
Yetmiş beş yıllık dönemde alanı baştan kuran dört düzenleme var. Kronolojinin geri kalanı büyük ölçüde bu dördünün etrafındaki tadillerden ibarettir.
- 1961 — 212 sayılı Kanun: 5953 sayılı Kanunun ana yeniden kurgusu. Gazetecinin yazılı sözleşme, kıdem, ihbar, izin ve fazla mesai rejimi bugünkü şeklini bu kanunla aldı.
- 1961 — 195 sayılı Kanun: Basın İlan Kurumu kuruldu; resmî ilanın dağıtımı kuruma bağlandı ve gazetelerin vasıf şartları rejimi başladı.
- 2004 — 5187 sayılı Basın Kanunu: 1950 tarihli 5680 sayılı Kanunu yürürlükten kaldırdı; beyanname, künye, sorumluluk ve cevap-düzeltme rejimini yeniden yazdı.
- 2022 — 7418 sayılı Kanun: İnternet haber sitelerini 5187 kapsamına aldı ve basın kartı rejimini kanun düzeyine taşıdı.
1950-1960: Basın Kanunu ve gazetecinin kendi kanunu
Dönemin başında yazılı basın 15 Temmuz 1950 tarihli 5680 sayılı Basın Kanununa tabidir. İki yıl sonra gazeteciler, İş Kanunundaki işçi tanımının dışında kalan fikir ve sanat işçileri için ayrı bir iş hukuku rejimine kavuşur. Bu dönemden önce yürürlükte olan ve bugün hâlâ yürürlükte kalan tek metin ise 1927 tarihli 1117 sayılı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunudur.
| Tarih | Düzenleme | Ne getirdi |
|---|---|---|
| 15/7/1950 | 5680 sayılı Basın Kanunu | Dönemin temel basın kanunu. 2004'te 5187 sayılı Kanunun 30. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı. |
| 13/6/1952 (RG 20/6/1952-8140) | 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun | Gazeteciyi fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışan kişi olarak tanımladı; gazete, mevkute ile haber ve fotoğraf ajanslarını kapsama aldı. |
| 12/2/1954 | 6253 sayılı Kanun | 5953'e Ek m.1 (çalışma müddeti ve fazla mesai), Ek m.2 ve Ek m.3 (fazla mesai ücretini ödemeyen işverene idarî para cezası) eklendi. |
Bugüne etkisi: Gazetecinin 4857 sayılı İş Kanununa değil ayrı bir kanuna tabi olması bu dönemde kuruldu ve hâlâ geçerli. Günlük sekiz saatlik çalışma esası ile fazla mesai kavramı da 1954 tarihli 6253 sayılı Kanunla getirilen Ek m.1'e dayanır. Bugünkü sözleşme metni için 5953 uyumlu iş sözleşmesi şablonuna bakabilirsiniz.
1961-1980: 212 sayılı Kanun ve Basın İlan Kurumu
Basın iş hukukunun bel kemiği bu dönemde döşendi. Ocak 1961'de iki gün arayla çıkan iki kanun, hem gazetecinin bireysel haklarını hem de basının ekonomik altyapısını bugüne taşıyan çerçeveyi kurdu. Dönemin geri kalanı, genel sosyal güvenlik ve sendika mevzuatının 5953'teki özel hükümleri devralmasıyla geçti.
| Tarih | Düzenleme | Ne getirdi |
|---|---|---|
| 2/1/1961 | 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun | Kamu tüzel kişiliğine sahip Basın İlan Kurumu kuruldu. Resmî ilan tanımı (m.29), dağıtım esasları (m.31, m.32), mevkutelerin vasıfları (m.34), fiyat tarifesi usulü (m.39) ve müeyyide rejimi (m.49) bu kanunla düzenlendi. |
| 4/1/1961 | 212 sayılı Kanun | 5953'ün ana yeniden kurgusu. Bu kanunla m.1, 4, 6, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21 ile Ek m.1 ve Ek m.4 değiştirildi veya eklendi: yazılı mukavele zorunluluğu, terfi, kıdem tazminatı, ihbar süreleri, tecrübe müddeti, ücretin peşin ödenmesi, yıllık ikramiye, askerlik ve gebelikte ücret, haftalık izin ve yıllık ücretli izin bugünkü şeklini aldı. |
| 15/7/1963 | 274 sayılı Sendikalar Kanunu | 5953 m.22 (sendika) yürürlükten kaldırıldı; gazeteciler genel sendika rejimine geçti. |
| 17/7/1964 | 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu | 5953 m.23 ile Geçici m.2 ve m.3 yürürlükten kaldırıldı; gazeteciler genel sosyal sigorta rejimine dâhil edildi. |
| 25/8/1971 | 1475 sayılı İş Kanunu | 5953 Ek m.2 yürürlükten kaldırıldı. |
| 15/2/1977 | 67 sayılı Basın İlan Kurumu Genel Kurul Kararı | 195 sayılı Kanun m.34 ve m.36 uyarınca, resmî ilan verilecek mevkutelerin vasıflarını, asgari fikir işçisi kadrosunu ve gazetenin yayın yerinde basılması şartını düzenleyen temel karar. |
Bugüne etkisi: Kıdemin meslekteki toplam hizmet süresi üzerinden hesaplanması, beş yıl ve üzeri kıdemde üç aylık ihbar süresi, günlük mevkutede dört haftalık yıllık izin ve fazla mesaide yüzde elli zam kuralı 212 sayılı Kanundan gelir. Hesaplama örnekleri için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplamasına bakın. 67 sayılı Genel Kurul Kararı ise resmî ilan alma şartlarının hâlâ temel referansıdır.
1980-2003: Anayasa, özel yayıncılık ve erteleme kanunları
Bu uzun dönemin üç ekseni var: 1982 Anayasasıyla basın özgürlüğünün anayasal çerçevesinin yeniden çizilmesi, 1993'te radyo-televizyon tekelinin anayasa değişikliğiyle kaldırılması ve 1990'ların sonunda basın suçları için ardı ardına çıkarılan erteleme kanunları.
| Tarih | Düzenleme | Ne getirdi |
|---|---|---|
| 18/10/1982 kabul, 7/11/1982 halkoylaması (RG 9/11/1982-17863) | 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası | Basın hürriyeti (m.28), süreli ve süresiz yayın hakkı (m.29), basın araçlarının korunması (m.30), kamu haberleşme araçlarından yararlanma (m.31) ve düzeltme-cevap hakkı (m.32) anayasal düzeyde düzenlendi. |
| 1983 | 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu | TRT'nin statüsü ve yayın esasları düzenlendi; Anayasa m.133'teki özerklik ve tarafsızlık ilkesinin uygulama kanunu oldu. |
| 16/8/1985 (RG 23/8/1985-18851) | Basın İlan Kurumu Genel Kurul Prensip Kararı 94 | 67 sayılı Kararın m.20/2 hükmü yorumlandı: asgari kadrodaki fikir işçisinin bedeni faaliyet gerektiren iş yapmaması ve gazetenin yayınlandığı yerde ikamet etmesi şartı, mesafe ve ulaşım imkânları dikkate alınarak değerlendirilir. |
| 6/3/1986 | 3266 sayılı Kanun | 1117 sayılı Kanunda kapsamlı revizyon: Kurul yapısı, tedbirler rejimi, cezalar ve Toplu Konut Fonuna aktarılan mali yükümlülük (Ek m.1) düzenlendi. |
| 11/5/1988 | 3445 sayılı Kanun | 1117'de damgalı eserlerin içi görünmeyen zarf veya poşet içinde satılması kuralı ile Ek m.2'deki özel rejim düzenlendi; m.9 yürürlükten kaldırıldı. |
| 20/1/1993 | Anayasa Mahkemesi kararı (E.1992/36, K.1993/4) | 5953 m.20 (günlük gazetelerin çıkmayacağı günler) ve m.28 iptal edildi. |
| 8/7/1993 | 3913 sayılı Kanun | Anayasa m.133 değiştirildi; radyo-televizyon yayıncılığındaki devlet tekeli kaldırıldı ve özel yayıncılığa anayasal kapı açıldı. |
| 13/4/1994 | 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun | Özel radyo-televizyon yayıncılığının ilk kanunu. 2011'de 6112 sayılı Kanunun 48. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı. |
| 16/8/1996 (RG 22/8/1996-22735) | Basın İlan Kurumu Genel Kurul Prensip Kararı 141 | Gazetenin yayınlandığı yerin belediye sınırları içinde basılması şartına, matbaanın kendi iradesi dışında şehir dışına çıkması hâlinde aynı il sınırları içinde kalmak kaydıyla esneklik getirildi. |
| 14/8/1997 | 4304 sayılı Kanun | 12/7/1997 tarihine kadar sorumlu müdür sıfatıyla işlenen suçlar için erteleme rejimi. 1999'da 4454 sayılı Kanunun 3. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı. |
| 28/8/1999 (RG 3/9/1999-23805) | 4454 sayılı Kanun | 23 Nisan 1999 tarihine kadar basın ve yayın yoluyla işlenmiş suçlar için dava ve cezaların ertelenmesi. Üç yıllık deneme süresi içinde yeni mahkûmiyet olmazsa mahkûmiyet vaki olmamış sayılır. |
| 19/9/2000 | Anayasa Mahkemesi kararı (E.1999/39, K.2000/23) | 4454 m.1'in bir bölümü iptal edildi. |
| 21/12/2000 | 4616 sayılı Kanun | 4454 m.1 yeniden düzenlendi; on iki yıllık ceza tavanı ölçütü bu düzenlemeyle netleşti. |
| 3/10/2001 | 4709 sayılı Kanun | Anayasada basınla doğrudan ilgili değişiklikler: m.13 sınırlama rejimi (ölçülülük ilkesi), m.22 haberleşme hürriyetinde yirmi dört ve kırk sekiz saatlik usul, m.26 sınırlama sebepleri, m.28'de yabancı dil yasağı fıkrasının kaldırılması, m.31. |
| 2002 | 4773 sayılı Kanun | 5953 m.6'ya, İş Kanunundaki iş güvencesi hükümlerine yollama yapan son fıkra eklendi. |
| 2003 | 4809 sayılı Kanun | 4454 m.2'ye iki fıkra eklendi: cezası infaz edilmiş olanların mahkûmiyetinin vaki olmamış sayılması ve hak yasaklarının kendiliğinden kalkması. |
| 24/4/2003 | 4854 sayılı Kanun | 5953 m.27 (ücret, askerlik-gebelik ve hapis-yayın tatili ödemelerine ilişkin idarî para cezası) değiştirildi. |
| 22/5/2003 | 4857 sayılı İş Kanunu | 5953 m.6'nın son fıkrası değiştirildi; İş Kanununun 18, 19, 20, 21 ve 29. maddeleri gazeteciler hakkında kıyas yoluyla uygulanır hâle geldi. |
Bugüne etkisi: Bugün bir gazetecinin işe iade davası açabilmesinin dayanağı 2002 ve 2003 tarihli bu iki değişikliktir. 1993 tarihli anayasa değişikliği olmasaydı özel radyo-televizyon yayıncılığının bugünkü lisans rejimi hiç kurulamazdı. 4454 sayılı Kanun ise 23 Nisan 1999 kesme tarihi nedeniyle pratik etki alanını tüketmiş, tarihsel bir metin hâline gelmiştir.
2004-2018: 5187 ve 6112 dönemi
Yazılı basının ve radyo-televizyonun bugünkü iki temel kanunu bu dönemde çıktı. Dönemin ikinci yarısı ise 6112 sayılı Kanunun kanun hükmünde kararnamelerle yoğun biçimde değiştirildiği yıllardır.
| Tarih | Düzenleme | Ne getirdi |
|---|---|---|
| 7/5/2004 | 5170 sayılı Kanun | Anayasa m.30 değiştirildi; basımevi, eklentileri ve basın araçlarının suç aleti gerekçesiyle zapt ve müsadere edilemeyeceğine ilişkin korumanın kapsamı genişletildi. |
| 9/6/2004 (RG 26/6/2004-25504) | 5187 sayılı Basın Kanunu | 15/7/1950 tarihli 5680 sayılı Basın Kanunu yürürlükten kaldırıldı. Tanımlar (m.2), künye (m.4), sorumlu müdür (m.5), beyanname (m.7-8), teslim yükümlülüğü (m.10), kademeli cezai sorumluluk (m.11), haber kaynağının korunması (m.12), düzeltme ve cevap hakkı (m.14), el koyma (m.25) ve kısa zamanaşımı (m.26) bugünkü hâline kavuştu. |
| 25/5/2005 (RG 7/6/2005-25838) | Basın İlan Kurumu Genel Kurul Prensip Kararı 171 | Kollektif, komandit, limited, donatma ve anonim şirket ortaklığı sıfatı taşıyanların gazetelerin asgari fikir işçisi kadrosunda yer alamayacağı hükme bağlandı. |
| 21/6/2005 | 5370 sayılı Kanun | Anayasa m.133'e fıkra eklendi; Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun dokuz üyeden oluşacağı ve üyelerin TBMM Genel Kurulunca seçileceği anayasal düzeye taşındı. |
| 11/8/2006 (RG 17/8/2006-26262), uygulama 1/1/2007 | Basın İlan Kurumu Genel Kurul Prensip Kararı 176 | Masa üstü dijital baskı makinelerinde çoğaltılan yayınların resmî ilan bakımından mevkute sayılmayacağı kararlaştırıldı. |
| 23/1/2008 | 5728 sayılı Kanun | 5953'ün ceza hükümleri (m.26, 27, 29, 30 ve Ek m.3) güncellendi; yıllık izin verilmemesi hâlinde ücretin iki kat ödenmesi ve fazla mesai ücretinin beş katı idarî para cezası bu düzenlemeyle bugünkü şeklini aldı. |
| 31/1/2008 | Anayasa Mahkemesi kararı (E.2004/81, K.2008/48) | 5187 m.9'un ikinci cümlesi iptal edildi. |
| 17/4/2008 | 5754 sayılı Kanun | 5953 m.14 değiştirildi; ücret, prim ve ikramiyenin banka hesabına yatırılması zorunluluğunun kanuni dayanağı kuruldu. |
| 7/5/2010 | 5982 sayılı Kanun | Anayasa m.41'e fıkra eklendi; devletin çocukları her türlü istismara ve şiddete karşı koruyucu tedbirleri alması anayasal yükümlülük hâline geldi. |
| 15/2/2011 (RG 3/3/2011-27863) | 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun | 3984 sayılı Kanun yürürlükten kaldırıldı. Medya hizmet sağlayıcı, yayın hizmeti, editoryal sorumluluk gibi tanımlar (m.3), yayın hizmeti ilkeleri (m.8), ticari iletişim kuralları (m.9-13), düzeltme-cevap (m.18), lisans rejimi (m.19, m.27) ve idarî yaptırım kademelendirmesi (m.32) getirildi. |
| 2/7/2012 | 6352 sayılı Kanun | 5187 m.19 (yargıyı etkileme) yürürlükten kaldırıldı; m.26'daki dava açma süreleri iki aydan dört aya ve dört aydan altı aya çıkarıldı; Geçici m.3 ile 31/12/2011'e kadar verilmiş toplatma ve yasaklama kararlarının altı ay içinde yenilenmemesi hâlinde kendiliğinden hükümsüz kalması sağlandı. |
| 4/7/2012 | 6353 sayılı Kanun | 6112 m.42'de ticari iletişim geliri beyanname usulü düzenlendi. |
| 25/4/2013 | 6462 sayılı Kanun | 6112'de özürlü ve özürlülük ibareleri engelli ve engellilik olarak değiştirildi (m.8/1-e, m.8/1-ğ, m.9/6-b, m.32/4). |
| 10/9/2014 | 6552 sayılı Kanun | 6112 m.42'de yayın lisans ücretinin on eşit taksitte ödenmesi düzenlendi. |
| 20/8/2016 | 6745 sayılı Kanun | 6112 m.19'da vakıflar ibaresi çıkarıldı ve vakıf kurucularının medya hizmet sağlayıcı ortağı sayılacağı eklendi; m.41'de Üst Kurul payı yüzde üçten yüzde bir buçuğa indirildi. |
| 2/1/2017 (aynen kabul 1/2/2018 - 7072) | 680 sayılı KHK | 6112'ye m.7/4 eklendi (yayın yasağı ihlalinde bir günden lisans iptaline uzanan kademelendirme); m.8/1-t bendi eklendi; m.32/1 ve m.32/5'te ağır grup bentleri genişletildi. |
| 21/1/2017 (halkoylaması 16/4/2017) | 6771 sayılı Kanun | Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişi getiren anayasa değişikliği. |
| 17/4/2017 (aynen kabul 1/2/2018 - 7077) | 690 sayılı KHK | 6112 m.8/2'de koruyucu sembol kullanılmadan ibaresi koruyucu sembol kullanılsa dahi olarak değiştirildi; m.8/4 eklendi (arkadaş bulma programları, sağlık beyanıyla satış ve katma değerli hat yasakları); m.6/5 künye ve izleyici temsilcisi bildirimi; m.32'de uyarı yetkisi ve yirmiden fazla ihlal kademesi eklendi. |
| 21/3/2018 | 7103 sayılı Kanun | 6112'ye m.29/A eklendi; internet ortamından yayın için lisans ve yayın iletim yetkisi zorunluluğu ile erişim engelleme usulü düzenlendi. |
Bugüne etkisi: Yazılı basında beyanname usulü, kademeli sorumluluk ve iki-üç-on beş günlük cevap ve düzeltme takvimi 2004'ten beri değişmedi. Radyo-televizyonda ise 2017 değişikliği kritik: koruyucu sembol koymak artık zararlı içeriği çocukların izleyebileceği saatte yayınlamayı meşrulaştırmıyor.
2018-2022: Cumhurbaşkanlığı sistemi ve İletişim Başkanlığı
2018'de idari yapı değişti. Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü kaldırıldı, yerine İletişim Başkanlığı kuruldu; kanunlardaki Bakanlar Kurulu yetkileri Cumhurbaşkanına devredildi. Dönemin ikinci yarısı, 5953'ün üç ayrı hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edildiği yıllardır.
| Tarih | Düzenleme | Ne getirdi |
|---|---|---|
| 2/7/2018 | 703 sayılı KHK | Anayasa değişikliklerine uyum paketi. 195 sayılı Kanun m.39'da resmî ilan fiyat tarifesini tespit yetkisi Bakanlar Kurulundan Cumhurbaşkanına geçti. 1117 sayılı Kanunda Kurulun bağlı olduğu makam değişti ve mevcut üyeliklerin sona ermesi düzenlendi (yürürlük 9/7/2018). 6112 m.7, m.14 ve m.34'te Başbakan ibareleri Cumhurbaşkanı olarak değiştirildi. |
| 2/7/2018 (703 sayılı KHK m.122) | 231 sayılı KHK'nın yürürlükten kaldırılması | 8/6/1984 tarihli ve 231 sayılı KHK, Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğünü kuran kararnamedir. 703 sayılı KHK'nın 122. maddesiyle bu KHK yürürlükten kaldırılmış, Genel Müdürlük kapatılmıştır; 703 sayılı KHK'nın geçici 2. maddesi de “kapatılan Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü” ifadesini kullanır. Görevleri 14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kurulan İletişim Başkanlığına devredilmiştir. |
| 24/7/2018 | 14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi | İletişim Başkanlığı Teşkilatı kuruldu. Basın kartı işlemleri ve basın mensuplarının hizmet damgalı pasaport başvuruları bu kurumda toplandı; 5187'de geçen Başkanlık ibaresi bu kurumu ifade eder. |
| 30/8/2018 | 2018/154 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı | 195 sayılı Kanun m.14'teki Basın İlan Kurumunu denetleme yetkisinin İletişim Başkanlığı tarafından kullanılmasına karar verildi. |
| 13/12/2018 (RG 14/12/2018-30625) | 465 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı | Basın Kartı Yönetmeliği yürürlüğe konuldu. 2023'te yürürlükten kaldırıldı. |
| 19/9/2019 (yürürlük 19/11/2019) | Anayasa Mahkemesi kararı (E.2019/48, K.2019/74) | 5953 Ek m.1'in fazla mesai ücretinin ödeme zamanına ilişkin ikinci cümlesi iptal edildi. |
| 25/12/2019 (yürürlük 14/2/2020) | Anayasa Mahkemesi kararı (E.2019/108, K.2019/101) | 5953 m.14'ün ikinci fıkrası iptal edildi; ücretin geç ödenmesi hâlinde uygulanan günlük yüzde beş oranındaki artış hükmü ortadan kalktı. |
| 19/2/2020 | Anayasa Mahkemesi kararı (E.2018/91, K.2020/10) | 6112 m.19'un üçüncü fıkrası iptal edildi. |
| 13/10/2022 (yürürlük 18/10/2022) | 7418 sayılı Kanun | İnternet haber siteleri 5187 kapsamına alındı ve basın kartı rejimi kanunlaştırıldı. Ayrıntısı bir sonraki bölümde. |
Bugüne etkisi: Basın kartı başvurusunun muhatabı, resmî ilan tarifesini onaylayan makam ve Basın İlan Kurumunu denetleyen merci bugünkü hâlini bu dönemde aldı. Basın kartı başvuruları artık İletişim Başkanlığına yapılır. 2019 ve 2020 tarihli iptaller ise gazetecinin ücret alacağında uygulanacak faiz ve fazla mesai ödemesinin zamanı konusunda genel hükümlere dönülmesine yol açtı.
2022-bugün: 7418, basın kartı rejimi ve yeni iptaller
Son dönemin ekseni 7418 sayılı Kanundur. Bu kanun 5187'nin on altı maddesini değiştirmiş, Ek m.1-8 ile basın kartı rejimini eklemiş, ayrıca 5953 m.1 ile 195 sayılı Kanunun m.5, m.37, m.49 ve m.45/A hükümlerini etkilemiştir. Ardından gelen üç Anayasa Mahkemesi kararı, kıdem tazminatı ve resmî ilan yaptırımı alanlarında yeni bir tablo oluşturdu.
| Tarih | Düzenleme | Ne getirdi |
|---|---|---|
| 13/10/2022 (yürürlük 18/10/2022) | 7418 sayılı Kanun — 5187'ye etkisi | Süreli yayın tanımına internet haber siteleri eklendi (m.2/c); internet haber sitesi, basın kartı, medya mensubu ve enformasyon görevlisi tanımları getirildi. İnternet haber sitesi künyesi (m.4), beyannameye elektronik tebligat adresi (m.7), vasıf tespiti prosedürü (m.8), içeriklerin iki yıl muhafazası (m.10), bir gün içinde URL bağlantılı düzeltme (m.14), dört aylık dava süresi (m.26) düzenlendi. Ek m.1-8 ile beş tür basın kartı ve on dokuz üyeli Basın Kartı Komisyonu kanunlaştı; başvuru mercii İletişim Başkanlığıdır. Geçici m.4 ile mevcut internet haber sitelerine üç aylık uyum süresi verildi. |
| 13/10/2022 | 7418 sayılı Kanun — 5953 ve 195'e etkisi | 5953 m.1'e internet haber siteleri eklendi; bu sitelerin fikir işçileri de 5953 kapsamına girdi. 195 sayılı Kanunda Genel Kurul yapısı kırk iki üyeye çıkarıldı ve resmî ilan yayınlayan internet haber sitesi sahiplerine kontenjan verildi (m.5); aylık listeye internet haber siteleri eklendi (m.37); m.45/A ile internet haber sitelerindeki resmî ilan ve reklamların ancak Basın İlan Kurumu aracılığıyla yayınlanacağı hükme bağlandı; Geçici m.9 ile vasıf ve usul esaslarının altı ay içinde yönetmelikle belirlenmesi öngörüldü. |
| 9/4/2023 (RG 10/4/2023-32159) | 7051 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı | Yürürlükteki Basın Kartı Yönetmeliği yayımlandı; 465 sayılı Kararla yürürlüğe konan önceki yönetmelik kaldırıldı. Kontenjan tabloları, kart türleri, komisyon usulü ve iptal-iade rejimi bu metinde düzenlendi; yönetmeliği İletişim Başkanı yürütür. |
| 4/5/2023 (yürürlük 14/6/2023) | Anayasa Mahkemesi kararı (E.2021/62, K.2023/89) | 5953 m.6'nın birinci fıkrası ile kıdem tazminatı tutarını düzenleyen fıkradaki bir cümle iptal edildi. Kıdem tazminatı bakımından beş yıllık çalışma şartı ortadan kalktı. İptal edilen cümlenin metni yürürlükteki konsolide kanun metninde yer almadığından, iptalin kapsamı için kararın Resmî Gazete'de yayımlanan tam metnine bakılmalıdır. |
| 7/12/2023 | Anayasa Mahkemesi kararı (E.2018/117, K.2023/212) | 6112 m.14'ün beşinci ve altıncı fıkraları iptal edildi. |
| 27/12/2023 | 7491 sayılı Kanun | 6112'ye koşullu erişim ve net satış tanımları eklendi (m.3/kk, m.3/ll); koşullu erişim sağlayan medya hizmet sağlayıcıları ile internet platform işletmecilerinin yıllık net satış tutarından yüzde bir buçuk Üst Kurul payı ayrılması getirildi (m.41/1-d) ve ödeme takvimi düzenlendi (m.42/2). |
| 5/6/2024 (RG 6/6/2024-32568) | 8624 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı | Basın Kartı Yönetmeliğinin m.14, 16, 23, 24, 25 ve 26. maddeleri değiştirildi: sürekli kart süre hesabında serbest kartlı dönemlerin en fazla yirmi dört ayının sayılması, ajans nüshalarının elektronik ortamda Başkanlığa iletilmesi, Anadolu Ajansı ve TRT'de haber alanında çalışmayanlara kart verilmemesi, radyo-televizyon unvan listesine fotoğrafçının eklenmesi. |
| 21/12/2024 | 9285 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı | 2025 yılı Resmî İlan Fiyat Tarifesi. 2026 tarifesiyle yürürlükten kaldırıldı. |
| 17/6/2025 (yürürlük 13/10/2025) | Anayasa Mahkemesi kararı (E.2023/168, K.2025/132) | 195 sayılı Kanun m.49'un (a) bendi iptal edildi; gazete, dergi ve internet haber sitelerine uygulanan ilan kesme yaptırımı yürürlükten kalktı. Kanun metnindeki iptal dipnotu ayrıca “(a) ibaresi üçüncü cümle yönünden” kaydını taşır; bu boyutun kapsamı için kararın Resmî Gazete'de yayımlanan tam metnine bakılmalıdır. |
| 24/12/2025 (RG 25/12/2025-33118), yürürlük 1/1/2026 | 10768 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı | 2026 yılı Resmî İlan Fiyat Tarifesi. Gazetelerde sütun-santim, internet haber sitelerinde bir santimetre boy ve üç virgül dört santimetre en ölçüsündeki kutu alan birimi esas alınır; dizgi parametreleri (Arial, on punto metin, on altı punto başlık) tarifede sayılır. |
| 23/1/2026 | 7573 sayılı Kanun | 6112 m.33'ün ikinci fıkrası değiştirildi; lisans tipi dışında yayın yapanların yanı sıra geçici 4. madde kapsamında yayınlarına devam eden kuruluşlardan izinsiz verici tesis edenler de uyarı ve ardından adlî yaptırım kapsamına alındı. |
Bugüne etkisi: Bir internet haber sitesi bugün beyanname vermek, künyesini ana sayfadan erişilebilir kılmak, içeriklerini iki yıl saklamak ve düzeltme metnini bir gün içinde yayımlamak zorunda. Uyum adımlarının tamamı için yasal uyum kontrol listesine, tarifenin yıllara göre seyri için resmî ilan fiyat tarifesi arşivine bakabilirsiniz.
Anayasa Mahkemesi iptalleri
Basın mevzuatının bugünkü metnini okurken en çok tuzak, yürürlükten kalkmış hükümlerdedir. Aşağıdaki dokuz karar, kanun metinlerinin dipnotlarında yer alan ve halen etkisini sürdüren iptallerdir.
| Karar tarihi | Esas / Karar no | İptal edilen hüküm | Yürürlük | Pratik sonuç |
|---|---|---|---|---|
| 20/1/1993 | E.1992/36, K.1993/4 | 5953 m.20 ve m.28 | Kararla birlikte | Günlük gazetelerin belirli günlerde çıkmamasına ilişkin düzenleme ve buna bağlı ceza hükmü ortadan kalktı. |
| 19/9/2000 | E.1999/39, K.2000/23 | 4454 m.1'in bir bölümü | Kararla birlikte | Erteleme kanununun kapsam maddesi 21/12/2000 tarihli 4616 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi. |
| 31/1/2008 | E.2004/81, K.2008/48 | 5187 m.9'un ikinci cümlesi | Kararla birlikte | Süreli yayın sahibinin hakkını kaybetmesi hükmünün ilgili cümlesi uygulanmaz hâle geldi. |
| 19/9/2019 | E.2019/48, K.2019/74 | 5953 Ek m.1'in fazla mesai ücretinin ödeme zamanına ilişkin ikinci cümlesi | 19/11/2019 | Fazla mesai ücretinin ödeneceği özel zaman kuralı kalktı; genel ücret ödeme rejimi geçerli. |
| 25/12/2019 | E.2019/108, K.2019/101 | 5953 m.14'ün ikinci fıkrası | 14/2/2020 | Ücretin geç ödenmesi hâlinde uygulanan günlük yüzde beş oranındaki artış hükmü kalktı; genel faiz kuralları uygulanır. |
| 19/2/2020 | E.2018/91, K.2020/10 | 6112 m.19'un üçüncü fıkrası | Kararla birlikte | 680 sayılı KHK ile eklenen lisans reddi fıkrası yürürlükten kalktı. |
| 4/5/2023 | E.2021/62, K.2023/89 | 5953 m.6'nın birinci fıkrası ve kıdem tazminatı tutarını düzenleyen fıkradaki bir cümle | 14/6/2023 | Gazetecinin kıdem tazminatı hakkı için aranan beş yıllık çalışma şartı ortadan kalktı. İptal edilen cümlenin metni yürürlükteki konsolide kanun metninde yer almadığından, kapsamı için kararın Resmî Gazete'de yayımlanan tam metnine bakın. |
| 7/12/2023 | E.2018/117, K.2023/212 | 6112 m.14'ün beşinci ve altıncı fıkraları | Kararla birlikte | 703 sayılı KHK ile eklenen fıkralar yürürlükten kalktı. |
| 17/6/2025 | E.2023/168, K.2025/132 | 195 m.49'un (a) bendi; dipnotta ayrıca “(a) ibaresi üçüncü cümle yönünden” kaydı yer alır | 13/10/2025 | Gazete, dergi ve internet haber sitelerine uygulanan ilan kesme yaptırımı kalktı. Ayakta kalan yaptırımlar prodüktörlük müessesesinin en çok iki ay kapatılması ve kamu görevlileri hakkında disiplin işlemidir. “Üçüncü cümle yönünden” kaydının kapsamı için kararın tam metnine bakın. |
Hangi değişiklik bugün ne anlama geliyor
Tarihi bilgi olarak değil, günlük iş akışında karşılığı olan sonuçlar hâlinde özet. Bu yılın değişiklikleri için basın mevzuatında bu yıl ne değişti yazısına bakabilirsiniz.
| Değişiklik | Yıl | Bugünkü karşılığı |
|---|---|---|
| 212 sayılı Kanunla 5953'ün yeniden kurgulanması | 1961 | Gazetecinin kıdemi meslekteki toplam hizmet süresi üzerinden hesaplanır; ihbar süresi beş yıl ve üzerinde üç aydır; yıllık izin dört, on yıl üzeri kıdemde altı haftadır. |
| 195 sayılı Kanunla Basın İlan Kurumunun kurulması | 1961 | Kamu kurumlarının ilan ve reklamları, kurum şubesi bulunan yerlerde ancak Basın İlan Kurumu aracılığıyla yayınlanabilir. |
| 67 sayılı Genel Kurul Kararı | 1977 | Resmî ilan alabilmek için gerekli sayfa ölçüsü, asgari fikir işçisi kadrosu ve yayın yerinde basılma şartlarının kaynağıdır. |
| Anayasa m.133'ün değiştirilmesi | 1993 | Özel radyo ve televizyon yayıncılığı anayasal olarak mümkün; RTÜK lisans rejimi bu temele dayanır. |
| 5187 sayılı Basın Kanunu | 2004 | Süreli yayın izne değil beyannameye tabidir; sorumluluk önce eser sahibindedir; haber kaynağını açıklamaya zorlama yasaktır. |
| 5754 sayılı Kanunla 5953 m.14'ün değişmesi | 2008 | Gazetecinin ücreti, primi ve ikramiyesi banka hesabına yatırılmadan ödenemez. |
| 6352 sayılı Kanunla dava sürelerinin uzatılması | 2012 | Günlük yayınlarda dört, diğer basılmış eserlerde altı aylık dava açma süresi uygulanır; bu bir muhakeme şartıdır. |
| 690 sayılı KHK ile 6112 m.8/2'nin değişmesi | 2017 | Zararlı içerik, koruyucu sembol kullanılsa dahi çocukların izleyebileceği zaman diliminde yayınlanamaz. |
| 14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi | 2018 | Basın kartı başvuruları İletişim Başkanlığına yapılır; kart bu kurumca verilir ve iptal edilir. |
| 7418 sayılı Kanun | 2022 | İnternet haber siteleri süreli yayındır: beyanname, künye, iki yıllık içerik saklama, bir gün içinde düzeltme ve basın kartı hakkı bu statüye bağlıdır. |
| Anayasa Mahkemesinin 5953 m.6 iptali | 2023 | Kıdem tazminatı için beş yıllık çalışma şartı aranmaz; ilk mukavele yılı dışındaki her hizmet yılı veya küsuru için hak doğar. |
| Basın Kartı Yönetmeliği değişikliği | 2024 | Sürekli basın kartında on sekiz yıllık sürenin hesabında serbest kartlı dönemlerin en fazla yirmi dört ayı sayılır; TRT ve Anadolu Ajansında haber alanında çalışmayanlara kart verilmez. |
| Anayasa Mahkemesinin 195 m.49/a iptali | 2025 | İlan kesme yaptırımı uygulanamaz; basın ahlak esaslarına aykırılık hâlinde basın kartı yönünden uyarı veya iptal yolu ayrıca saklıdır. |
| 2026 Resmî İlan Fiyat Tarifesi | 2026 | Gazetelerde sütun-santim, internet haber sitelerinde kutu alanı esas alınır; ölçüm internet haber siteleri için İLANBİS üzerinden yapılır ve tarife ücretlerine KDV dâhil değildir. |
Yürürlükten kaldırılan kanunlar zinciri
Eski bir dosyayı veya eski bir içtihadı okurken hangi kanunun hangi kanunun yerine geçtiğini bilmek gerekir. Zincir kısa ve net.
text
YAZILI BASIN
5680 sayili Basin Kanunu (15/7/1950)
-> 5187 sayili Basin Kanunu m.30 ile yururlukten kaldirildi (2004)
-> 5187, 7418 sayili Kanunla genisletildi (2022)
RADYO - TELEVIZYON
Devlet tekeli (Anayasa m.133 ilk hali)
-> 3913 sayili Kanun ile tekel kaldirildi (8/7/1993)
-> 3984 sayili Kanun (13/4/1994)
-> 6112 sayili Kanun m.48 ile yururlukten kaldirildi (2011)
BASIN SUCLARINDA ERTELEME
4304 sayili Kanun (14/8/1997)
-> 4454 sayili Kanun m.3 ile yururlukten kaldirildi (28/8/1999)
-> 4454 m.1, 4616 sayili Kanunla yeniden duzenlendi (21/12/2000)
-> 4454 m.2, 4809 sayili Kanunla genisletildi (2003)
BASIN KARTI
465 sayili CB Karari ile Basin Karti Yonetmeligi (13/12/2018)
-> 7051 sayili CB Karari ile yeni Yonetmelik, m.49 ile eskisi kaldirildi (9/4/2023)
-> 8624 sayili CB Karari ile m.14,16,23,24,25,26 degisti (5/6/2024)
IDARI YAPI
Basin Yayin ve Enformasyon Genel Mudurlugu
-> 231 sayili KHK ile kuruldu (8/6/1984)
-> 703 sayili KHK m.122 ile 231 sayili KHK yururlukten kaldirildi,
Genel Mudurluk kapatildi (2018)
-> Gorevleri 14 sayili CBK ile Iletisim Baskanligina gecti (24/7/2018)
RESMI ILAN TARIFESI
9285 sayili CB Karari - 2025 tarifesi (21/12/2024)
-> 10768 sayili CB Karari - 2026 tarifesi (24/12/2025, yururluk 1/1/2026)