Her SMS veya e-posta için onay gerekmez. Yönetmelik m.6'ya göre satın alınan ürünün kullanımı, bakımı ve değişikliğine ilişkin iletiler; devam eden abonelik, üyelik veya ortaklık bildirimleri; tahsilat, borç hatırlatma, bilgi güncelleme, satın alma ve teslimat bildirimleri; mevzuatın zorunlu kıldığı bilgilendirmeler ve sermaye piyasası aracı kurumlarının müşterilerine gönderdiği bilgilendirme iletileri için önceden onay aranmaz. Tek ve kesin şart: bu iletilerde hiçbir mal veya hizmet tanıtılamaz ve özendirilemez.
Bu yazıda istisnaları dayanağıyla tek tek açıyor, bu iletilerde İYS kontrolünün nasıl işlediğini ve aracı hizmet sağlayıcıya (SMS veya çağrı altyapısı sunan firmaya) verilen beyanı anlatıyor, sonunda gündelik senaryolar için bir "onay gerekir mi?" tablosu veriyoruz. Onayın nasıl alınacağı için ticari ileti onayı rehberine bakabilirsiniz.
Dayanak: Kanun m.6/1 ve Yönetmelik m.6
6563 sayılı Kanun m.6/1'in son cümlesi temel istisnayı koyar: alıcı kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla iletişim bilgilerini vermişse, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik iletiler için ayrıca onay alınmaz. Yönetmelik m.6 bunu dört fıkrada ayrıntılandırır. Tacir ve esnaf alıcılara ilişkin m.6/3 farklı bir rejimdir ve ayrı yazıda ele alınır: tacir ve esnafa ticari ileti.
1. Kullanım, bakım ve değişiklik iletileri (m.6/1)
Alıcı size iletişim bilgisini kendisiyle iletişime geçilmesi için verdiyse, ondan aldığı mal veya hizmetle ilgili değişiklik, kullanım ve bakım iletileri için ayrıca onay gerekmez. Örneğin satın alınan bir cihazın periyodik bakım zamanının hatırlatılması ya da abone olunan bir hizmetin kullanım koşullarındaki değişikliğin duyurulması bu kapsamda düşünülebilir. Bağlantı, alıcının zaten edindiği mal veya hizmettir; yeni bir ürün önerisi bu fıkraya girmez.
2. Abonelik, tahsilat, borç hatırlatma ve teslimat bildirimleri (m.6/2)
Yönetmelik m.6/2 şu bildirimler için önceden onay alma zorunluluğu aramaz:
- Devam eden abonelik, üyelik veya ortaklık durumuna ilişkin bildirimler,
- Tahsilat ve borç hatırlatma bildirimleri,
- Bilgi güncelleme bildirimleri,
- Satın alma ve teslimat bildirimleri,
- "veya benzeri durumlara" ilişkin bildirimler.
İYS'nin hizmet sağlayıcı SSS'si de kargo takip, abonelik ve borç durumu gibi hizmet bilgisi paylaşımında onay gerekmediğini aynı gerekçeyle açıklar.
3. Mevzuattan doğan bilgi verme yükümlülüğü (m.6/2)
Hizmet sağlayıcıya ilgili mevzuatla getirilen bilgi verme yükümlülüğü durumlarında da önceden onay aranmaz. Yönetmelik m.9/5 bunu ret tarafından tamamlar: alıcının reddetme hakkını kullanmış olması, hizmet sağlayıcının tabi olduğu mevzuata göre alıcıya gönderilmesi zorunlu bildirimlerin yapılmasına engel değildir.
4. Sermaye piyasası aracı kurumları (m.6/4)
Sermaye piyasası mevzuatı uyarınca aracılık faaliyetinde bulunan şirketlerin müşterilerine bilgilendirme amacıyla gönderdiği ticari elektronik iletiler için onay alınması zorunlu değildir. Bu istisna yalnızca bu şirketlere ve yalnızca bilgilendirme amaçlı iletilere özgüdür.
Kırmızı çizgi: bilgilendirmeye tanıtım eklemek
Yönetmelik m.6/2'nin son cümlesi açıktır: bu tür bildirimlerde herhangi bir mal veya hizmet özendirilemez veya bunların tanıtımı yapılamaz. Bilgilendirme iletisine eklenen tek bir kampanya cümlesi iletiyi ticari elektronik iletiye çevirir ve artık onay gerekir. Aşağıdaki örnekler bu kuralın nasıl işlediğini göstermek içindir:
| Bilgilendirme iletisi | Sorunlu ek | Sonuç |
|---|---|---|
| Kargonuz yola çıktı, takip no: ... | Bir sonraki siparişte yüzde 20 indirim kodu | Tanıtım içerdiği için onay gerekir |
| Faturanız oluştu, son ödeme tarihi ... | E-postanın altında yeni paket kampanyası afişi | Tanıtım içerdiği için onay gerekir |
| Aboneliğiniz 30 gün sonra yenilenecek | Üst pakete geçerseniz ilk ay ücretsiz | Özendirme içerdiği için onay gerekir |
| Ödeme veya üyelik doğrulama kodu | Yok | Bilgilendirme olarak kalır |
Bu iletilerde İYS kontrolü ve aracıya verilen beyan
Yönetmelik m.6/5'e göre birinci, ikinci ve dördüncü fıkralar kapsamında (yani kullanım ve bakım, abonelik, tahsilat, teslimat, yasal bilgilendirme ve aracı kurum iletileri) ileti gönderildiğinde İYS üzerinden kontrol yapılmaz. Normalde aracı hizmet sağlayıcı, gönderimden önce İYS'de alıcının onayını kontrol eder ve onayı olmayana iletiyi başlatmaz (m.11/7). Bilgilendirme iletilerinde ise m.11/8 devreye girer: hizmet sağlayıcı bu kapsamda gönderim yapmak istediğinde aracı hizmet sağlayıcı bu yönde hizmet sağlayıcıdan beyan alır.
İYS SSS'si sorumluluğun kimde olduğunu da netleştirir: bir iletinin ticari ileti mi yoksa bilgilendirme iletisi mi olduğunu ayırmak hizmet sağlayıcının sorumluluğundadır; hizmet sağlayıcı bu sorumluluk kapsamında ileti gönderim hizmeti aldığı aracıya bildirimde bulunur. Yanlış beyanla bilgilendirme kanalından kampanya göndermek, onaysız ileti sorumluluğunu sizin üzerinize bırakır.
E-posta için bir fark vardır: Yönetmelik m.17/A'ya göre e-posta yoluyla gönderilen iletilere m.11'in 5-8. fıkraları uygulanmaz. Yani e-posta altyapı firmalarının İYS kontrolü yapma ve beyan alma yükümlülüğü yoktur; ayrımı doğru yapma sorumluluğu tümüyle sizdedir. SMS altyapı firmalarının rolü için SMS firması ve aracı hizmet sağlayıcı yazısına bakın.
- Sisteminizde her şablonu "bilgilendirme" veya "ticari" olarak etiketleyin ve bu etiketi kimin, ne zaman verdiğini kaydedin.
- Bilgilendirme şablonlarında değişiklik yapılırken pazarlama ekibinin eklediği metinleri gözden geçirin.
- Aracı firmaya verdiğiniz beyanın bir kopyasını saklayın.
- Ticari iletileri her zaman İYS'de onayı olan alıcılara ve ret yoluyla birlikte gönderin.
İstisna değil, kapsam dışı: Yönetmelik m.2/2
Bazı iletilere Yönetmelik hiç uygulanmaz. Bunlar m.6'daki istisnalardan farklıdır, çünkü onay sorusu hiç doğmaz. Yönetmelik m.2/2 şunları sayar:
- 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamındaki işletmecilerin abone ve kullanıcılarına münhasıran kendi mal ve hizmetleri için gönderdiği iletiler,
- Vakıf üniversiteleri ve diğer özel eğitim ve öğretim kurumlarının öğrencilerine ve velilerine gönderdiği iletiler,
- Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamuya yararlı dernekler ve vergi muafiyeti sağlanan vakıfların kendi ticari işletmelerinin faaliyetleriyle ilgili üyelerine gönderdiği iletiler,
- 6112 sayılı Kanun kapsamındaki radyo ve televizyon kuruluşlarının kamuoyunu bilgilendirme ve eğitme amaçlı yayın hizmetlerine ilişkin bilgilendirme iletileri,
- Devlet, mahalli idareler ve diğer kamu tüzel kişilerinin kamuoyunu bilgilendirme iletileri.
İYS SSS'sine göre bu kurumlar, sayılan kapsamın dışında kalan bir ticari elektronik ileti gönderirse (ör. özel bir okulun öğrencisi veya velisi olmayan kişilere tanıtım SMS'i) İYS'ye kaydolmak zorundadır. Ticaret Bakanlığı SSS'si ayrıca bahis, kumar, cinsel sohbet ve dolandırıcılık iletilerini bu mevzuatın kapsamı dışında sayar; bu, söz konusu iletilerin hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.
Senaryo tablosu: onay gerekir mi?
Tablodaki her satır, dayanak sütununda gösterilen metne dayanır. Tablo hücreleri genel bilgidir; sınırda kalan durumlarda metnin kendisine bakın.
| Senaryo | Onay gerekir mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| Bireysel müşteriye kampanya SMS'i | Evet, İYS'de kayıtlı onay gerekir | Kanun m.6/1, Yön. m.5 |
| Bayram veya doğum günü kutlama mesajı | Evet | Yön. m.5/1, İYS SSS |
| Kargo ve teslimat bildirimi (tanıtımsız) | Hayır | Yön. m.6/2 |
| Fatura, tahsilat veya borç hatırlatma (tanıtımsız) | Hayır | Yön. m.6/2 |
| Devam eden abonelik veya üyelik bildirimi | Hayır | Yön. m.6/2 |
| Satın alınan ürünün bakım veya kullanım bilgisi | Hayır (iletişim bilgisi alıcıdan alınmışsa) | Kanun m.6/1, Yön. m.6/1 |
| Mevzuatın zorunlu kıldığı bilgilendirme | Hayır, ret de engel değil | Yön. m.6/2, m.9/5 |
| Aracı kurumun müşterisine bilgilendirme iletisi | Hayır | Yön. m.6/4 |
| Teslimat SMS'ine indirim kodu eklemek | Evet, artık ticari iletidir | Yön. m.6/2 son cümle |
| Ödeme veya üyelik doğrulama kodu (OTP) | Hayır, İYS'de ret vermiş kişiye de gider | İYS vatandaş SSS |
| Satış sonrası bir kerelik memnuniyet anketi araması (özendirmesiz) | Hayır, İYS sorgusu da gerekmez | Bakanlık görüşü, İYS SSS |
| Tacir veya esnafa kampanya e-postası | Hayır, ama TACIR kaydı ve ret kontrolü şart | Yön. m.6/3, m.6/6 |
| Vakıf üniversitesinin kendi öğrencisine iletisi | Yönetmelik uygulanmaz | Yön. m.2/2-b |
| Mobil uygulama anlık bildirimi (push) | İYS SSS'ye göre bu alıcıları İYS'ye bildirmek bugünkü uygulamada gerekmiyor | İYS SSS |
Göndermeden önce kısa kontrol listesi
- İleti m.6'da sayılan bir duruma mı ilişkin? (teslimat, tahsilat, abonelik, bakım, yasal bildirim vb.)
- Alıcı ile bu iletiyi gerektiren bir ilişkiniz gerçekten var mı? (sipariş, abonelik, sözleşme)
- Metinde indirim, yeni ürün, "kaçırmayın" gibi özendirici bir ifade var mı? Varsa onaylı listeye ticari ileti olarak gönderin.
- Aracı firmaya bilgilendirme beyanını doğru verdiniz mi ve kaydını saklıyor musunuz?
- Ticari iletilerinizde MERSİS numarası, iletişim bilgisi ve ret yolu var mı? (ticari SMS içerik kuralları)
Sık Sorulan Sorular
Müşteri İYS'den ret verdi. Kargo ve fatura SMS'lerini göndermeye devam edebilir miyim?
Ret, ticari elektronik iletiler içindir. Teslimat, tahsilat ve abonelik bildirimleri m.6/2 kapsamında onay gerektirmez ve m.6/5'e göre bunlar için İYS kontrolü yapılmaz. İYS'nin vatandaş SSS'si de ret işleminin yalnızca kampanya, reklam, tanıtım ve pazarlama iletileri için geçerli olduğunu, bilgilendirme hizmetlerinin süreceğini belirtir. Koşul yine aynıdır: iletiye tanıtım eklemeyin.
Doğum günü mesajı bilgilendirme sayılır mı?
Hayır. Yönetmelik m.5/1 kutlama ve temenni gibi içerikle işletmenin tanınırlığını artırmaya yönelik iletileri açıkça ticari elektronik ileti sayar; İYS SSS'si de kutlama ve tebrik mesajları için onay gerektiğini söyler.
Memnuniyet anketi için onay almam gerekir mi?
İYS SSS'sinde aktarılan Ticaret Bakanlığı görüşüne göre, herhangi bir ürün veya hizmet özendirilmemek ve makul bir süre içinde yapılmak kaydıyla, satın alınan mal ve hizmet sonrasında müşteriye bir defaya mahsus memnuniyet anketi gönderilebilir ve bu arama için İYS sorgusu gerekmez. Tekrarlanan anketler veya ankete eklenen kampanyalar bu görüşün dışında kalır.
Bilgilendirme iletisi gönderirken İYS'ye bir şey bildirmem gerekir mi?
Bu iletiler için İYS üzerinden kontrol yapılmaz (m.6/5). SMS ve arama kanalında aracı hizmet sağlayıcı sizden bu iletilerin bilgilendirme kapsamında olduğuna dair beyan alır (m.11/8). İYS'ye ayrıca bir kayıt yüklemeniz gerekmez.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: İYS nedir · Ticari ileti onayı nasıl alınır · Tacir ve esnafa ticari ileti · Ticari SMS içerik kuralları · SMS firması ve İYS · İYS cezaları 2026 · İYS ve ticari e-posta · E-ticaret sitesinde zorunlu bilgiler