Hususi ilan serbesttir — ama kamu ve kanunla kurulan müesseseler bakımından değil. 42. madde bu istisnayı kurar ve uygulamada Kurumun kanunî müşterileri kavramı buradan doğar.
Maddenin Tam Metni — m.42
(Değişik: 14/6/1984 - 3022/1 md.) — 29 uncu maddenin (b) bendinde anılan daire ve teşekküllerle kanunla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kurulan sair müesseselerin veya bunların iştiraklerinin Kurumun şubesi bulunan yerlerde yayınlanan gazete ve dergilere verecekleri ilan ve reklamlar, ancak Basın-İlan Kurumu aracılığı ile yayınlatılabilir.
Kurum tarafından verilmeyen yukarıdaki fıkrada anılan ilan ve reklamlar yayınlanmaz ve prodüktörler ne suretle olursa olsun bu ilan ve reklamlar hususunda gizli veya açık herhangi bir muamele veya iş yapamazlar.
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Kim | m.29/b'deki daire ve teşekküller — genel ve katma bütçeli daireler, il özel idareleri, belediyeler, köyler, İDT'ler ve sermayesinin yarısından fazlası kamu hukuku tüzel kişilerine ait teşekküller |
| Ayrıca | Kanunla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kurulan sair müesseseler ve bunların iştirakleri |
| Nerede | Kurumun şubesi bulunan yerlerde yayınlanan gazete ve dergiler |
| Kural | Ancak Basın-İlan Kurumu aracılığı ile yayınlatılabilir |
| Yaptırım | Kurum tarafından verilmeyen ilanlar yayınlanmaz; prodüktörler gizli veya açık hiçbir muamele veya iş yapamaz |
İnternet Haber Sitelerinde — m.45/A
(Ek: 13/10/2022-7418/21 md.) — Aynı kural internet haber siteleri için de geçerlidir: Resmî Gazete'de yayımlananlar hariç olmak üzere; kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelikler uyarınca yayınlatılması mecburi olan resmî ilanlar ile 29 uncu maddenin (b) bendinde anılan daire ve teşekküller, kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan sair müesseseler veya bunların iştiraklerinin internet haber sitelerinde yayınlatacakları ilan ve reklamlar ancak Basın-İlân Kurumu aracılığı ile yayınlanır.
Prensip Kararlarıyla Netleşen Sınırlar
| Konu | Karar | Sonuç |
|---|---|---|
| İDT iştirakleri | GK Prensip Kararı 42 (14.02.1969, RG 11.06.1969–13220) | m.29/b'deki daire ve teşekküller ile 440 sayılı Kanuna tabi İDT ve müesseselerinin sermayesinin %50'sinden fazlasına sahip oldukları iştiraklerinin, reklam mahiyetinde olmayan ilanları resmî ilan sayılır |
| Birleşen müessese ve iştirakler | GK Prensip Kararı 70 (25.08.1978, RG 22.09.1978–16412) | Sermaye payları m.29/b'deki oranın altında kaldığı için Kurum aracılığından geçirmek zorunda olmayanların, katılımla kurulan yeni iştiraklerdeki sermaye payları toplamı öngörülen orana ulaşırsa madde kapsamına dâhil kuruluşlar gibi işlem görür |
| Vakıflar Bankası ve Vakıf Emeklilik | GK Prensip Kararı 181 (21.11.2008, RG 26.11.2008–27066) | Kurumun kanunî müşterileri arasında yer aldıklarından ilan ve reklamlarının Kurum aracılığıyla yayınlatılması zorunludur |
| Tarımsal Üretici Birlikleri | GK Prensip Kararı 207 (21.06.2017, RG 29.06.2017–30109) | Birlikler kanunla kurulan sair müesseseler tanımı içindedir; hususi ilan ve resmî reklamları Kurum Şube Müdürlükleri aracılığıyla yayımlatılır |
| Bedeli başkası öderse | GK Prensip Kararı 153 (17.11.2000, RG 22.11.2000–24238) | Bedeli ikinci-üçüncü şahıslar, müteahhit, taşeron veya vakıflar ödese dahi ilan maddi yapısı ve niteliği itibarıyla m.42 kapsamındadır |
Bedeli Başkası Öderse Ne Olur? — GK 153
195 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesinin (b) bendinde anılan daire ve teşekküllerle birlikte, 42 nci maddede anılan müesseselerin veya bunların iştiraklerinin; isim, amblem veya logosunu taşıyan, bunlara ilişkin kamuoyu oluşturmak, fikirlere rağbet sağlamak, faaliyetlerini duyurmak, ürünlerini pazarlamak, açılış, temel atma ve sair törenlerine davet yapmak gibi amaçlarla hazırlanan, Kurum şubesi bulunan yerlerdeki mevkutelerde yayınlatılacak ilân ve reklâmların bedellerini başkaları ödeyebilir.
Karar, uygulamayı da gösterir: Basın İlân Kurumu şubeleri, sözü edilen ilân ve reklâmların sahiplerinin talimatıyla, seçtikleri mevkutelerde ilân ve reklâmları yayınlatacak; bedelini ödemeyi kabul eden kişi ve kuruluşlardan, mevkutelerin hususî ilân ve reklâm tarifeleri üzerinden tahsil edecek, onlar adına fatura düzenleyecektir.
Sektörel Örnekler
Sonuç
m.29/b'deki daire ve teşekküller ile kanunla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kurulan sair müesseseler ve bunların iştirakleri, Kurumun şubesi bulunan yerlerde yayınlanan gazete ve dergilere verecekleri ilan ve reklamları ancak Basın İlan Kurumu aracılığıyla yayınlatabilir. Kurum tarafından verilmeyen bu ilanlar yayınlanmaz ve prodüktörler bunlar hakkında gizli veya açık hiçbir muamele veya iş yapamaz. Bedelin üçüncü kişilerce ödenmesi bu kuralı değiştirmez.