Tacir ve Esnafa Ticari İleti: Onay Gerekmez, İYS Kaydı Gerekir

Mevzuat ne diyor? Dört hüküm birlikte okunmalı

İYS'nin hizmet sağlayıcı SSS'si sonucu açıkça yazar: tacir veya esnaflardan önceden onay alınması gerekmez, ancak "İYS üzerinde onayı bulunmayan alıcılara ileti gönderilemez" hükmü nedeniyle bu alıcıların adresleri gönderimden önce İYS'ye kaydedilmelidir. Yani istisna onay almakla ilgilidir, İYS'ye kaydetmekle değil.

Bireysel ve tacir alıcıyı nasıl ayırırsınız?

Mevzuat, bir adresin bireysel mi tacir mi olduğunu nasıl tespit edeceğinizi adım adım tarif etmez. Metinlerde ayrım için kullanılabilecek iki somut işaret vardır: Yönetmelik m.8/2 tacirleri MERSİS numarası ve ticaret unvanı, esnafı ise ad soyad ile T.C. kimlik veya vergi kimlik numarası üzerinden tanımlar; şikâyet başvurusunda da şikâyetçi tacirse MERSİS numarasını, esnafsa bu durumu belirten ibareyi yazar (m.14/2). İYS SSS'si ayrıca bir iletişim adresinin hem bireysel hem tacir niteliğiyle İYS'ye kaydedilebileceğini belirtir.

Aşağıdaki tablo bu işaretlere dayanan bir yorumdur, resmî bir sınıflandırma değildir:

KVKK açısından da bir ayrım var: 6698 sayılı Kanun gerçek kişilerin verilerine uygulanır (m.2). Bir şirketin unvanı KVKK kapsamında değildir, ama şahıs işletmesi sahibi ya da şirket çalışanının adı ve kişisel numarası kişisel veridir. ETK'daki tacir istisnasının KVKK'da bir karşılığı yoktur; ayrıntı için KVKK açık rıza ve İYS onayı farkı.

İYS'de TACIR kaydı: web ve API

Tacir adreslerini İYS web arayüzünden tek tek veya .csv dosyasıyla toplu ekleyebilirsiniz. İYS API SSS'sine göre İYS Web'de (hs.iys.org.tr) İzin Yönetimi altında mesaj, arama ve e-posta izinleri Bireysel veya Tacir tipi seçilerek ayrı ayrı listelenir.

API tarafında fark recipientType alanındadır. Varsayılan değer BIREYSEL olduğu için tacir kaydında TACIR değerini açıkça göndermeniz gerekir. API dokümantasyonu ve API SSS'sine göre:

• TACIR tipinde ilk kayıtta consentDate ve source alanları opsiyoneldir.
• Kayıtlı bir TACIR izni güncellenirken bu iki alan zorunludur; eksikse H462 veya H463 hatası döner.
• Yeni TACIR izni eklerken üç iş günü kuralı uygulanmaz; iznin güncellenmesinde uygulanır.
• Bir iznin recipientType, type ve source değerleri sonradan güncellenemez.
• Mutabakat özeti sorgusunda BIREYSEL ve TACIR izinler ayrı ayrı gelir; ikisi için ayrı sorgu yapılmalıdır.

Aşağıdaki örnek, bir tacir e-posta adresini sandbox ortamına kaydeder ve ardından durumunu sorgular. İYS Entegratörleri Tebliği uyarınca API entegrasyonu yetkili bir entegratör üzerinden kurulur (entegratör nedir); kimlik doğrulama adımları için İYS API entegrasyonu yazısına bakın.

# 1) Tacir adresini İYS'ye kaydet (ilk kayıt: consentDate ve source opsiyonel)
curl -X POST "https://api.sandbox.iys.org.tr/sps/<IYS_CODE>/brands/<BRAND_CODE>/consents" \
  -H "Authorization: Bearer $IYS_ACCESS_TOKEN" \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -d '{"recipient":"satinalma@ornekfirma.com.tr","type":"EPOSTA","status":"ONAY","recipientType":"TACIR"}'

# 2) Gönderimden önce durumu sorgula (ret kontrolü)
curl -X POST "https://api.sandbox.iys.org.tr/sps/<IYS_CODE>/brands/<BRAND_CODE>/consents/status" \
  -H "Authorization: Bearer $IYS_ACCESS_TOKEN" \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -d '{"recipient":"satinalma@ornekfirma.com.tr","recipientType":"TACIR","type":"EPOSTA"}'
# Yanıttaki "status" alanı "ONAY" ise gönderin, "RET" ise göndermeyin.

Çok sayıda adresi tek seferde kontrol etmek için /consents/TACIR/status/EPOSTA biçimindeki çoklu durum sorgusu bir istekte en fazla 1000 adres alır ve yalnızca ONAY durumundaki adresleri döndürür. Hata kodlarının anlamı için İYS API hata kodları yazısına bakın.

Tacir nasıl ret verir, siz ne yaparsınız?

Yönetmelikteki alıcı tanımı tüketicinin yanında meslekî veya diğer amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi de kapsar (m.4/1-a). Bu yüzden ret kuralları tacire giden iletilerde de aynıdır:

• Her ticari iletide ret imkânı bulunur (m.9/4). Ret, ileti hangi kanaldan gönderildiyse aynı kanaldan, kolay ve ücretsiz sağlanır (m.9/3).
• Alıcı reddetme hakkını İYS üzerinden de kullanabilir (m.9/7).
• Size doğrudan gelen ret bildirimlerini üç iş günü içinde İYS'ye bildirirsiniz (m.9/6).
• Ret talebi size ulaştıktan sonra üç iş günü içinde gönderimi durdurursunuz (Kanun m.8/3, Yön. m.10).
• Ret, yalnızca bildirildiği kanalın onayını geçersiz kılar (m.9/1). E-postaya ret veren bir tacir için SMS kaydı ayrıca değerlendirilir.

Ret vermiş bir tacire yeniden ticari ileti göndermek isterseniz, artık istisna işlemez: bireysel alıcıda olduğu gibi geçerli bir onay almanız gerekir (m.6/3). Onay alma kuralları için ticari ileti onayı rehberine, ret süreçlerinin ayrıntısı için İYS ret bildirimi yazısına bakın.

İYS'deki RET kayıtlarını kaçırmamak için değişiklikleri düzenli olarak çekmeniz gerekir. API erişimi olan hizmet sağlayıcılar İYS SSS'sine göre izin değişikliklerinden pull ve push servisleriyle haberdar olur; diğerleri günlük izin değişikliği raporunu İYS Web'den indirebilir.

B2B SMS ve e-posta için pratik notlar

• Kimlik bilgisi: tacir olarak gönderiyorsanız iletinin başlığında veya içeriğinde MERSİS numaranız ve ticaret unvanınız, SMS gibi sınırlı alanlarda en az MERSİS numaranız yer alır (Yön. m.8/2-3). Ayrıntı: ticari SMS içerik kuralları.
• SMS'te aracı kontrolü: SMS veya arama gönderiminde aracı hizmet sağlayıcı gönderimden önce İYS'de onay kontrolü yapar (m.11/7). TACIR kaydı olmayan adrese gönderim bu nedenle başlamayabilir.
• E-postada sorumluluk sizde: Yönetmelik m.17/A'ya göre e-posta altyapı firmalarının İYS kontrol yükümlülüğü yoktur. Kampanyadan önce listenizi İYS'ye karşı kendiniz sorgulayın. E-posta tarafı için İYS ve ticari e-posta yazısına bakın.
• Listeleri ayırın: BIREYSEL onaylı ve TACIR kayıtlı adresleri ayrı segmentlerde tutun; bir adres her iki tipte de kayıtlı olabilir ve durumları birbirinden bağımsızdır.
• Yaptırım: ret sonrasında gönderimi durdurmama Kanun m.8/3 kapsamındadır ve 2026'da Kanun m.12/1-c uyarınca 5.723-42.930 TL idari para cezası öngörülür. Tutarlar her yıl yeniden belirlenir; tam tablo için İYS cezaları 2026.

Sık Sorulan Sorular

Tacirlerden onay almıyorsam onları yine de İYS'ye bildirmem gerekir mi?

Evet. İYS SSS'si bu soruyu doğrudan cevaplar: İYS üzerinde onayı bulunmayan alıcılara ileti gönderilemeyeceği için tacir ve esnaf adresleri gönderimden önce İYS'ye kaydedilmelidir. Yönetmelik m.6/6 da kayıt ve ret kontrolünü açıkça şart koşar.

TACIR kaydında izin tarihi ve kaynağı zorunlu mu?

İlk kayıtta hayır, güncellemede evet. İYS API SSS'si, güncelleme sırasında güncel tarih bilgisi yazarak işlemin tamamlanabileceğini belirtir.

Aynı telefon numarası hem bireysel hem tacir olarak kayıtlı olabilir mi?

Evet. İYS SSS'sine ve API dokümantasyonuna göre aynı adres için hem bireysel hem tacir kaydı bulunabilir. İki kayıt ayrı durumlara sahiptir; bireysel kanaldaki ret, tacir kaydını kendiliğinden değiştirmez. Bu yüzden gönderim yaparken hangi alıcı tipine dayandığınızı bilmeniz gerekir.

Tacir kayıtları için üç iş günü kuralı var mı?

İYS API SSS'sine göre yeni bir TACIR izni eklerken üç iş günü kuralı yoktur; iznin güncellenmesinde bu kural devreye girer. Size gelen ret bildirimlerini ise Yönetmelik m.9/6 uyarınca üç iş günü içinde İYS'ye bildirmeniz gerekir.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: İYS nedir · Ticari ileti onayı nasıl alınır · Onay gerektirmeyen iletiler · İYS ret bildirimi · Ticari SMS içerik kuralları · İYS API ile izin ekleme · İYS kaydı nasıl yapılır · KEP nedir