Seçim kampanyasında sosyal medya: Kurallar, içerik planı ve riskler

Seçim kampanyasında sosyal medyanın yasal çerçevesi

298 sayılı Kanunda "sosyal medya" ifadesi geçmez. İnternetle ilgili temel hüküm, "Basın, iletişim araçları ve internette propaganda" başlıklı m.55/B'dir. Bu madde üç şey söyler:

• Seçime katılan siyasi partiler ve bağımsız adaylar, seçim propaganda süresinin sona ermesine kadar yazılı basında ilan ve reklam yoluyla ya da internet sitesi açarak sözlü, yazılı veya görüntülü propaganda yapabilir.
• Vatandaşların e-posta adreslerine gönderilecek mesajlarla, cep veya sabit telefonlarına sesli, görüntülü ya da yazılı mesaj göndererek propaganda yapılamaz. Siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği mesajlar ise her zaman serbesttir.
• Bu madde kapsamındaki propaganda ve yayınların ilkelerini Yüksek Seçim Kurulu belirler.

Kanun ayrıca seçim gününe yakın dönemde anket, tahmin ve benzeri yayınlarla bir parti ya da aday lehine veya aleyhine yayın yapılmasını yasaklar; bu dönemin dışındaki yayınların tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerine uygun olmasını şart koşar. Anket yayın yasağının ayrıntısını anket ve kamuoyu yoklaması yayın yasağı yazımızda anlattık.

Propaganda süresi ve seçim günü yasağı internette de geçerli mi?

298 sayılı Kanun m.151, oy verme gününden önceki gün kanunda belirtilen saatten sonra ve oy verme gününde, genel veya genele açık yerlerde seçim propagandası için toplantı ya da propaganda yapmayı, bu amaçla yayında bulunmayı, seçimin düzenini bozabilecek ya da oy vermenin serbestliğini etkileyebilecek nitelikte söz, yazı veya başka yollarla propaganda yapmayı ve asılsız söylenti çıkarmayı hapis cezası gerektiren suç olarak tanımlar. Ayrıca m.55/B, internetteki propaganda hakkını "propaganda süresinin sona ermesine kadar" tanır.

Bu iki hüküm birlikte okunduğunda en güvenli uygulama açıktır: propaganda süresinin bittiği andan oy verme işlemi tamamlanana kadar, adayın ve kampanyanın hesaplarından yeni propaganda içeriği yayınlamayın, reklam kampanyalarını önceden durdurun ve zamanlanmış paylaşımları iptal edin. "Oy kullanmayı unutmayın" gibi genel ve tarafsız çağrıların sınırı da tartışmaya açık olabilir; bu konuda ilçe seçim kurulunun ve YSK'nın güncel kararlarına göre hareket edin.

SMS, e-posta ve mesajlaşma uygulamaları

m.55/B'nin ikinci fıkrası sosyal medya ekiplerinin en sık gözden kaçırdığı kuraldır: vatandaşların e-posta adreslerine ve telefonlarına mesaj göndererek propaganda yapılamaz. Siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği mesajlar bu yasağın dışındadır. Bağımsız adaylar için kanunda böyle bir istisna sayılmamıştır.

Mesajlaşma uygulamalarındaki toplu yayın listeleri ve gruplar da "telefona yazılı mesaj göndermek" kapsamında değerlendirilebileceği için dikkatli olunmalıdır. Kişinin kendi isteğiyle katıldığı bir duyuru kanalı ile rızası olmadan eklendiği bir liste arasındaki fark, hem seçim mevzuatı hem kişisel veri mevzuatı açısından önemlidir. SMS ve e-posta kurallarının tamamını, ticari ileti mevzuatıyla ilişkisini ve izin yönetimini seçim kampanyasında KVKK, SMS ve e-posta kuralları yazımızda ayrıntılı anlattık.

Hesap kurulumu ve hazırlık

Sosyal medyada kampanya, propaganda süresi başladığında değil, çok daha önce kurulan güvenilir bir zeminle başarılı olur. Aşağıdaki hazırlık listesi hangi seçim türünde aday olursanız olun işe yarar.

• Resmî hesapları netleştirin: Adayın kişisel hesaplarıyla kampanya hesaplarını ayırın; hangi hesapların resmî olduğunu web sitenizde ve basılı malzemede tek bir listede duyurun.
• Doğrulama: Platformların sunduğu doğrulama süreçlerini erken başlatın; doğrulanmış hesap, taklit hesaplara karşı en etkili korumadır.
• Erişim güvenliği: Her hesapta iki aşamalı doğrulama açın, şifreleri paylaşmayın, yetkileri platformun ekip yönetimi araçlarıyla verin ve ekipten ayrılan kişinin erişimini aynı gün kapatın.
• Biyografi ve iletişim: Profil açıklamasında adaylık bilgisini, kampanya web sitesini ve iletişim kanalını yazın.
• Arşiv: Adayın geçmiş paylaşımlarını gözden geçirin; bağlamından koparılabilecek eski içerikler için hazırlıklı olun.
• Kayıt düzeni: Yayınlanan her içeriğin bir kopyasını, yayın zamanıyla birlikte saklayın; olası bir şikâyette neyin ne zaman paylaşıldığını göstermeniz gerekebilir.

İçerik planı nasıl kurulur?

İyi bir sosyal medya planı, adayın ne söylemek istediğinden değil, seçmenin neyi merak ettiğinden başlar. İçeriği birkaç sabit kategoriye ayırmak hem ekibin işini kolaylaştırır hem de hesabın tek düze görünmesini engeller.

Haftalık akış

Her hafta başında içerik sorumlusu, saha programını ve etkinlik takvimini alarak haftanın paylaşım planını hazırlar. Plan, adayın veya kampanya koordinatörünün onayından geçer; hukuk sorumlusu ise özellikle rakip partiler, kamu kurumları ve iddia içeren paylaşımları ayrıca kontrol eder. Planın bir kısmı sahadan gelen anlık içerik için boş bırakılır.

Görsel ve metin kuralları

• Basılı propaganda malzemesinde Türk Bayrağı ve dinî ibare kullanmak yasaktır (m.58). Kanun bu yasağı el ilanı ve basılı malzeme için koyar; dijital tasarımlarınızda da aynı ölçüyü kullanmak, aynı görselin baskıya gitmesi hâlinde sorun yaşamamanızı sağlar.
• Propaganda Türkçenin yanı sıra farklı dil ve lehçelerde de yapılabilir (m.58).
• Başkalarına ait fotoğraf, müzik ve videoyu izinsiz kullanmayın; telif ve kişilik hakları seçim döneminde de geçerlidir.
• Seçmen gruplarını etnik köken, din veya benzeri özelliklere göre hedef alan, ayrıştırıcı içerikler üretmeyin; hem hukuki hem itibar riski taşır.

Sahadan anlık paylaşım

Seçim kampanyasında sosyal medyanın en güçlü yanı, sahadaki çalışmayı aynı gün seçmene gösterebilmektir. Bunun düzenli işlemesi için sahada bir içerik görevlisi bulunmalı ve şu sırayı izlemelidir: kısa video veya fotoğraf çekmek, yüzü görünen kişilerden paylaşım için rıza almak, metni hazırlamak, onay zincirinden geçirip paylaşmak. Onay zinciri ne kadar kısa olursa paylaşım o kadar canlı olur; ancak hiçbir zaman tamamen ortadan kalkmamalıdır.

Yorum yönetimi, kriz ve yanıltıcı bilgi

Yorumlar ve eleştiriler

Seçim döneminde hesaplara gelen yorumların bir kısmı sert eleştiri, bir kısmı hakaret, bir kısmı da organize saldırı olacaktır. Yanıt politikanızı önceden yazın: meşru eleştiriye kısa ve saygılı yanıt, soru soranlara bilgi, hakaret ve tehdit içeren içeriklere yanıt vermeden kayıt ve gerekirse hukuki süreç. Adayın kendisinin gece yarısı tartışmaya girmesi, kampanyanın en sık yaşadığı krizlerden biridir.

Sahte hesaplar ve taklit

Adayın adını veya görselini kullanan sahte hesaplar fark edildiğinde önce platformun taklit bildirim mekanizmasını kullanın ve resmî hesap listenizi yeniden duyurun. 5651 sayılı Kanun m.9/A, internet yayınları nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişilerin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna doğrudan başvurarak erişimin engellenmesini isteyebileceğini düzenler. Aynı kanunun genel içerik kaldırma hükmü olan m.9 ise Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir; diğer kişilik hakkı ihlalleri için hangi yolun izleneceğini bir avukatla değerlendirin.

Yanıltıcı bilgi ve asılsız söylenti

Kampanya ekibi olarak hem yanıltıcı bilgiyle karşılaşabilir hem de istemeden yayabilirsiniz. 298 sayılı Kanun m.151, propaganda süresi bittikten sonraki dönemde asılsız söylenti çıkarmayı suç olarak tanımlar. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.217/A ise ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlıkla ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak amacıyla ve kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yaymayı suç olarak düzenler. Doğrulamadığınız hiçbir iddiayı, özellikle seçim sonuçları, sandık güvenliği veya rakip adaylar hakkında, paylaşmayın ya da yeniden paylaşmayın.

• Kampanyanız hakkında yanıltıcı bir içerik yayıldığında, önce içeriğin ekran görüntüsünü, bağlantısını ve zamanını kaydedin.
• Doğru bilgiyi kısa, sakin ve belgeli biçimde resmî hesaplarınızdan paylaşın; suçlayıcı dil kullanmayın.
• Platformun bildirim mekanizmasını kullanın.
• Hukuki yollar için kayıtları hukuk sorumlunuza iletin; propaganda kurallarına aykırılık iddiası varsa ilçe seçim kuruluna yazılı başvuruyu değerlendirin.

Kişisel veriler: takipçi listeleri, formlar ve siyasi görüş

Sosyal medya kampanyaları kaçınılmaz olarak kişisel veri toplar: etkinlik kayıt formları, gönüllü başvuruları, bülten listeleri, mesaj kutusuna gelen talepler. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.6, kişilerin siyasi düşüncesine ilişkin verileri özel nitelikli kişisel veri olarak sayar ve bu verilerin işlenmesini kural olarak yasaklar; ancak kanunda sayılan hâllerde, örneğin ilgili kişinin açık rızası varsa, işlenmesine izin verir. Kanun ayrıca özel nitelikli verilerin işlenmesinde Kurulun belirlediği yeterli önlemlerin alınmasını şart koşar.

Bir kişinin adayın gönüllü formunu doldurması veya kampanya bültenine kaydolması, dolaylı olarak siyasi eğilimini ortaya koyabilir. Bu yüzden form tasarlarken yalnızca gerçekten ihtiyaç duyduğunuz bilgiyi isteyin, aydınlatma metnini formun yanında gösterin, açık rıza gerekiyorsa bunu ayrı ve anlaşılır biçimde alın ve listeleri seçim sonrası ne yapacağınızı önceden belirleyin. Web formları için iletişim formu KVKK aydınlatma ve açık rıza yazımız, gönüllü verisi için seçim gönüllüsü organizasyonu yazımız yol gösterir.

Kampanya ekibinde sosyal medya rolleri

• Dijital sorumlu: Planı yapar, hesap erişimlerini yönetir, reklam kampanyalarının başlangıç ve bitiş tarihlerini takip eder.
• İçerik üreticisi: Metin, görsel ve video hazırlar; sahadaki görevliyle eşgüdüm içinde çalışır.
• Saha içerik görevlisi: Etkinliklerde çekim yapar, rıza alır, ham içeriği hızla merkeze iletir.
• Moderatör: Yorumları ve mesajları izler, yanıt politikasını uygular, riskli içerikleri kayda alır.
• Hukuk sorumlusu: İddia içeren paylaşımları, seçim takvimiyle ilgili kısıtları ve kişisel veri süreçlerini kontrol eder.

Küçük kampanyalarda bu rollerin birkaçını aynı kişi üstlenebilir; önemli olan her görevin bir sahibinin olmasıdır. Roller ve görev dağılımı için seçim kampanya ekibi nasıl kurulur yazımıza bakın. İçerik takvimi, görev dağılımı ve gönüllü kayıtlarını bir arada yönetmek isteyen ekipler için adaylar için hazırladığımız yazılım yakında kullanıma sunulacak.

Bir kampanya gününde sosyal medya akışı

Genel bir örnek: sabah dijital sorumlu, gece gelen mesajları ve yorumları moderatörle birlikte gözden geçirir; yanıt bekleyen soruları ilgili ekiplere dağıtır. Gün içinde saha görevlisi pazar ziyaretinden kısa videolar gönderir; içerik üreticisi metni yazar, koordinatör onaylar ve video öğle saatlerinde yayınlanır. Öğleden sonra kampanya hakkında yanıltıcı bir paylaşım fark edilir; ekip ekran görüntüsünü kaydeder, hukuk sorumlusuyla görüşür ve belgeli bir açıklama hazırlar. Akşam saatlerinde adayın canlı yayını yapılır, moderatör soruları süzer. Gün sonunda yayınlanan içerikler arşive işlenir ve ertesi günün planı güncellenir.

Sık yapılan hatalar

• Rızası olmayan kişilere toplu SMS veya mesaj göndermek.
• Reklam kampanyalarını ve zamanlanmış gönderileri propaganda süresinin bitimine göre durdurmamak.
• Doğrulanmamış iddiaları, özellikle seçim günü ve sonrasında, yeniden paylaşmak.
• Hesap şifrelerini ekip içinde paylaşmak ve iki aşamalı doğrulama kullanmamak.
• Fotoğraflardaki kişilerden rıza almamak, çocukları tanınır biçimde göstermek.
• Gönüllü ve bülten formlarında gereğinden fazla bilgi istemek, aydınlatma metni koymamak.
• Seçmen gruplarını etnik köken veya inanç üzerinden ayrıştıran içerik üretmek.

Sık Sorulan Sorular

Seçim yasağı sosyal medyayı kapsıyor mu?

298 sayılı Kanun m.151, oy verme gününden önceki gün kanunda belirtilen saatten sonra ve oy verme gününde propaganda amacıyla yayında bulunmayı suç olarak tanımlar ve m.55/B internet propagandasını propaganda süresinin sonuna kadar tanır. Kanun sosyal medyayı ayrıca saymasa da en güvenli yol, propaganda süresi bittiğinde propaganda paylaşımlarını durdurmaktır. Uygulama için YSK'nın güncel kararlarına bakın.

Adaylar seçmenlere SMS ile propaganda yapabilir mi?

Hayır. m.55/B, vatandaşların telefonlarına ve e-posta adreslerine mesaj göndererek propaganda yapılmasını yasaklar. Siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği mesajlar ise serbesttir.

Seçim döneminde sosyal medya reklamı verilebilir mi?

m.55/B partilerin ve bağımsız adayların propaganda süresinin sonuna kadar internet üzerinden propaganda yapabileceğini söyler. Ücretli sosyal medya reklamlarının bu kapsamda nasıl değerlendirileceği konusunda kanunda ayrı bir hüküm bulunmadığından, ilgili seçim için YSK'nın belirlediği ilkeleri ve platformların siyasi reklam kurallarını kontrol edin.

Seçim döneminde sahte hesap açılırsa ne yapılır?

Önce platformun taklit bildirim mekanizmasını kullanın ve resmî hesaplarınızı yeniden duyurun. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler için 5651 sayılı Kanun m.9/A'daki başvuru yolu vardır. Diğer durumlarda hangi hukuki yolun izleneceğini bir avukatla değerlendirin.

Gönüllü formunda siyasi görüş sormak KVKK'ya aykırı mı?

6698 sayılı Kanun m.6'ya göre siyasi düşünce özel nitelikli kişisel veridir ve kural olarak işlenmesi yasaktır; açık rıza gibi kanunda sayılan hâllerde işlenebilir. Formda yalnızca gerçekten gereken bilgiyi isteyin, aydınlatma yapın ve gerekiyorsa ayrı bir açık rıza alın.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: Seçim kampanyası nasıl yapılır? · Seçim propagandası kuralları · Seçimde KVKK, SMS ve e-posta · Aday web sitesi · Anket yayın yasağı · Seçim gönüllüsü organizasyonu