Dergi yayıncılığı, haber yayıncılığından bir konuda temelden ayrılır: dergi sayı üretir, haber sitesi akış üretir. Bir haber sitesinde içerik girildiği an yayımlanır; dergide içerik bir sayıya aittir, o sayı kapanır ve bir bütün olarak çıkar. Bu tek fark, yazılımdan beklenen her şeyi değiştirir — arşiv yapısından aboneliğe, adres düzeninden ölçüme kadar.
Bu yazı, basılı ya da dijital dergisi olan yayınların internet tarafını nasıl kuracağını ele alıyor: sayı temelli içerik yapısı, dijital sayı sunumu, abonelik düzeni, dosya sayfaları ve derginin süreli yayın olarak taşıdığı yükümlülükler.
Sayı Temelli Yapı: En Kritik Karar
Dergi yazılımı seçerken sorulacak ilk soru şudur: sistem sayı diye bir kavramı tanıyor mu? Tanımıyorsa, her içeriği tek tek yayımlayıp sayıyı bir etiketle taklit etmeye çalışırsınız ve bu, arşiviniz büyüdükçe dağılır.
Sağlam bir sayı yapısı şunları içerir:
- Sayı kaydı: numara, tarih, kapak görseli, tema/dosya adı, sayfa sayısı
- İçerik–sayı bağı: her yazının hangi sayıda ve hangi sayfada çıktığı
- Sayı durumu: hazırlanıyor, kapandı, yayımlandı
- Toplu yayımlama: sayı yayımlandığında içindeki tüm yazıların birlikte açılması
- Sayı sayfası: her sayının kendi kalıcı adresi ve içindekiler listesi
- Sayı arşivi: yıla ve numaraya göre gezinme
Beşinci madde çoğu sistemde eksiktir ve en değerli olanıdır. "2026 Mart sayısı" için kalıcı bir sayfanız varsa, o sayfa hem okurun aradığı yerdir hem de arama motorunda o sayının içindekileri toplu hâlde temsil eder.
Dijital Dergi: Üç Sunum Biçimi
Basılı derginin dijital karşılığını sunmanın üç yolu var ve üçü farklı işler görür. Doğru cevap genellikle ikisini birlikte sunmaktır.
| Biçim | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
|---|---|---|
| PDF indirme | Sayfa düzeni birebir korunur | Mobilde okunması zor; arama motoru içeriği göremez |
| Sayfa çevirmeli (flipbook) | Dergi hissi, sayfa sayfa gezinme | Ağır olabilir; metin aranabilir olmayabilir |
| Metne dönüştürülmüş yazılar | Aranabilir, mobil uyumlu, indekslenebilir | Özgün sayfa tasarımı kaybolur |
Yalnızca PDF yayımlayan dergiler büyük bir kayıp yaşar: yıllarca biriken içerik arama motorunda hiç görünmez. En sağlıklı düzen, sayfa çevirmeli sürümü abonelere sunmak ve yazıların metin sürümlerini ayrı ayrı yayımlamaktır. Böylece hem dergi deneyimi korunur hem arşiv bulunabilir olur.
Abonelik ve İçerik Duvarı
Dergi, abonelik modelinin en doğal çalıştığı yayıncılık biçimidir. Okur zaten bir sayıya para ödemeye alışkındır; dijital tarafta yapılacak iş bu alışkanlığı korumaktır.
| Model | Nasıl çalışır | Kime uygun |
|---|---|---|
| Tamamen açık | Tüm içerik ücretsiz | Reklam ve kurumsal destekle yürüyen dergiler |
| Sayı kapalı, yazılar açık | Yazılar sitede açık, dijital sayı aboneye | Basılı satışı korumak isteyenler |
| Ölçülü duvar | Ayda birkaç yazı ücretsiz, sonrası abone | Geniş okur kitlesi olanlar |
| Gecikmeli açılma | Yeni sayı aboneye, eski sayılar herkese | Arşiv değeri yüksek dergiler |
| Tamamen kapalı | Her şey abonelik arkasında | Niş, sektörel ve kurumsal dergiler |
Dördüncü model dergiler için özellikle işe yarar: yeni sayı abonelik değerini korur, altı ay sonra açılan eski sayılar ise arama motorundan sürekli yeni okur getirir. Arşivinizi tamamen kapalı tutmak, uzun vadede en çok okur kaybettiren tercihtir.
Abonelik altyapısında beklenenler: tekil ve yinelenen ödeme, abonelik durumuna göre içerik erişimi, hediye ve kurumsal abonelik, süre bitiminde otomatik hatırlatma ve abonenin kendi hesabından yönetebilmesi. Toplanan kişisel veri için aydınlatma yükümlülüğü doğar; ayrıntısını okur verisi aydınlatma metni yazısında ele aldık.
Dosya Sayfaları: Derginin En Güçlü SEO Aracı
Dergiler kapak konusu ve dosya üretir; bu, haber sitelerinin nadiren sahip olduğu bir avantajdır. Bir dosya, aynı konuyu farklı açılardan ele alan birden çok yazıdan oluşur ve birlikte sunulduğunda tek bir yazıdan çok daha güçlü bir kaynak olur.
Yazılım tarafında bunun karşılığı, sayıdan bağımsız bir dosya kavramıdır: kendi sayfası, kendi açıklama metni ve içindeki yazıların listesi olan kalıcı bir yapı. Dosya birden çok sayıya yayılabilir; "kentleşme dosyası" üç ayrı sayıdaki yazıları toplayabilir.
- Dosyanın kendi kalıcı adresi ve tanıtım metni
- İçindeki yazıların kronolojik ya da editoryal sırayla listelenmesi
- Dosyanın hangi sayılara yayıldığının görünmesi
- Yeni yazı eklendiğinde dosyanın güncellenmesi
- Dosya kapağı ve paylaşım görseli
Mevzuat: Dergi de Süreli Yayındır
Sık yapılan bir varsayım, süreli yayın yükümlülüklerinin yalnızca gazeteleri ve haber sitelerini bağladığıdır. 5187 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (c) bendi süreli yayını şöyle tanımlar: belli aralıklarla yayımlanan gazete, dergi gibi basılmış eserler ile haber ajansları yayınlarını ve internet haber sitelerini.
Yani dergi de süreli yayındır ve buna bağlı yükümlülükler doğar:
| Yükümlülük | Dayanak | Not |
|---|---|---|
| Beyanname verilmesi | 5187 m.7 | Yönetim yerinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına |
| Sorumlu müdür bulundurma | 5187 m.5 | Maddede sayılan şartlarla |
| Basılmış eserde künye bilgileri | 5187 m.4/1-2 | Basılı dergi |
| Basılan yayının iki nüshasının teslimi | 5187 m.10 | Basımcı yükümlülüğü |
Derginin sitesinde haber niteliğinde içerik yayımlıyorsanız, site ayrıca internet haber sitesi sayılabilir; o durumda künyenin altı kalemi (m.4/3), içerik tarih damgası (m.4/4) ve iki yıllık içerik muhafazası (m.10) da devreye girer. Beyanname sürecini beyanname rehberinde, künyeyi künye şablonunda ele aldık; beyanname alanlarını beyanname aracıyla tek tek denetleyebilirsiniz.
Uygulamada bir adım daha vardır: süreli yayınlar için ISSN numarası alınması yaygın bir pratiktir ve kütüphane kataloglarında, akademik atıflarda ve dağıtım kanallarında işinizi kolaylaştırır. Başvuru süreci için Millî Kütüphane'nin güncel yönergesine bakın.
Sektörel ve Akademik Dergilerde Ek İhtiyaçlar
Genel okura yönelik dergilerden farklı olarak sektörel ve akademik yayınlar birkaç ek yetenek ister:
- Yazar profilleri. Kurum bilgisi, özgeçmiş ve yazarın tüm yazılarının listesi.
- Atıf bilgisi. Yazının nasıl kaynak gösterileceğinin sayfada hazır bulunması.
- Kaynakça desteği. Dipnot ve kaynak listesinin düzgün biçimlendirilmesi.
- Hakem süreci. Akademik yayınlarda değerlendirme akışının izlenmesi.
- Sayı ve cilt numaralandırması. Cilt/sayı/sayfa aralığı bilgisinin tutulması.
- Kalıcı adres. Yazı adreslerinin yıllar içinde hiç değişmemesi.
Son madde akademik yayıncılıkta pazarlık konusu değildir: atıf verilen bir adresin kırılması, o atfın kaybolması demektir. Yazılım değiştirirken adres eşlemesini ve kalıcı yönlendirmeleri kurmak burada daha da kritiktir.
KEYDAL Tarafında Karşılığı
Dergiler için sistemin çekirdeği yine haber yazılımıdır; sayı ve abonelik katmanları bunun üzerine biner. Panelde Flipbook/dergi modülü sayfa çevirmeli dijital sürüm üretir ve Infinity plan kademesinde açılır. Abonelik modülü ücretli üyelik ve içerik duvarını etkinleştirir; Prime kademesinden itibaren kullanılabilir. İçerik → Planlama ekranı sayı hazırlık takvimini taşır.
Medya tarafında her siteye otomatik bir içerik dağıtım ağı kurulur; sayı PDF'lerinin ve yüksek çözünürlüklü kapakların bant genişliği sorunu bu katmanda çözülür. Künye Kurumsal → Künye altında yapılandırılmış kayıt olarak durur. Kullanım belgelerinin tamamı keydal.wiki adresinde açık.
Özet
Dergi yazılımında belirleyici olan tek şey vardır: sistem sayı kavramını gerçekten tanıyor mu? Tanıyorsa arşiv düzgün kurulur, abonelik doğru çalışır ve dosya sayfaları uzun ömürlü bir arama motoru varlığı üretir. Tanımıyorsa, dergiyi bir bloga sığdırmaya çalışırsınız ve arşiv büyüdükçe yapı dağılır.
Mevzuat tarafında derginin süreli yayın olduğunu unutmayın: beyanname, sorumlu müdür ve künye yükümlülükleri dergiyi de bağlar; sitede haber yayımlıyorsanız internet haber sitesi yükümlülükleri de eklenir. Basılı gazetesi olan yayınlar için karşılığını gazete yazılımı yazısında, genel seçim çerçevesini haber yazılımı rehberinde ele aldık.