Seçim dönemi, radyo ve televizyon yayıncılığında yetkinin el değiştirdiği tek dönemdir. 6112 sayılı Kanun bu alanda kendi kurallarını koymaz; yetkiyi Yüksek Seçim Kuruluna devreder ve RTÜK'e denetim rolü verir.
6112 m.30: yetki YSK'da
Madde üç fıkradan oluşur.
| Fıkra | Hüküm |
|---|---|
| m.30/1 | "Seçimlerle ilgili olarak seçim dönemlerinde yapılan yayınlara ilişkin usul ve esaslar Yüksek Seçim Kurulu tarafından düzenlenir." |
| m.30/2 | "Üst Kurul, medya hizmet sağlayıcılarının seçim dönemlerindeki yayınlarını Yüksek Seçim Kurulunun kararları doğrultusunda izler, denetler ve değerlendirir." |
| m.30/3 | 298 sayılı Kanunun 149/A maddesinde düzenlenen hükümler, Yüksek Seçim Kurulu kararlarını müteakip Üst Kurulca yerine getirilir. |
298 m.55/A: özel radyo ve televizyonlarla yayın
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 55/A maddesi, seçim döneminde özel yayıncılara doğrudan yükümlülük getirir.
Maddenin ilk fıkrası şöyledir: "Seçimlerin başlangıç tarihinden oy verme gününün bitimine kadar özel radyo ve televizyon kuruluşları, yapacakları yayınlarda 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanununun 5, 20, 22 ve 23 üncü maddeleri ile 31 inci maddesinin ikinci fıkrası hükümlerine tâbidir."
Yani seçim döneminde özel yayıncılar, normalde TRT için yazılmış bazı hükümlere tabi hâle gelir. Bunlar arasında 2954 m.5'teki genel yayın esasları, m.20'deki Cumhurbaşkanı ve TBMM'de grubu bulunan siyasi partilerin açıklama ve faaliyetlerinin yayınlanması rejimi ve m.23'teki millî güvenlik gerekçeli men yetkisi yer alır.
Açık oturum ve canlı yayın serbestisi
298 m.55/A'nın ikinci fıkrası (8/4/2010 tarihli ve 5980 sayılı Kanunla eklenmiştir) bir serbesti tanır: "Seçimin başlangıç tarihinden itibaren oy verme gününden önceki yirmidört saate kadar olan sürede, siyasi partiler veya adaylar radyo ve televizyonlarda birlikte veya ayrı ayrı açık oturum, röportaj, panel gibi programlara katılarak görüşlerini açıklayabilirler. Siyasi partiler veya adayların açık veya kapalı yer toplantıları, radyo ve televizyonlarda canlı olarak yayınlanabilir."
Denetim yetkisi ikiye ayrılır
298 m.55/A, denetim yetkisini yayının kapsamına göre böler.
| Yayının kapsamı | Gözetim, denetim ve değerlendirme yetkisi |
|---|---|
| Ülke çapında yayın yapan özel radyo ve televizyonlar | Yüksek Seçim Kurulu |
| Bunun dışında yayın yapanlar | Yayının yapıldığı yer ilçe seçim kurulları |
İlçe seçim kurullarının verdiği kararlara karşı yirmidört saat içinde il seçim kurullarına itiraz edilebilir; il seçim kurulu kararları kesindir. Ülke çapında yayın yapan kuruluşların hangileri olduğunu belirlemeye YSK yetkilidir ve buna ilişkin karar Resmî Gazetede yayımlanır.
Yayın ilkeleri seçim döneminde de işler
YSK rejimi, 6112'nin genel yayın ilkelerini askıya almaz. Seçim döneminde özellikle şu bentler öne çıkar:
- m.8/1-k: Yayın hizmetleri "siyasî partiler ve demokratik gruplar ile ilgili tek yönlü veya taraf tutar nitelikte olamaz."
- m.8/1-ı: Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkeleri; soruşturulmamış haberin yayınlanamaması; kaynak belirtme zorunluluğu.
- m.8/1-p: Medya hizmet sağlayıcı tarafından yapılan veya yaptırılan anket ve kamuoyu yoklamalarının hazırlık aşamasından sonuçların ilânına kadar noter nezaretinde gerçekleştirilmesi zorunluluğu.
- m.18: Cevap ve düzeltme hakkı — seçim döneminde talepler yoğunlaşır ve süre yedi gündür.
Siyasî reklam
m.31/1 uyarınca medya hizmet sağlayıcılar, YSK tarafından ilân edilen seçim döneminde yayın yasaklarının başlayacağı saate kadar siyasî parti ve aday reklamları yayınlayabilir. m.31/2 uyarınca bu reklamlar hem 6112'ye hem de YSK'nın belirlediği usul ve esaslara uygun olmak zorundadır.
Yayın kaydı ve denetim
Seçim döneminde yayın kaydı özellikle önemlidir. m.25/1 uyarınca özel medya hizmet sağlayıcılar her yayının kaydını bir yıl saklar; m.25/2 uyarınca Üst Kurulun talebi hâlinde kaydın bir kopyası tebliğden itibaren on gün içinde ulaştırılır. Seçim dönemi yayınlarına ilişkin incelemelerde bu kayıtlar esas alınır.
Oy günü yasağını saat yasağı yazısında, siyasî reklam kurallarını siyasî reklam yazısında anlattık.