Yasak süresi on gündür ve yasak dışındaki dönemde de yayına üç zorunlu bilgi eşlik etmek zorundadır.
Kanun Metni
298 sayılı Kanun'un 55/B maddesi (8/4/2010 tarihli ve 5980 sayılı Kanunla eklendi): oy verme gününden önceki on günlük sürede, yazılı, sözlü ve görsel basın ve yayın araçları ile kamuoyu araştırmaları, anketler, tahminler, bilgi ve iletişim telefonları yoluyla mini referandum gibi adlarla bir siyasi partinin veya adayın lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyunu etkileyecek biçimde yayın yapılması ve herhangi bir surette dağıtımı yasaktır.
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Yasak süresi | Oy verme gününden önceki on gün |
| Kapsanan araçlar | Yazılı, sözlü ve görsel basın ve yayın araçları |
| Kapsanan yayın türleri | Kamuoyu araştırmaları, anketler, tahminler, bilgi ve iletişim telefonları yoluyla mini referandum gibi adlarla yapılan yayınlar |
| Ölçü | Bir siyasi partinin veya adayın lehinde/aleyhinde veya vatandaşın oyunu etkileyecek biçimde olması |
| Yasak kapsamı | Yayın yapılması ve herhangi bir surette dağıtımı |
Yasak Dışındaki Dönemde İki Kural
Aynı madde, on günlük yasak dışındaki dönem için de kural koyar.
Birinci kural — ilkeler: bu sürenin dışında yapılacak yayınların tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerine uygun olması şarttır.
İkinci kural — zorunlu açıklama: kamuoyu araştırmaları ve anketlerin yayınlanması sırasında şunların açıklanması zorunludur:
- Araştırmanın hangi kuruluş tarafından yapıldığı
- Denek sayısı
- Araştırmanın kim tarafından finanse edildiği
Aynı Maddedeki Diğer Yasaklar
55/B maddesi propaganda araçlarını da düzenler:
- Seçime katılan siyasi partiler ve bağımsız adaylar, seçim propaganda süresinin sona ermesine kadar yazılı basında ilan ve reklam yoluyla veya internet sitesi açarak sözlü, yazılı veya görüntülü propaganda yapabilir.
- Vatandaşların elektronik posta adreslerine gönderilecek mesajlarla, taşınabilir veya sabit telefonlarına sesli, görüntülü veya yazılı mesaj göndermek suretiyle propaganda yapılamaz.
- Ancak siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği sesli, görüntülü veya yazılı mesajlar her zaman serbesttir.
İlkeleri Kim Belirler?
Maddenin son fıkrası: bu madde hükümlerine göre yapılacak propagandaların ve yayınların ilkeleri Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir.
Yaptırım
Yasağa aykırılığın yaptırımı için 151. maddeye bakılır: oy verme gününden önceki günün saat 18.00'inden sonra ve oy verme gününde bu maksatla yayınlarda bulunanlar ile seçimin düzenini bozabilecek veya oy vermenin tam bir serbestlikle yapılmasına tesir edebilecek mahiyette propaganda yapanlar üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Ayrıntısını seçim cezaları yazısında ele aldık.
Yayın Öncesi Kontrol Listesi
- Oy verme gününe on günden az mı kaldı? Öyleyse anket, araştırma ve tahmin yayını yapılamaz.
- Yasak dışı dönemdeyseniz: araştırmayı yapan kuruluş yazıldı mı?
- Denek sayısı yazıldı mı?
- Finansmanı kimin sağladığı yazıldı mı?
- Yayın tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerine uygun mu?
- YSK'nın o seçime ilişkin ilke kararları kontrol edildi mi?
Sonuç
Oy verme gününden önceki on günlük sürede kamuoyu araştırması, anket, tahmin ve benzeri adlarla yapılan ve vatandaşın oyunu etkileyecek nitelikteki yayınlar ile bunların dağıtımı yasaktır. Bu sürenin dışında yapılan yayınlar tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerine uygun olmalı; araştırmayı yapan kuruluş, denek sayısı ve finansman kaynağı açıklanmalıdır.