Seçim kampanyası nasıl yapılır? Adaylar için adım adım rehber

Seçim kampanyası nedir, neden yazılı bir plan gerekir?

Seçim kampanyası, bir adayın ya da partinin seçim çevresindeki seçmenlere kendini, ekibini ve projelerini tanıttığı, destek topladığı ve oy verme gününe kadar bu desteği koruduğu planlı çalışmalar bütünüdür. Kampanya yalnızca propaganda döneminden ibaret değildir; adaylık kararıyla başlar, sandık sonuçlarının kesinleşmesi ve teşekkür ziyaretleriyle biter.

Yazılı bir plan şu nedenle zorunludur: seçim dönemi sıkışık bir takvimle ilerler ve tarihleri siz değil, Yüksek Seçim Kurulu belirler. Hangi işin hangi aşamada yapılacağı önceden yazılı değilse ekip her gün acil işlerin peşinden koşar, önemli kararlar son ana kalır ve yasal sınırların dışına çıkma riski artar. Plan; hedefleri, sorumluları, kanalları ve kontrol noktalarını tek bir belgede toplar ve herkesin aynı yöne çalışmasını sağlar.

Seçim kampanyası nasıl yapılır? Adım adım yol haritası

Aşağıdaki sıra hem ilk kez aday olanlar hem de daha önce kampanya yürütmüş ekipler için güvenli bir çerçeve sunar. Adımların bir kısmı paralel ilerleyebilir; ancak ilk adımı atlamak, emek verilen bir kampanyanın baştan geçersiz kalmasına yol açabilir.

Adaylık kararını ve yasal uygunluğunuzu netleştirin

Kampanyaya başlamadan önce seçilme yeterliliğine sahip olup olmadığınızı ve görevinizden ayrılmanız gerekip gerekmediğini kontrol edin. Milletvekilliği için şartlar Anayasa m.76 ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu ile, belediye başkanlığı, meclis üyeliği ve muhtarlık için şartlar 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun ile düzenlenir. Bazı kamu görevlilerinin ve yöneticilerin aday olabilmek için kanunda belirtilen süre içinde görevlerinden ayrılma isteğinde bulunması gerekir. Ayrıntılar için belediye başkan adayı nasıl olunur ve milletvekili adayı nasıl olunur rehberlerimize bakın.

Partili mi bağımsız mı aday olacağınızı belirleyin

Partili adaylıkta aday belirleme, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu m.37 uyarınca partinin tüzüğünde gösterilen usullerle yapılır: ön seçim, aday yoklaması ya da merkez yoklaması gibi. Bu durumda ilk kampanyanız aslında parti içindedir ve ön seçim propagandasına dair kurallar genel seçim propagandasından farklıdır. Bağımsız adaylıkta ise başvuruyu doğrudan seçim kuruluna siz yaparsınız, teşkilat desteği olmadığı için ekip ve gönüllü ağını sıfırdan kurmanız gerekir.

Seçim çevrenizi tanıyın

Kampanyanın konuşacağı kitleyi tanımadan mesaj yazılmaz. Seçim çevrenizdeki mahalleleri, köyleri, çalışma alanlarını, esnaf bölgelerini, öğrenci ve emekli yoğunluğunu, ulaşım sorunlarını ve uzun süredir çözülmeyen yerel meseleleri bir dosyada toplayın. Geçmiş seçim sonuçlarına resmî kaynaklardan bakmak için seçim sonuçları verisi kaynakları rehberimizi kullanabilirsiniz. Bu dosya, saha ziyaretlerinin rotasını ve hangi konuların öne çıkacağını belirler.

Kampanya ekibini kurun

Aday her işi kendisi yapmaya çalıştığında kampanya tıkanır. Bir kampanya koordinatörü, basın ve dijital iletişim sorumlusu, saha sorumlusu, gönüllü sorumlusu, hukuk danışmanı ve mali işlerden sorumlu bir kişi, küçük bir kampanya için bile temel iskeleti oluşturur. Rollerin ve karar yetkisinin yazılı olması, kriz anında kimin konuşacağını da belirler. Rolleri tek tek kampanya ekibi nasıl kurulur rehberimizde anlatıyoruz.

Mesajınızı ve proje çerçevenizi belirleyin

Seçmen, adayı çoğu zaman tek bir cümleyle hatırlar. Neden aday olduğunuzu, seçim çevreniz için neyi değiştirmek istediğinizi ve bunu neden sizin yapabileceğinizi sade bir dille yazın. Ardından bu ana mesajı destekleyen sınırlı sayıda somut proje başlığı belirleyin. Partili adaysanız vaatlerinizin partinizin programı ve seçim bildirgesiyle uyumlu olması gerekir; ön seçim sürecinde 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu m.43, aday adaylarının parti programı ve yetkili organların kararları dışında vaatte bulunmasını sınırlar.

Dijital varlığınızı kurun

Seçmenler adayı aramada, sosyal medyada ve mesajlaşma gruplarında arar. Kendinizi, ekibinizi ve projelerinizi anlatan bir site, düzenli ve tutarlı sosyal medya hesapları ve basın için hazır bir tanıtım dosyası temel gereksinimlerdir. 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun m.55/B, siyasi partilerin ve bağımsız adayların propaganda süresinin sonuna kadar internet sitesi açarak propaganda yapabileceğini, buna karşılık vatandaşların e-posta adreslerine ve telefonlarına mesaj göndererek propaganda yapılamayacağını, partilerin kendi üyelerine gönderdiği mesajların ise serbest olduğunu düzenler. Site kurulumu için aday web sitesi nasıl kurulur, sosyal medya planı için seçim kampanyasında sosyal medya, SMS ve e-posta kuralları için seçim kampanyasında KVKK, SMS ve e-posta rehberlerine bakın.

Saha çalışmasını planlayın

Kapı kapı ziyaretler, esnaf turları, mahalle buluşmaları, kahvehane ve dernek ziyaretleri seçim kampanyasının omurgasıdır. Her ziyaretin rotası, sorumlusu ve sonunda not edilecek bilgiler önceden belirlenmelidir: hangi sokağa gidildi, hangi talepler dinlendi, kime geri dönüş sözü verildi. Seçimin başlangıç tarihinden itibaren 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun m.51/A kapsamında seçim bürosu açabilirsiniz; büro, kanunda sayılan bildirimin mülki amire ya da ilçe seçim kuruluna verilmesiyle açılmış sayılır ve kamu kurumlarına ait bina ve tesisler bu amaçla kullanılamaz.

Gönüllü ağını oluşturun

Gönüllüler kampanyanın sahadaki gücüdür; ama kayıtsız ve eğitimsiz bir gönüllü ağı, yanlış bilgi ve yasal risk üretir. Gönüllüleri kayıt altına alın, ilgi alanlarına göre ekiplere dağıtın, her ekibe bir sorumlu atayın ve kısa eğitimlerle temel kuralları anlatın. Gönüllü bilgileri siyasi görüşü ortaya koyduğu için özel nitelikli kişisel veri sayılabilir; nasıl toplanacağını ve saklanacağını seçim gönüllüsü organizasyonu rehberimizde ele alıyoruz.

Sandık güvenliğini erkenden örgütleyin

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun m.25 ve m.72, siyasi partilerin ve bağımsız adayların sandık başı işlemlerini takip etmek üzere müşahit gönderebileceğini düzenler. Müşahit listesi seçim gününe birkaç gün kala değil, kampanyanın başında kurulmaya başlanmalıdır; çünkü her sandık için güvenilir, eğitimli ve iletişime açık bir kişi bulmak zaman alır. Ayrıntılar için müşahit nedir, nasıl olunur rehberine bakın.

Tüm bu adımlarda ortak ihtiyaç, bilgilerin dağınık defterlerde ve mesaj gruplarında kaybolmamasıdır. Seçmen talepleri, ziyaret notları, gönüllü listeleri ve sandık görevlileri tek bir düzende tutulmalıdır. Bu ihtiyaç için adaylar için hazırladığımız yazılım şu an hazırlık aşamasında; hangi aracı seçerseniz seçin, kayıt düzenini kampanyanın ilk gününden kurun. Aday yazılımlarının genel çerçevesini siyasi aday yazılımı nedir yazımızda anlattık.

Seçim kampanyasının aşamaları

Her seçimin tarihleri, Yüksek Seçim Kurulunun ilan ettiği seçim takvimiyle belirlenir. Bu yüzden aşamaları tarihle değil, sırayla düşünmek daha doğrudur. Takvim ilan edildiğinde her aşamanın başlangıç ve bitişini kendi planınıza işleyin.

Tablonun ikinci satırı partili adaylar için ayrı bir kampanya anlamına gelir. Ön seçim yapılan yerlerde parti üyelerine yönelik bir iç kampanya yürütülür ve bu kampanyanın kuralları genel seçim propagandasından daha sıkıdır. Aday yoklamalarında açık hava toplantısı yapılamaması, el ilanı ve duvar ilanıyla propaganda yasağı gibi sınırlar 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu m.43 içinde sayılır.

Seçim kampanyasında uymanız gereken temel kurallar

Seçim propagandasının ana çerçevesi 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile çizilir. Aşağıdaki maddeler kampanya planı yaparken mutlaka bilmeniz gereken başlıklardır; her birinin ayrıntısı kümedeki kurallar rehberlerinde yer alır.

• Propaganda serbesttir, ama kanunun çizdiği sınırlar içinde: m.49 propagandanın kanun hükümleri dairesinde serbest olduğunu söyler ve başlangıcını ve bitişini oy verme gününe göre belirler. Kesin zamanı YSK'nın ilan ettiği seçim takviminden takip edin.
• Açık yer toplantıları: m.50, toplu sözlü propagandanın hangi meydanlarda yapılabileceğini ilçe seçim kurullarının belirleyeceğini, genel yollarda, mabetlerde ve kamu hizmeti görülen yerlerde yapılamayacağını düzenler.
• Kapalı yer toplantıları: m.51 uyarınca toplantıyı düzenleyenler bir heyet kurar ve en yakın zabıta amirine ya da memuruna haber verir; köylerde muhtara haber vermek yeterlidir.
• Seçim büroları: m.51/A, büronun hangi binalarda açılamayacağını ve bildirim usulünü düzenler.
• Propaganda malzemeleri: m.58, el ilanları ve diğer matbuat üzerinde Türk Bayrağı ve dini ibare bulundurulmasını yasaklar.
• Afiş ve ilan yerleri: m.60 ve m.61, afiş, pankart ve parti bayrağının yalnızca kanunda sayılan ve seçim kurullarınca gösterilen yerlere asılabileceğini, bunun dışındakilerin kaldırılacağını düzenler.
• Kamu imkânları: m.62, m.63 ve m.64, kamu kurumlarının imkânlarının bir parti ya da aday için kullanılmasını ve kamu kaynaklarıyla yapılan işler için tören düzenlenmesini yasaklar.
• Bakanlar ve milletvekilleri: m.65 ve m.66, propaganda gezilerinin makam araçlarıyla yapılamayacağını ve bu gezilere memurların katılamayacağını düzenler.

Propaganda kurallarını tek tek seçim propagandası kuralları, afiş ve ilan yerlerini seçim afişi asma kuralları rehberimizde ele alıyoruz. Radyo, televizyon ve yayın kuruluşlarının tarafı için seçim döneminde yayın kuralları ve siyasi reklam yayınlanabilir mi, anket yayınlarına ilişkin sınırlar için anket ve kamuoyu yoklaması yayın yasağı yazılarına bakabilirsiniz.

Bir kampanya günü nasıl geçer?

Aşağıdaki senaryo tek doğru düzeni değil, iyi örgütlenmiş bir kampanyanın bir gününü gösterir. Gün, çekirdek ekibin kısa sabah toplantısıyla başlar. Koordinatör önceki günün saha notlarını ve sosyal medyada öne çıkan konuları özetler, basın sorumlusu günün açıklama metnini okur, hukuk danışmanı o gün yapılacak toplantının ilçe seçim kurulunun belirlediği yer ve sıraya uygun olup olmadığını teyit eder.

Sabah saatlerinde aday, saha sorumlusunun hazırladığı rotaya göre bir esnaf bölgesini dolaşır. Yanındaki gönüllü, dinlenen talepleri ve geri dönüş sözü verilen kişileri not eder. Öğleden sonra bir dernek ziyareti ve bir mahalle buluşması vardır; buluşma kapalı bir salonda yapılacağı için düzenleyici heyet önceden kurulmuş ve zabıtaya haber verilmiştir. Bu sırada dijital ekip, sabahki ziyaretten seçilmiş fotoğrafları ve adayın kısa bir videosunu yayımlar, gelen sorulara kampanyanın onaylı yanıt çerçevesiyle döner.

Akşamüstü gönüllü sorumlusu yeni katılan gönüllüleri karşılar, bir müşahit eğitimi düzenler ve henüz kimsenin atanmadığı sandıkların listesini günceller. Gün, ertesi günün rotası, açıklama konusu ve bekleyen geri dönüşlerin listesiyle kapanır. Bu düzenin ortak noktası şudur: dinlenen her talep, verilen her söz ve yapılan her görevlendirme kayıt altındadır.

Seçim günü ve sonrası

Seçim günü kampanyanın en sessiz ama en kritik günüdür. Propaganda sona ermiştir; ekibin tek işi sandık güvenliği ve iletişimdir. Her müşahidin sandık yerini, iletişim kanalını ve bağlı olduğu sorumluyu bilmesi, sorun anında kime ulaşacağını önceden öğrenmiş olması gerekir. 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun m.25 ve m.72 müşahitlerin sandık başı işlemlerini takip edebileceğini düzenler; müşahitlerin hakları ve sayım sırasında dikkat edilecek noktalar müşahit rehberimizde yer alır.

• Sandık sonuç tutanaklarının suretlerini müşahitlerden toplayacak bir merkez belirleyin.
• Gelen tutanakları tek bir tabloda birleştirin ve resmî sonuçlarla karşılaştırın.
• Tutarsızlık gördüğünüz sandıkları hemen hukuk danışmanınıza iletin; itiraz yolları ve süreleri kanunda belirtilmiştir ve kaçırılması telafi edilemez.
• Sonuç ne olursa olsun seçmenlere, gönüllülere ve ekibe teşekkür edin.
• Kampanya belgelerini, saha notlarını ve gönüllü kayıtlarını düzenli bir arşive alın; kişisel verileri amaç ortadan kalktığında kanuna uygun şekilde silin ya da anonim hâle getirin.

Seçim kampanyasıyla ilgili tüm rehberler

Bu kümedeki rehberleri bir kampanyada karşılaşacağınız sıraya göre gruplandırdık. Her yazı kendi konusunu ayrıntılı ele alır ve bu sayfaya geri bağlanır.

Adaylık

• Belediye başkan adayı nasıl olunur?: belediye başkanlığı, meclis üyeliği ve muhtarlık için şartlar, partili ve bağımsız adaylık, başvuru ve görevden ayrılma.
• Milletvekili adayı nasıl olunur?: Anayasa m.76 şartları, aday olamayacaklar, görevden çekilme, parti içi aday belirleme ve bağımsız adaylık.

Kurallar

• Seçim propagandası kuralları: propaganda dönemi, toplantılar, hoparlör, ilan ve bildiriler, yasaklar ve yaptırımlar.
• Seçim afişi asma kuralları: afiş, bez afiş, pankart ve bayrağın nereye, hangi usulle asılabileceği.
• Seçim kampanyasında sosyal medya: internet üzerinden kampanyanın yasal çerçevesi, içerik planı ve dezenformasyon riskleri.

Ekip ve sandık

• Seçim kampanya ekibi nasıl kurulur?: roller, görev dağılımı, toplantı düzeni ve kriz yönetimi.
• Seçim gönüllüsü organizasyonu: gönüllü bulma, kayıt, eğitim, motivasyon ve gönüllü verilerinin korunması.
• Müşahit nedir, nasıl olunur?: sandık kurulu, müşahitlerin hakları, oy sayımı, tutanak ve itiraz yolları.

Seçim kampanyasında sık yapılan hatalar

• Yasal uygunluğu kontrol etmeden kampanyaya başlamak ve görevden ayrılma süresini kaçırmak.
• Her şeyi adayın kendisinin yapmaya çalışması; karar yetkisi belirsiz bir ekip.
• Herkese her şeyi vaat eden, akılda kalmayan bir mesaj.
• Vatandaşlara izinsiz SMS ve e-posta ile propaganda göndermek.
• Afiş ve pankartları seçim kurullarınca gösterilmeyen yerlere asmak.
• Kamu kurumlarının araçlarını, binalarını ya da personelini kampanya için kullanmak.
• Saha ziyaretlerinde dinlenen talepleri kayda geçirmemek ve verilen sözleri unutmak.
• Müşahit örgütlenmesini son günlere bırakmak.
• Seçimden sonra gönüllü ve seçmen verilerini amacı dışında saklamaya devam etmek.

Sık Sorulan Sorular

Seçim kampanyası ne zaman başlar?

Hazırlık açısından kampanya, adaylık kararı verdiğiniz anda başlar. Yasal anlamda propaganda ise 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun m.49 uyarınca oy verme gününe göre belirlenen bir dönemde yapılır; kesin başlangıç ve bitiş anını YSK'nın ilan ettiği seçim takviminden takip edin. Parti içi aday belirleme döneminde ise 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu m.43'teki daha sıkı kurallar geçerlidir.

Seçim kampanyasında en önemli ekip üyesi kimdir?

Adaydan sonra en kritik rol kampanya koordinatörüdür. Koordinatör takvimi yönetir, ekipler arasındaki işi dağıtır ve adayın zamanını korur. Hukuk danışmanı da her kampanyada bulunması gereken bir roldür; çünkü seçim mevzuatına aykırı bir adım, kampanyanın bütün emeğini gölgede bırakabilir.

Seçmenlere toplu SMS ile propaganda yapılabilir mi?

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun m.55/B, vatandaşların telefonlarına ve e-posta adreslerine mesaj göndererek propaganda yapılamayacağını, siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği mesajların ise serbest olduğunu düzenler. Konunun kişisel veri ve ileti izni tarafını seçim kampanyasında KVKK, SMS ve e-posta kuralları yazımızda anlattık.

Bağımsız aday seçim kampanyası nasıl yapılır?

Bağımsız adayın kampanyası da aynı adımlardan oluşur, ancak teşkilat desteği olmadığı için ekip, gönüllü ağı ve müşahit örgütlenmesi sıfırdan kurulur. Bağımsız adaylar da seçim bürosu açabilir, kapalı yer toplantısı yapabilir ve sandık başına müşahit gönderebilir. Başvuru usulü için belediye başkanlığı ve milletvekilliği rehberlerine bakın.

Seçim kampanyası için web sitesi şart mı?

Yasal bir zorunluluk yoktur, ama pratikte çok değerlidir. 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun m.55/B, partilerin ve bağımsız adayların internet sitesi açarak propaganda yapabileceğini açıkça düzenler. Site, sosyal medya hesaplarınız kapansa ya da erişimi azalsa bile seçmenin sizi bulacağı kalıcı bir adres sağlar.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: Belediye başkan adayı nasıl olunur? · Milletvekili adayı nasıl olunur? · Seçim propagandası kuralları · Kampanya ekibi · Müşahit nedir? · Aday web sitesi nasıl kurulur?