Tek cümlelik ama kapsamı geniş bir ilke. Kanunun başka bentleriyle birlikte okunduğunda haberciliğin omurgasını oluşturur.
Bendin Tam Metni
m.8/1-c — Hukukun üstünlüğü, adalet ve tarafsızlık esasına aykırı olamaz.
Üç Kavram
| Kavram | Yayıncılıkta karşılığı |
|---|---|
| Hukukun üstünlüğü | Yayının, hukuk kurallarını ve yargı düzenini aşındırıcı nitelikte olmaması |
| Adalet | Tarafların ve konuların hakkaniyetle sunulması |
| Tarafsızlık | Belirli bir taraf lehine konumlanmama |
Yaptırım Kademesi
(c) bendi, m.32/1'deki ağır listede yer almaz. Dolayısıyla m.32/2 uygulanır:
| Aşama | Sonuç |
|---|---|
| İhlal | Bir önceki aydaki brüt ticarî iletişim gelirinin %1–3'ü idarî para cezası |
| Alt sınır | Radyo için bin TL; televizyon ve isteğe bağlı için on bin TL |
| Bir yılda yirmiden fazla ihlal | Yayın beş güne kadar durdurulur (m.32/5) |
| Aynı ihlalin tekrarı | Beş günden on güne kadar durdurma |
| İkinci tekrar | Lisans iptali |
Komşu Bentlerle Birlikte
(c) bendi tek başına soyut kalır; kanun tarafsızlığı başka bentlerde somutlaştırır:
| Bent | Somut kural |
|---|---|
| ı | Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak; soruşturulması mümkün haberleri doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlamamak |
| i | Masumiyet karinesi — suçlu olduğu yargı kararıyla kesinleşmedikçe kimse suçlu ilân edilemez; yargılama sürecini ve tarafsızlığını etkiler nitelikte olamaz |
| k | Siyasî partiler ve demokratik gruplar ile ilgili tek yönlü veya taraf tutar nitelikte olamaz |
| j | Haksız çıkarlara hizmet eden ve haksız rekabete yol açan unsurlar içeremez |
Bunları doğruluk ilkesi yazısında, masumiyet karinesi yazısında ve tek yönlü yayın yazısında ele aldık.
m.6/3 ile Bağlantısı
Madde 6/3: medya hizmet sağlayıcılar, yayın hizmetlerinin kendileri, hisse sahipleri ve üçüncü derece dâhil olmak üzere üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile bir başka gerçek ve tüzel kişinin haksız çıkarları doğrultusunda kullanılmamasını sağlamak zorundadır.
Ayrıntısını bağımsızlık yazısında ele aldık.
TRT'deki Karşılığı
2954 sayılı Kanun m.5/k: haberlerin toplanması, seçilmesi ve yayınlanmasında tarafsızlık, doğruluk ve çabukluk ilkeleri ile çağdaş habercilik teknik ve metotlarına bağlı olmak. m.5/m: tek yönlü, taraf tutan yayın yapmamak.
Anayasal Zemin
Anayasa m.133/3: kamu yayın kurumu ve kamudan yardım gören haber ajanslarının özerkliği ve yayınlarının tarafsızlığı esastır. m.2 ise Cumhuriyetin nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesini sayar.
Sonuç
6112 sayılı Kanunun 8/1-c bendi, yayın hizmetlerinin hukukun üstünlüğü, adalet ve tarafsızlık esasına aykırı olamayacağını hükme bağlar. İlke, (ı), (i), (j) ve (k) bentleriyle somutlaşır. Yaptırımı m.32/2'deki kademedir: brüt ticarî iletişim gelirinin %1–3'ü; bir yılda yirmiden fazla ihlalde yayın beş güne kadar durdurulur.