İYS Ret Bildirimi: Hizmet Sağlayıcı İçin 3 İş Günü Kuralı

Ret hakkının hukuki çerçevesi

6563 sayılı Kanun m.8/1'e göre alıcı dilediği zaman, hiçbir gerekçe göstermeden ticari elektronik iletileri almayı reddedebilir. Kanun m.8/2 hizmet sağlayıcıya ret bildiriminin kolay ve ücretsiz iletilmesini sağlama ve iletide buna ilişkin bilgiyi verme yükümlülüğü yükler. m.8/3 ise talebin ulaşmasından sonra 3 iş günü içinde gönderimin durdurulmasını ister. Yönetmelik m.9 ve m.10 bu kuralları ayrıntılandırır.

İş günü, Yönetmelik m.4/1-i'de ulusal bayram ile genel ve hafta sonu tatil günleri hariç diğer günler olarak tanımlanır. Cuma günü gelen bir ret için süre hafta sonunu atlar. Yine de uygulamada retleri aynı gün sisteminize işlemek en sağlıklı yoldur; 3 iş günü bir üst sınırdır, hedef değil.

Ret yalnızca bildirildiği kanalı etkiler

Yönetmelik m.9/1'e göre alıcının ret bildiriminde bulunması, bildirimin yapıldığı iletişim kanalına ilişkin onayı geçersiz kılar. İYS'de kanallar ayrı tutulur: MESAJ, ARAMA ve EPOSTA. SMS kampanyanıza "RET" yanıtı veren bir alıcının SMS onayı düşer; e-posta onayı ve arama onayı, alıcı bunlar için ayrıca ret vermedikçe devam eder.

Pratikte bu durum bir karar gerektirir. Bazı işletmeler müşteri deneyimi açısından "her kanaldan çıkış" seçeneği de sunar. Bu durumda alıcı açıkça tüm kanallardan çıkmak istediyse her kanal için ayrı RET kaydı oluşturulmalıdır. Alıcının neyi istediği belirsizse onu sormak, kendi tahmininizle kayıt oluşturmaktan daha güvenlidir.

Bayilik, acentelik ve özel yetkili işletme ilişkilerinde özel bir kural vardır. Yönetmelik m.7/6 kapsamında verilen onay için taraflardan birine yapılan ret, tarafların tümüne yapılmış sayılır ve reddi alan taraf bunu diğer tarafa bildirmekle yükümlüdür (m.9/2). Bayi yapısı İYS marka ve bayi yönetimi yazısında anlatılıyor.

Retleri nereden toplarsınız?

Ret size iki yoldan ulaşır: doğrudan sizin kanallarınızdan ya da İYS üzerinden.

• Doğrudan size gelen ret: SMS'teki kısa numaranıza gelen "RET" mesajı, e-postadaki çıkış bağlantısı, çağrı merkezinizde alınan sözlü talep, mağazada imzalanan form veya müşterinin uygulamanızda kapattığı izin. Bu retleri 3 iş günü içinde İYS'ye siz bildirirsiniz (m.9/6).
• İYS üzerinden gelen ret: Alıcı İYS web sitesi, e-Devlet, İYS mobil uygulaması veya ViA kullanıyorsanız 3338 kısa numarası üzerinden ret verebilir (m.9/7). Bu ret İYS'de zaten kayıtlıdır; sizin işiniz onu kendi sisteminize almak ve gönderimi durdurmaktır.

İYS üzerinden verilen retlerde Ticaret Bakanlığı'nın İYS SSS'sinde aktarılan görüşü şöyledir: İYS tarafından ileti trafiği durdurulur ve ret bilgisi hizmet sağlayıcıya, entegrasyona bağlı olarak anlık ya da en geç 3 iş günü içinde bildirilir. SMS ve arama kanallarında aracı hizmet sağlayıcılar gönderimden önce İYS'de onay kontrolü yaptığı için (Yönetmelik m.11/7) bu kanallarda reddedilmiş alıcıya mesaj zaten başlatılmaz. E-posta kanalında ise bu kontrol zorunluluğu aracılara uygulanmaz (m.17/A); onaysız alıcıya göndermeme sorumluluğu doğrudan sizdedir.

Size gelen reddi İYS'ye bildirmek

İYS'ye ret bildirmenin iki yolu vardır. Küçük hacimlerde İYS web arayüzünden tek tek veya .csv dosyasıyla toplu yükleme yapılabilir. API kullanıyorsanız ret, izin ekleme uç noktasına status değeri RET olan bir kayıt gönderilerek bildirilir. API bağlantısı İYS hesabınızla açılır; bu işleri sizin adınıza bir firmanın yapması gerekiyorsa o firmanın Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir entegratör olması gerekir (Entegratör Tebliği m.4/1 ve m.7/1). Ayrıntılar İYS entegratör yazısında.

Aşağıdaki örnek, sandbox ortamında SMS kanalı için bir RET kaydını gösterir. consentDate, reddin size ulaştığı an olmalıdır (Türkiye saati, YYYY-MM-DD HH:mm:ss). source alanı reddin nereden geldiğini anlatır; SMS ile gelen ret için HS_MESAJ, çağrı merkezinde alınan ret için HS_CAGRI_MERKEZI gibi.

curl -X POST "https://api.sandbox.iys.org.tr/sps/<IYS_CODE>/brands/<BRAND_CODE>/consents" \
  -H "Authorization: Bearer <ACCESS_TOKEN>" \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -d '{
    "recipient": "+905XXXXXXXXX",
    "type": "MESAJ",
    "recipientType": "BIREYSEL",
    "status": "RET",
    "source": "HS_MESAJ",
    "consentDate": "2026-11-04 10:15:00"
  }'

Bu örnekte kullanılan alan adları ve değerler İYS API dokümantasyonundaki şemayla aynıdır. Canlı ortam adresi https://api.iys.org.tr olup IP izin listesi ister. Erişim jetonunu kodun içine yazmayın; ortam değişkeninden okuyun. Jeton alma ve tam istemci örneği İYS API entegrasyonu yazısında anlatılıyor.

Ret bildirirken karşılaşabileceğiniz kurallar şunlardır: İYS'ye ilk kez kaydedilen bir izin RET olamaz (H175), yani İYS'de hiç kaydı olmayan bir adres için doğrudan RET gönderemezsiniz. Aynı durumla güncelleme yapılamaz (H174). Sistemdeki kayıttan daha eski tarihli bir hareket gönderilemez (H178). Üç iş gününden önce alınmış izinler kaydedilemez (H467); bu yüzden ret bildirimini geciktirmek teknik olarak da sorun çıkarabilir. Hata kodlarının tamamı için İYS API hata kodları yazısına bakın.

API'de bir de HS_KARAR kaynağı vardır. Bu değer, izin durumunun hizmet sağlayıcının kendi isteğiyle RET yapıldığını gösterir ve yalnızca RET durumuyla kullanılabilir (H408). Örneğin bir pazarlama listesini kendi kararınızla kapatıyorsanız bu kaynak uygundur. Alıcıdan gelen bir ret için ise reddin geldiği kanala uygun kaynağı seçin.

İYS'den gelen retleri almak: Pull ve Push

API erişimi olmayan hizmet sağlayıcılar günlük izin değişikliği raporunu İYS Web üzerinden indirebilir. API kullananlar için iki yöntem vardır (İYS SSS).

• Pull (çekme): GET /sps/{iysCode}/brands/{brandCode}/consents/changes uç noktası izin hareketlerini listeler. source parametresi IYS (alıcının İYS veya ViA üzerinden yaptığı hareketler, varsayılan) ya da HS olabilir. Tek istekte en fazla 1000 kayıt döner; sayfalama after imleciyle yapılır. Sorgu, istek anından geriye 7 takvim gününü kapsar ama son 60 dakikayı içermez.
• Push (iletme): İYS, alıcının İYS üzerinden yaptığı (IYS_ kaynaklı) hareketleri sizin belirlediğiniz bir adrese gönderir. Adres https olmalı, POST kabul etmeli ve Basic Authentication ile korunmalıdır; 5 saniye içinde yanıt vermezse zaman aşımı oluşur. Push kullanmak için önce API Destek Platformu üzerinden İYS ile iletişime geçmek gerekir.

# Son hareketleri çek (sandbox)
curl "https://api.sandbox.iys.org.tr/sps/<IYS_CODE>/brands/<BRAND_CODE>/consents/changes?source=IYS&limit=1000" \
  -H "Authorization: Bearer <ACCESS_TOKEN>"

# Yanıttaki "after" değerini saklayın ve bir sonraki istekte kullanın
curl "https://api.sandbox.iys.org.tr/sps/<IYS_CODE>/brands/<BRAND_CODE>/consents/changes?source=IYS&limit=1000&after=<AFTER>" \
  -H "Authorization: Bearer <ACCESS_TOKEN>"

Pull sorgusu 7 günlük bir pencere sunduğu için bunu düzenli aralıklarla çalışan bir zamanlanmış görev olarak kurmak gerekir. Son after değerini kalıcı olarak saklayın ki görev yeniden başladığında kaldığı yerden devam etsin. Zamanlanmış görev kurulumu için cron job rehberine bakabilirsiniz. Yanıttaki her RET kaydını kendi veri tabanınızda ilgili alıcı, kanal ve marka için işleyin ve gönderim listelerinizi bu tablodan üretin.

Ret sonrası eski onay ne olur?

Ret, onayı o kanal için geçersiz kılar (m.9/1); Yönetmelik m.5/1'e göre onay zaten reddetme hakkı kullanılıncaya kadar geçerlidir. Ancak eski onayın kaydını silmemelisiniz. Yönetmelik m.13/2 onay kayıtlarının onayın geçerliliğinin sona erdiği tarihten itibaren saklanmasını ister; 6563 sayılı Kanun m.11/3 ise kayıtlar için 10 yıllık saklama süresi öngörür. Ret tarihi, onayın sona erdiği tarih olarak saklama süresinin başlangıcıdır. Bir şikâyette retten önce gönderdiğiniz mesajların onaylı olduğunu bu kayıtla gösterirsiniz. Saklama süresi ve ispat konusu onay kaydı saklama ve ispat yazısında ayrıntılı ele alınıyor.

Tacir ve esnaf alıcılarda durum biraz farklıdır. Bu alıcılara önceden onay almadan ileti gönderilebilir, ancak ret hakkını kullanmışlarsa artık onayları alınmadan gönderilemez (Yönetmelik m.6/3). İYS'de TACIR olarak kayıtlı bir adres RET'e döndüyse o adres artık "onay istemeyen" grupta değildir. Ayrıntılar tacir ve esnaf yazısında.

Ret veren müşteriden yeniden onay almak

Mevzuatta, ret veren bir alıcıdan daha sonra yeniden onay alınmasını yasaklayan bir hüküm yoktur. Ancak yeni onay da tüm onay kurallarına tabidir. En önemlisi, alıcının adresine ticari elektronik ileti gönderilerek onay istenemez (Yönetmelik m.7/4). Yani ret veren müşteriye "Fırsatları kaçırmayın, yeniden abone olmak için EVET yazın" diye SMS göndermek onay talebi niteliğindedir ve yasaktır.

Yeni onay, müşteri kendi isteğiyle sitenize, mağazanıza veya uygulamanıza geldiğinde, önceden işaretlenmemiş bir kutucuk veya benzeri açık bir eylemle alınabilir (m.7/8). İYS dışında alınan bu yeni onay 3 iş günü içinde İYS'ye kaydedilir (m.7/11). API tarafında mevcut RET kaydı, daha yeni tarihli bir ONAY hareketiyle güncellenir; eski tarihli bir hareket kabul edilmez (H178). İYS üzerinden ViA ile alınan onaylarda ispat yükü hizmet sağlayıcıdan kalkar; ret veren müşteriyi geri kazanmaya çalışıyorsanız bu yöntem ileride çıkabilecek tartışmalara karşı daha güçlü bir kayıt sağlar. Onay alma kuralları için onay rehberine bakın.

Ret sürecinde ceza riski

6563 sayılı Kanun m.12/1-c, m.8/2 (ret imkânı sunmama, ücretli ret) ve m.8/3 (3 iş günü içinde durdurmama) ihlalleri için ceza öngörür. 2026 yılında uygulanan tutar 5.723 ile 42.930 TL arasıdır. Kanun m.12/4'e göre Bakanlıkça verilen sürede aykırılık giderilmezse veya aynı aykırılık ceza tebliğinden itibaren bir yıl içinde tekrarlanırsa bir önceki cezanın iki katı uygulanır. Tutarlar her yıl yeniden belirlenir; ayrıntı İYS cezaları 2026 yazısında.

Hizmet sağlayıcı için ret kontrol listesi

• Her ticari mesajda aynı kanaldan, ücretsiz ret yolu var.
• Kendi kanallarınızdan gelen retler (SMS, e-posta bağlantısı, çağrı merkezi, mağaza) tek bir yerde toplanıyor.
• Toplanan retler en geç 3 iş günü içinde İYS'ye bildiriliyor, tercihen aynı gün.
• İYS'den gelen retler Pull, Push veya günlük rapor ile düzenli olarak sisteminize alınıyor.
• Gönderim listeleri her kampanyadan önce güncel ret durumuna göre üretiliyor; e-posta ve kendi yaptığınız gönderimler dahil.
• Ret yalnızca ilgili kanala işleniyor; alıcı tüm kanallardan çıkmak istediyse her kanal ayrı kaydediliyor.
• Eski onay kayıtları ve ret kaydı silinmiyor, saklama süresi boyunca tutuluyor.
• Ret veren alıcıya onay istemek için ticari ileti gönderilmiyor.

Sık Sorulan Sorular

Ret 3 iş günü içinde mi işlenmeli, yoksa hemen mi?

Yasal üst sınır 3 iş günüdür (Kanun m.8/3, Yönetmelik m.10). Hem gönderimi durdurmak hem de size gelen reddi İYS'ye bildirmek için bu süre geçerlidir. Teknik olarak mümkünse retleri aynı gün işlemek hem şikâyet riskini hem de API'deki tarih kurallarıyla ilgili sorunları azaltır.

Müşteri SMS'e RET yazdı. E-posta göndermeye devam edebilir miyim?

Ret, yalnızca bildirildiği kanalın onayını geçersiz kılar (Yönetmelik m.9/1). E-posta onayı geçerliyse e-posta gönderimi hukuken devam edebilir. Ancak müşterinin niyeti tüm iletişimi kesmekse bunu dikkate almak şikâyet riskini azaltır.

İYS üzerinden verilen reddi nasıl öğrenirim?

API kullanmıyorsanız İYS Web'den günlük izin değişikliği raporunu indirebilirsiniz. API kullanıyorsanız consents/changes uç noktasıyla Pull veya İYS'nin Push servisiyle bu hareketleri alırsınız. SMS ve arama gönderimlerinde aracı hizmet sağlayıcı ayrıca İYS'de kontrol yapar.

İYS'de hiç kaydı olmayan bir numara için RET gönderebilir miyim?

Hayır. İYS API'si ilk kez kaydedilen bir iznin RET olmasına izin vermez (H175). Bu numara İYS'de onaylı olmadığı için zaten ticari ileti gönderemezsiniz; kendi sisteminizde de gönderim listesinden çıkarın.

Ret veren müşteriye "sizi özledik" mesajı gönderebilir miyim?

Bu mesaj tanıtım veya tanınırlık amaçlı olduğu için ticari iletidir ve o kanalda onay olmadan gönderilemez. Yeniden onay istemek için ticari ileti göndermek de yasaktır (Yönetmelik m.7/4).

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: İYS nedir · İYS API entegrasyonu · İYS API hata kodları · Ticari SMS içerik kuralları · Onay kaydı saklama ve ispat · İstenmeyen SMS şikâyet rehberi · İYS ve ticari e-posta