Süreli Yayın Beyannamesi Örneği ve Doldurma Rehberi

Beyanname nereye verilir, kayıtlar kime açıktır?

5187 m.7/1 aynen şöyledir: “Süreli yayınların çıkarılması için, kaydedilmek üzere yönetim yerinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına bir beyanname verilmesi yeterlidir. Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen kayıtlar alenidir.”

Buradaki iki kelime belirleyicidir. Birincisi “yeterlidir”: rejim izin değil bildirim rejimidir, savcılık takdir yetkisiyle “onay vermez”, kaydeder. İkincisi “yönetim yerinin bulunduğu yer”: yetkili başsavcılık, matbaanın, sunucunun veya alan adı kayıt kuruluşunun bulunduğu yere göre değil, yayının yönetim yerine göre belirlenir. İnternet haber sitesinde sunucu yurt dışında olabilir; beyanname yine yönetim yerinin bağlı olduğu başsavcılığa verilir.

Yönetim yerinin seçimi tebligat sonucu da doğurur. 5187 m.29 uyarınca süreli yayının yönetim yeri, tebligat işlemleri yönünden yayın sahibinin ve temsilcisinin yerleşim yeri, görevi devam ettiği sürece de sorumlu müdürün yerleşim yeri sayılır. Beyannameye yazdığınız adres, hakkınızda yürütülecek işlemlerde tebligat adresidir.

Beyannamede bulunması zorunlu bilgiler

5187 m.7/2 beyannamenin içeriğini sayar: “Kayıt için verilen ve yayın sahibi, sahibin küçük veya tüzel kişi olması halinde temsilcisi ile sorumlu müdür tarafından imzalanan beyannamede yayının adı ve mahiyeti, hangi aralıklarla yayımlanacağı, yönetim yeri, sahibinin, varsa temsilcisinin, sorumlu müdürün ad ve adresleri ile yayının türü ve elektronik tebligat adresi gösterilir.”

• Yayının adı
• Yayının mahiyeti (içerik alanı: genel, siyasi, ekonomi, spor, kültür-sanat vb.)
• Hangi aralıklarla yayımlanacağı (günlük, haftalık, aylık; internet haber sitelerinde yayım periyodu)
• Yönetim yeri (açık adres)
• Yayın sahibinin adı ve adresi
• Varsa temsilcisinin adı ve adresi
• Sorumlu müdürün adı ve adresi
• Yayının türü — yaygın, bölgesel veya yerel (5187 m.2/d, e, f)
• Elektronik tebligat adresi

Son kalem yenidir. “ve elektronik tebligat adresi” ibaresi, 13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 4. maddesiyle m.7/2’ye eklenmiştir. Yani 2022 sonrasında verilen her beyannamede elektronik tebligat adresi bulunmak zorundadır; bu yükümlülük sadece internet haber sitelerine değil, madde metninin yapısı gereği süreli yayınlara ilişkin beyannameye getirilmiştir.

Beyannameyi kim imzalar, hangi belgeler eklenir?

m.7/2’ye göre beyanname yayın sahibi (sahip küçük veya tüzel kişi ise temsilcisi) ile sorumlu müdür tarafından imzalanır. Tek imza yeterli değildir; iki imza da eksikse beyanname m.8 kapsamında eksik sayılır.

m.7/3: “Beyannameye, 5 inci ve 6 ncı maddelerde yazılı şartların varlığını gösteren belgeler ile yayın sahibi tüzel kişi ise tüzüğünün veya ana sözleşmesinin veya vakıf senedinin bir sureti eklenir.” Kanun belge adlarını tek tek saymaz; sorumlu müdür ve sahip için aranan şartların ispatına yarayan belgeleri istemek başsavcılığın uygulamasına bırakılmıştır. Aşağıdaki tablo, m.5 ve m.6’daki şartların her birinin hangi belgeyle karşılandığını gösterir.

m.7/4 uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığı, beyanname ve eklerinin teslim edildiğini gösteren bir alındı belgesi verir. Bu belgeyi mutlaka isteyin ve saklayın: m.9’daki bir yıllık sürenin başlangıcı ile m.8’deki eksiklik yazışmalarının tarihi bu belgeye göre tespit edilir.

Sorumlu müdürde aranan şartlar (m.5)

m.5/1: “Her süreli yayının bir sorumlu müdürü bulunur. Sorumlu müdür, birden fazla ise her birinin sorumlu olduğu bölüm belirtilir.” Birden fazla sorumlu müdür atanabilir, ancak bu durumda hangi müdürün hangi bölümden sorumlu olduğu beyannamede açıkça gösterilmelidir.

• a) Onsekiz yaşını bitirmiş olmak
• b) Türkiye’de yerleşim yeri sahibi olmak ve devamlı oturmak
• c) En az ortaöğretim veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olmak
• d) Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak
• e) Yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olmamak
• f) T.C. vatandaşı olmayanlar için karşılıklılık koşulu aramak

m.5/3’e göre sorumlu müdür Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi ise, sorumlu müdürlüğü üstlenmek üzere müdür yardımcısı tayin edilir; kanunda sorumlu müdür için öngörülen hükümler sorumluluğu üstlenen yardımcı için de geçerlidir.

Süreli yayın sahibi kim olabilir (m.6)?

m.6/1: “Gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları süreli yayın sahibi olabilirler.” Sahip olmak için özel bir nitelik aranmaz. m.6/2 ise bir köprü kurar: süreli yayın sahibinin onsekiz yaşından küçük veya kısıtlı olması hâlinde kanuni temsilcisi, tüzel kişi olması hâlinde ise tüzel kişi temsilcisi hakkında da m.5/2’deki şartlar aranır.

Pratik sonuç: şirket olarak yayın çıkarıyorsanız, m.5’teki eğitim ve adli sicil şartları sadece sorumlu müdürünüz için değil, şirketin yöneticileri arasından belirlediğiniz tüzel kişi temsilcisi için de aranır. m.2/l’ye göre tüzel kişi temsilcisi, tüzel kişiliğin yetkili organı tarafından yöneticiler arasından belirlenen gerçek kişidir; dışarıdan bir vekil bu sıfatı taşıyamaz.

Doldurulmaya hazır beyanname örneği

Aşağıdaki örnek, m.7/2’de sayılan bilgileri madde sırasıyla içerir. Noktalı alanları doldurun, kullanmadığınız satırları silmeyin, “—” yazın. İki nüsha hazırlayın; biri kayda alınır, biri alındı belgesiyle birlikte sizde kalır.

                    ....................... CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

                                                       Tarih: ..... / ..... / 20.....

KONU : 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca süreli yayın beyannamesi.

1) YAYININ ADI              : ................................................................

2) YAYININ MAHİYETİ         : ................................................................
   (genel içerikli haber ve yorum / siyasi / ekonomi / spor / kültür-sanat / sektörel)

3) YAYIM ARALIĞI            : ................................................................
   (günlük / haftalık / on beş günlük / aylık /
    internet haber sitesi ise: gün içinde sürekli güncellenen)

4) YAYININ TÜRÜ             : ................................................................
   (yaygın / bölgesel / yerel — 5187 m.2/d, e, f)

5) YÖNETİM YERİ             : ................................................................
   Açık adres                 ................................................................
   İlçe / İl                  ................................................................

6) YAYIN SAHİBİ
   Adı ve soyadı / Unvanı     : .............................................................
   T.C. kimlik no / Vergi no  : .............................................................
   Adresi                     : .............................................................

7) TÜZEL KİŞİ TEMSİLCİSİ / KANUNİ TEMSİLCİ   (sahip tüzel kişi, küçük veya kısıtlı ise)
   Adı ve soyadı              : .............................................................
   T.C. kimlik no             : .............................................................
   Adresi                     : .............................................................
   Belirlendiği organ kararı  : .......................... tarih ve .......... sayılı karar

8) SORUMLU MÜDÜR
   Adı ve soyadı              : .............................................................
   T.C. kimlik no             : .............................................................
   Adresi                     : .............................................................
   Sorumlu olduğu bölüm       : .............................................................
   (birden fazla sorumlu müdür varsa her biri için ayrı ayrı doldurulur — m.5/1)

9) ELEKTRONİK TEBLİGAT ADRESİ : ...........................................................
   (5187 m.7/2; 7418 sayılı Kanunun 4. maddesiyle eklenmiştir)

10) İNTERNET HABER SİTESİ İSE EK BİLGİLER
    Alan adı (URL)            : ............................................................
    Yer sağlayıcının adı      : ............................................................
    Yer sağlayıcının adresi   : ............................................................

EKLER :
1- Sorumlu müdürün nüfus kayıt örneği / kimlik belgesi sureti      (m.5/2-a)
2- Sorumlu müdürün yerleşim yeri belgesi                           (m.5/2-b)
3- Sorumlu müdürün ortaöğretim veya dengi mezuniyet belgesi        (m.5/2-c)
4- Sorumlu müdürün adli sicil kaydı                                (m.5/2-d, e)
5- Karşılıklılık koşuluna ilişkin belge (yabancı uyruklu ise)      (m.5/2-f)
6- Tüzük / ana sözleşme / vakıf senedi sureti (sahip tüzel kişi)   (m.7/3)
7- Tüzel kişi temsilcisinin belirlendiğine dair yetkili organ kararı (m.2/l, m.6/2)
8- Kanuni temsilciye ilişkin belge (sahip küçük veya kısıtlı ise)  (m.6/2)

Yukarıda bilgileri verilen süreli yayının çıkarılması amacıyla, 5187 sayılı Basın
Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca işbu beyanname ekleriyle birlikte iki nüsha hâlinde
sunulmuştur. Aynı maddenin son fıkrası gereğince alındı belgesi verilmesini talep
ederiz.


      YAYIN SAHİBİ / TEMSİLCİSİ                        SORUMLU MÜDÜR
      Adı Soyadı : ....................                Adı Soyadı : ....................
      İmza       : ....................                İmza       : ....................

Beyanname eksik veya gerçeğe aykırıysa ne olur (m.8)?

m.8/1 iki aşamalı bir süreç kurar. Beyannamenin ve eklerinin gerekli veya gerçek bilgileri içermemesi ya da yayın sahibinin, temsilcisinin veya sorumlu müdürün m.5 ve m.6’daki şartlara sahip olmaması hâlinde Cumhuriyet Başsavcılığı, beyannamenin verilmesinden itibaren iki hafta içinde eksikliğin giderilmesini veya gerçeğe aykırı bilgilerin düzeltilmesini yayın sahibinden ister.

Bu istemin tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde yerine getirilmemesi hâlinde başsavcılık, yayımın durdurulmasını asliye ceza mahkemesinden talep eder. Mahkeme en geç iki hafta içinde karar verir. Karara karşı acele itiraz yoluna başvurulabilir.

Durdurma kararına rağmen yayına devam edilirse m.16 devreye girer: mahkeme kararıyla durdurulan yayına usulüne uygun beyanname vermeden veya değişiklikleri bildirmeden devam edilmesi hâlinde yayın sahibi, sorumlu müdür ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili ağır para cezasıyla cezalandırılır. Kanun metnindeki tutarlar 2004 tarihli eski TL ile yazılıdır; güncel miktar yeniden değerleme oranı çerçevesinde belirlenir.

İnternet haber siteleri için özel rejim: vasıf tespiti

7418 sayılı Kanunun 5. maddesiyle m.8’e eklenen fıkra açıktır: “Birinci fıkrada düzenlenen yayım durdurma müeyyidesi internet haber siteleri bakımından uygulanmaz.” Yani eksik beyanname veren bir internet haber sitesinin yayımı mahkeme kararıyla durdurulmaz. Bunun yerine farklı bir dava türü öngörülmüştür.

Aynı fıkraya göre internet haber sitesinin m.8 hükmüne uymaması hâlinde Cumhuriyet Başsavcılığı iki hafta içinde eksikliğin giderilmesini veya gerçeğe aykırı bilgilerin düzeltilmesini internet haber sitesinden ister. İstemin iki hafta içinde yerine getirilmemesi durumunda başsavcılık, internet haber sitesi vasfının kazanılmadığının tespiti amacıyla asliye ceza mahkemesine başvurur. Mahkeme en geç iki hafta içinde kararını verir, karara karşı itiraz yoluna başvurulabilir.

Bu iki sonucun ağırlığını yayın modelinize göre değerlendirin. Resmî ilan ve reklam hakkı yerel ve bölgesel yayıncılıkta ciroyu doğrudan etkiler; çalışanların basın kartı hakkının düşmesi ise ekibin akreditasyonunu ve kontenjan hesabınızı geçersiz kılar. Vasıf tespiti kararı, beyanname eksikliği gibi tamamen idari bir kusurdan doğar; önlenmesi kolay, telafisi zordur.

Değişiklikleri bildirme yükümlülüğü

m.8/2: “Beyanname içeriğinde meydana gelen her değişiklik, iki hafta içinde, gerekli belgelerle birlikte yeni bir beyanname ile aynı makama bildirilir.” m.8/3 ise eksiklik prosedürünün değişiklik beyannameleri için de uygulanacağını söyler. Yani sorumlu müdür değişikliğini bildirmemek de, ilk beyannameyi hiç vermemek gibi m.8 sürecini başlatır.

• Yayının adının değişmesi
• Yayım aralığının değişmesi (haftalıktan günlüğe geçiş gibi)
• Yönetim yeri adresinin değişmesi
• Yayın sahibinin veya unvanının değişmesi
• Tüzel kişi temsilcisinin değişmesi
• Sorumlu müdürün değişmesi veya sorumlu olduğu bölümün değişmesi
• Yayın türünün değişmesi (yerelden bölgesele geçiş gibi)
• Elektronik tebligat adresinin değişmesi

                    ....................... CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

                                                       Tarih: ..... / ..... / 20.....

KONU : 5187 sayılı Basın Kanunu m.8/2 uyarınca değişiklik beyannamesi.

İLGİ  : ..... / ..... / 20..... tarihli ve .......... sayılı beyanname kaydımız.

YAYININ ADI : ..................................................................

DEĞİŞEN HUSUS(LAR) :

  Kalem                Önceki bilgi                    Yeni bilgi
  ------------------   -----------------------------   -----------------------------
  ..................   .............................   .............................
  ..................   .............................   .............................

DEĞİŞİKLİK TARİHİ : ..... / ..... / 20.....

EKLER :
1- Değişikliği belgeleyen evrak (organ kararı, ticaret sicil gazetesi, atama yazısı vb.)
2- Yeni sorumlu müdür atanmışsa m.5/2 şartlarını gösteren belgeler

5187 sayılı Kanun'un 8. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, beyanname içeriğinde
meydana gelen yukarıdaki değişiklik iki haftalık süre içinde bildirilmiştir.


      YAYIN SAHİBİ / TEMSİLCİSİ                        SORUMLU MÜDÜR
      Adı Soyadı : ....................                Adı Soyadı : ....................
      İmza       : ....................                İmza       : ....................

m.8/4 bir boşluk doldurur: “Sorumlu müdürün bu görevden ayrılması halinde, yenisi tayin edilinceye kadar sorumluluk yayın sahibine veya temsilcisine aittir.” Sorumlu müdürünüz istifa ettiğinde yayın sorumsuz kalmaz; sorumluluk otomatik olarak yayın sahibine geçer. Yeni müdür atanana kadar yayımlanan her içeriğin cezai ve idari muhatabı sahiptir.

Beyannamenin hükümsüz kalması (m.9)

m.9/1: “Süreli yayın sahibinin beyanname verdiği tarihten itibaren bir sene içinde süreli yayın yayımlanmaz veya yayımlandıktan sonra yayıma üç yıl müddetle ara verilirse beyanname hükümsüz kalır ve sağladığı hak ortadan kalkar.” İki eşik var: başlangıçta 1 yıl, sonrasında 3 yıl kesinti.

m.9/2 marka hukukunu saklı tutar; aynı fıkranın ikinci cümlesi Anayasa Mahkemesinin 31/1/2008 tarihli ve E.2004/81, K.2008/48 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Pratikte: ismi rezerve edip yayına başlamamak beyannameyi bir yıl sonra hükümsüz kılar. Yayına ara verecekseniz üç yıllık eşiği takip edin; hükümsüzlükten sonra yayına devam etmek beyannamesiz yayın hâline gelir.

Mevcut internet haber siteleri için uyum süresi (Geçici m.4)

7418 sayılı Kanunun 18. maddesiyle eklenen Geçici m.4/1: “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce faaliyet gösteren internet haber siteleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde bu Kanunda öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır.” Aynı maddenin ikinci fıkrası, daha önce usulünce verilmiş basın kartlarının Ek m.3’teki şartları taşımaları kaydıyla geçerliliğini koruduğunu belirtir.

Bu üç aylık geçiş süresi 18 Ocak 2023 tarihinde dolmuştur; bugün faaliyette olan bir internet haber sitesi için beyanname yükümlülüğü ertelenmiş değil, doğrudan işler durumdadır. Beyannamesi olmayan siteler için tek yol, gecikmeli de olsa beyannameyi vermek ve m.8 sürecini eksiksiz kapatmaktır. Sitenizin toplam yükümlülük tablosunu yasal uyum kontrol listesinde bulabilirsiniz.

Adım adım süreç akışı

ADIM 1  Sorumlu müdür belirlenir; m.5/2'deki altı şart belgeyle doğrulanır.
        (Birden fazla müdür varsa sorumlu olunan bölümler yazılı olarak ayrılır.)

ADIM 2  Yayın sahibi tüzel kişi ise yetkili organ, yöneticiler arasından
        tüzel kişi temsilcisini karar ile belirler; temsilci için de m.5/2 aranır.

ADIM 3  Elektronik tebligat adresi temin edilir ve beyannameye yazılır.

ADIM 4  Yayın türü (yaygın / bölgesel / yerel) m.2/d-e-f ölçütlerine göre saptanır.

ADIM 5  Beyanname iki nüsha hazırlanır; sahip/temsilci ve sorumlu müdür imzalar.

ADIM 6  Yönetim yerinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına ekleriyle verilir.

ADIM 7  ALINDI BELGESİ alınır ve dosyalanır  (m.7/4).

ADIM 8  Eksiklik yazısı gelirse tebliğden itibaren 2 HAFTA içinde giderilir (m.8/1).

ADIM 9  Yayına 1 YIL içinde başlanır; aksi hâlde beyanname hükümsüz kalır (m.9).

ADIM 10 Beyanname içeriğindeki her değişiklik 2 HAFTA içinde yeni beyanname ile
        aynı makama bildirilir (m.8/2).

Kontrol listesi

• Beyanname yönetim yerinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına verildi (m.7/1)
• Yayının adı, mahiyeti, yayım aralığı, yönetim yeri yazıldı (m.7/2)
• Sahip, varsa temsilci ve sorumlu müdürün ad ve adresleri yazıldı (m.7/2)
• Yayın türü belirtildi (m.7/2, m.2/d-e-f)
• Elektronik tebligat adresi yazıldı (m.7/2, 7418 ile eklenen ibare)
• Beyanname sahip/temsilci ve sorumlu müdür tarafından imzalandı (m.7/2)
• m.5 ve m.6 şartlarını gösteren belgeler eklendi (m.7/3)
• Tüzel kişi ise tüzük/ana sözleşme/vakıf senedi sureti eklendi (m.7/3)
• Alındı belgesi alındı ve saklandı (m.7/4)
• İnternet haber sitesi ise künye ve tarih damgası yükümlülükleri de kuruldu (m.4)
• Değişiklikleri iki hafta içinde bildirmek üzere bir iç süreç tanımlandı (m.8/2)
• Sorumlu müdür ayrılırsa sorumluluğun sahibe geçeceği ekibe bildirildi (m.8/4)

Beyanname dosyanız tamamlandıktan sonra sıra yayın içi yükümlülüklere gelir: künye ve tarih damgası (m.4), içerik saklama (m.10), cevap ve düzeltme (m.14). Cevap ve düzeltme tarafında internet haber sitelerine tanınan süre bir gündür; süreci ve dilekçe biçimini cevap ve düzeltme metni dilekçe örneğinde ele alıyoruz. Redaksiyon kadrosuyla imzalayacağınız sözleşmeler için 5953 uyumlu gazeteci iş sözleşmesi şablonuna bakabilirsiniz.