Seçim kampanyalarında en çok yapılan hata, ellerdeki telefon numaralarına toplu SMS göndermektir. Türk mevzuatında bunun cevabı nettir: 298 sayılı Kanun mesajla propagandayı yasaklar, KVKK da bu yasağı kişisel veri işleme açısından yorumlamıştır. Bu yazıda aday yazılımlarının mesaj, e-posta ve seçmen verisi tarafını anlatıyoruz.
Temel Kural: 298 Sayılı Kanun md. 55/B-2
Madde şöyle der: vatandaşların elektronik posta adreslerine gönderilecek mesajlarla, taşınabilir veya sabit telefonlarına sesli, görüntülü veya yazılı mesaj göndermek suretiyle propaganda yapılamaz. Ancak siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği sesli, görüntülü veya yazılı mesajlar her zaman serbesttir.
| Gönderen | Alıcı | Durum |
|---|---|---|
| Siyasi parti | Kendi üyeleri | Serbest (her zaman) |
| Siyasi parti | Üye olmayan vatandaşlar | Propaganda mesajı yasak |
| Aday | Vatandaşlar | Propaganda mesajı yasak |
| Bağımsız aday | Vatandaşlar | Propaganda mesajı yasak; KVKK'ya göre bu amaçla veri işlemenin hukuki dayanağı yok |
KVKK Ne Diyor?
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, seçim dönemleri için bir rehber ve bir bilgi notu yayımladı. Öne çıkan değerlendirmeler:
- Partiler veri sorumlusudur. Siyasi düşünce verisini 6698 md. 6/3-b (kanunlarda açıkça öngörülme) ve 6/3-g (siyasi amaçlı kâr amacı gütmeyen oluşumların üyeleri ve düzenli temasta bulunduğu kişiler; üçüncü kişilere açıklanmamak kaydıyla) kapsamında açık rıza aranmadan işleyebilir.
- Mesaj için iletişim verisi: 298 md. 55/B ile 6698 md. 5/2-a birlikte değerlendirildiğinde partilerin iletişim verisini sadece kendi üyelerine mesaj göndermek için işleyebileceği belirtilir.
- Bağımsız adaylar: vatandaşlara mesaj gönderemez; iletişim bilgisi işleyerek bu amaçla veri sorumlusu olmalarının hukuki dayanağı bulunmadığı değerlendirilir. Başka amaçlarla veri işlerlerse gerçek kişi veri sorumlusu olurlar ve açık rıza ya da Kanundaki diğer işleme şartlarından birine dayanmaları gerekir.
- Diğer yükümlülükler: aydınlatma (md. 10), ilgili kişi başvurularını yanıtlama (md. 11, 13, 14) ve veri güvenliği (md. 12) partiler için de geçerlidir.
- VERBİS: siyasi partiler Kurulun 2018/32 sayılı kararıyla sicile kayıt yükümlülüğünden istisnadır.
Siyasi Mesajlar İYS Kapsamında mı?
6563 sayılı Kanun md. 2/1-c ticari elektronik iletiyi "ticari amaçlarla" gönderilen ileti olarak tanımlar; Ticari İletişim Yönetmeliği kapsamı mal ve hizmet tanıtımı ve pazarlamasıdır. Siyasi propaganda mesajlarının İYS kapsamı dışında kaldığına dair BTK veya Ticaret Bakanlığının açık bir açıklamasını bulamadık. Pratikte bu fark önemli değildir: seçmene propaganda mesajı zaten 298 md. 55/B-2 ile yasaktır.
Aday Yazılımında Doğru Kurgu
| Özellik | Doğru kurgu |
|---|---|
| Toplu SMS ve e-posta | Yalnızca doğrulanmış parti üyesi listesine açık; başka listeler yüklenemez |
| Numara içe aktarma | Kaynağı ve hukuki dayanağı belirtilmeden liste yüklenemez |
| Gönüllü formu | Aydınlatma metni; amacı gönüllü koordinasyonuyla sınırlı |
| Seçmen listeleri | Yalnızca partilerin 298 md. 43 ve 47 ile aldığı listeler; mesaj modülüne bağlanmaz |
| Erişim | Rol bazlı yetki, dışa aktarım kaydı, iki adımlı doğrulama |
| Saklama | Seçimden sonra silme veya anonimleştirme tarihi |
Peki Seçmene Nasıl Ulaşılır?
Kanunun açık bıraktığı yollar şunlardır: internet sitesi (md. 55/B-1), yazılı basında ilan ve reklam (md. 55/B-1), propaganda toplantıları ve kanuna uygun afiş, broşür gibi tanıtıcı malzeme. Siyasi reklamlar için siyasi reklam yayınlanabilir mi yazımıza bakın. Gönüllüler ve destekçiler sitenize kendi istekleriyle kayıt olabilir; onlarla iletişim, aydınlatma metninde belirtilen amaçla sınırlı kalmalıdır.
Seçim Günü ve Son Gün
Propaganda oy gününden önceki gün 18.00'de biter (298 md. 49). Bu saatten sonra propaganda amaçlı yayın 298 md. 151/1 ile 3 aydan 1 yıla kadar hapisle cezalandırılır. Yayın yasağının saatleri için seçim günü yayın yasağı yazısına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Gönüllülere seçim günü görev mesajı gönderebilir miyim?
Gönüllüler kendi istekleriyle kayıt olduysa ve aydınlatma metninde görev iletişimi amacı yazıyorsa, propaganda içermeyen görev mesajları KVKK açısından değerlendirilebilir. Bağımsız adaylar için KVKK açık rıza veya diğer işleme şartlarından birini arar. Bu bir hukuki değerlendirme konusudur; kampanyadan önce bir hukukçuya danışın.
WhatsApp grupları da yasak kapsamında mı?
Madde "taşınabilir veya sabit telefonlarına sesli, görüntülü veya yazılı mesaj" ifadesini kullanır ve uygulama adı saymaz. Vatandaşlara mesajlaşma uygulamasıyla propaganda içeriği göndermek de bu kapsamda değerlendirilebilir.
İlgili içerikler: Siyasi aday yazılımı · Siyasi parti aday yazılımı · Belediye aday yazılımı · Aday web sitesi · Kampanyada KVKK · Müşahit takip yazılımı