Hayır — belirli şartlarda reklam sayılır. Basın İlan Kurumu Genel Kurulunun 34 sayılı Prensip Kararı (karar tarihi 18.05.1966, Resmî Gazete 15.06.1966 / 12323), ticari faaliyette bulunan kamu teşekküllerinin bazı ilanlarının reklam sayılacağına hükmetmiştir.

Kararın Çıkış Noktası

Karar, Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı ile Denizcilik Bankası Deniz Nakliyatı Türk Anonim Ortaklığı'nın çeşitli gazetelerde yayımlanan ilanlarının resmî ilan sayılıp sayılmayacağı konusunda, adı geçen teşekküller ile Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulu arasında çıkan ihtilaf üzerine alınmıştır.

Genel Kurul, 195 sayılı Kanun'un 30. maddesi gereğince konuyu prensip kararına bağlamıştır.

Karar Ne Diyor?

Karara göre, 195 sayılı Kanun'un 29. maddesinin (b) bendinde anılan teşekküllerden ticari faaliyette bulunanların şu ilanları reklam sayılır:

Bentİlan türü
(a)Adres veya telefon değişikliği gibi müşterilerini ilgilendirecek ilanları ile ticari faaliyetlerine ilişkin sair hususlardaki ilanları
(b)Kendi seçtikleri gazetelerde çerçeve, sütun ve punto tespit etmek suretiyle yayınlattıkları ilanlar

İki bent iki farklı ölçüt kullanır. (a) ilanın konusuna bakar: ticari faaliyete ilişkinse reklamdır. (b) ilanın veriliş biçimine bakar: yayını ve ölçüleri kendisi belirliyorsa reklamdır.

Neden Böyle Bir Ayrım Var?

Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, kamu iktisadi teşebbüsleri ile sermayesinin yarısından fazlası kamu tüzel kişilerine ait teşekküllerin ilanlarını resmî ilan sayar — ancak açık bir kayıtla: reklam niteliği taşımayan ilanlar.

34 sayılı karar, bu kaydın nasıl uygulanacağını gösterir. Ticari faaliyette bulunan bir kamu teşekkülünün her ilanı resmî ilan değildir; ticari amaçla verdiği ilan, ilanı verenin kamu niteliğine rağmen reklamdır.

6. maddedeki reklam tanımı da bunu destekler: bir şeye veya bir fikre rağbet sağlamak gibi maddi veya manevi bir menfaat temini için ya da tanıtım maksadıyla yayımlatılan içerik reklam sayılır.

Resmî Reklam Olarak Değerlendirilmesi

Bir ilanın reklam sayılması, onun Kurum dışında serbestçe verilebileceği anlamına gelmez. Yönetmeliğin 6. maddesinin ikinci fıkrasına göre resmî reklamlar, 5. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde sayılan daire ve teşekküllerle, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan sair müesseselerin veya bunların iştiraklerinin süreli yayınlara verdiği reklamlardır.

Üçüncü fıkra usulü belirler: resmî reklamlar, reklam verenlerin tercihi doğrultusunda resmî reklam yayımlama hakkına sahip süreli yayınlarda Kurum aracılığıyla yayımlatılır.

Kararın Bugünkü Anlamı

Karar 1966 tarihlidir ve o günün kurumsal yapısına atıf yapar; kararda anılan bazı kuruluşların statüsü zaman içinde değişmiştir. Bu nedenle kararı bir kuruluş listesi olarak değil, bir ölçüt olarak okumak gerekir.

Kararın koyduğu ölçüt bugün de işler: kamu teşekkülü olmak tek başına ilanı resmî ilan yapmaz; belirleyici olan ilanın ticari/tanıtım niteliği ve veriliş biçimidir.

Sonuç

Ticari faaliyette bulunan kamu teşekküllerinin, müşterilerini ilgilendiren ve ticari faaliyetlerine ilişkin ilanları ile kendi seçtikleri gazetelerde çerçeve, sütun ve punto belirleyerek verdikleri ilanlar reklam sayılır (GK 34). Bu, kamu kuruluşlarının her ilanının resmî ilan olmadığını gösteren temel karardır.

Tersi yöndeki örnekler için kooperatif çağrı ilanları, sigorta şirketi ilanları ve vakıf üniversitesi ilanları yazılarına bakabilirsiniz.