Cevap ikiye ayrılır. Basın İlan Kurumu Genel Kurulunun 162 sayılı Prensip Kararı (karar tarihi 15.11.2002, Resmî Gazete 22.11.2002 / 24944), vakıf üniversitelerinin ilanlarını zorunlu ve isteğe bağlı olmak üzere ikiye ayırır ve her birine farklı tarife uygular. Ancak her ikisi de Kurum aracılığıyla yayımlatılmak zorundadır.
Kararın Çıkış Noktası
Karar, uygulamadaki bir anlaşmazlıktan doğmuştur. Vakıflar tarafından kurulan ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümlerine tabi üniversitelerin öğrenci alım ve kayıt; seminer, panel, kurs; yüksek lisans ve doktora eğitimi ya da kültür ve eğitim etkinliklerine ilişkin ilan ve reklamlarında, aracılık ve fiyat tarifeleri konusunda bazı gazetelerle anlaşmazlıklar doğmuştur.
Genel Kurul, 195 sayılı Kanun'un 30 ve 38. maddeleri uyarınca konuyu prensip kararına bağlamıştır.
Vakıf Üniversitesinin Hukuki Konumu
Kararın gerekçesi, vakıf üniversitelerinin çifte niteliğine dayanır. Bu üniversiteler her biri kendilerine ilişkin kanunla ve 2547 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak kurulmuş, Yükseköğretim Kurulunun gözetim ve denetimindeki, kamu kurumu niteliği taşıyan kuruluşlardır.
Bu nedenle hem 195 sayılı Kanun'un 42. maddesinde anılan kanunla kurulmuş kuruluşlardan, hem de 67 sayılı Genel Kurul Kararının 2. maddesinde anılan kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlardan biri sayılmışlardır.
İkili Ayrım
| İlan türü | Tarife | Nasıl yayımlanır |
|---|---|---|
| Kanun, tüzük, yönetmelik uyarınca yayınlatmak zorunda olduğu resmî ilanlar | Resmî ilan fiyat tarifesi | BİK şubeleri aracılığıyla |
| Zorunlu olmayan, kendi inisiyatifiyle yayınlatmak istediği her türlü hususi ilan ve reklam | Gazetelerin 195 m.45 uyarınca üniversiteler için belirleyecekleri hususi ilan ve reklam fiyat tarifeleri | BİK şubeleri aracılığıyla |
Karar, hususi ilan ve reklam tarifesi için bir de sınır koyar: gazeteler bu tarifeyi üniversiteler için haksız rekabete yol açmayacak şekilde belirlemelidir.
Yayınların Yükümlülüğü
Kararın son cümlesi yayınlara yöneliktir: mevkuteler, bu ilan ve reklamlarla ilgili olarak 195 sayılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrası hükümlerine uymak zorundadır.
Pratik sonuç: bir vakıf üniversitesinden doğrudan gelen ilan veya reklamı kabul etmek, Kurum tarafından verilmemiş bir ilanı yayımlamak anlamına gelir. Talep doğrudan size ulaşsa bile, ilanın Kurum kanalına yönlendirilmesi gerekir.
Devlet Üniversiteleriyle Karşılaştırma
Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, üniversiteleri doğrudan sayar: bu kuruluşlara ait reklam niteliği taşımayan ilanlar resmî ilandır.
162 sayılı karar, vakıf üniversitelerinin de bu çerçevede değerlendirilmesini sağlamış; ayrıca isteğe bağlı tanıtımların hangi tarifeye tabi olacağını netleştirmiştir.
Sonuç
Vakıf üniversitelerinin mevzuat gereği yayınlatmak zorunda olduğu ilanlar resmî ilan olup resmî ilan fiyat tarifesi üzerinden; kendi inisiyatifleriyle verdikleri tanıtım ilanları ise hususi ilan ve reklam olup gazetelerin bu amaçla belirleyeceği tarifeler üzerinden yayımlanır.
Her iki hâlde de yayımlatma Basın İlan Kurumu şubeleri aracılığıyla yapılır. Resmî ilanın genel tanımını tanım yazısında, benzer prensip kararlarını kooperatif ve sigorta yazılarında ele aldık.