Bazı bankalar 195 sayılı Kanunun kapsamından açıkça çıkarılmışken, Vakıflar Bankası çıkarılmamıştır. 2008 tarihli prensip kararı bu ayrımı netleştirir.
Kararın Künyesi
| Alan | Bilgi |
|---|---|
| Karar Numarası | 181 |
| Karar Tarihi | 21.11.2008 |
| Resmî Gazete Tarihi | 26.11.2008 |
| Resmî Gazete Sayısı | 27066 |
| Dayanak | 195 sayılı Kanunun 30 ve 38. maddeleri |
İhtilafın Doğuşu
Karara göre ihtilafın başlangıç tarihi öncesinde (Mayıs/2008), Kurumun kanunî müşterileri arasında bulunan Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. ve Vakıf Emeklilik A.Ş.'ye ait resmî ilan ve reklamlar, Kurumun görev alanındaki yerlerde neşrolunan ve bu ilan ve reklamları yayınlama hakkını haiz bulunan gazete ve dergilerde Kurum aracılığıyla neşrettirilmiştir.
Karar, sonra ne olduğunu anlatır: Banka 4603 sayılı Kanunu, Vakıf Emeklilik A.Ş. ise hâkim ortağının özel hukuk hükümlerine tâbi olduğu gerekçesini ileri sürerek ilan ve reklamlarını Kurum aracılığı olmaksızın yayımlatmıştır.
Genel Kurulun Gerekçesi
15 Kasım 2000 tarihinde kabul edilen ve 25 Kasım 2000 tarihli, 24241 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiş olan 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'da adı geçen üç Banka hakkında muhtelif düzenlemeler getirilmiş olup, aynı Kanun'un 5 inci maddesinde yapılan değişiklikle, söz konusu bu Bankalar hakkında tatbik edilmeyecek olan ve aralarında 195 sayılı Basın İlân Kurumu Teşkiline Dair Kanun'un da yer aldığı muhtelif Kanun maddeleri hükme bağlanmıştır.
Danıştay Görüşü
T.C. Danıştay Birinci Dairesi'nin 30 Ekim 2006 tarihli, 2006/692 E., 2006/941 K. sayılı görüş bildiriminde, 195 sayılı Kanun'un 29 ve 42 nci maddelerinden hareketle, "kanunla kurulan sair müesseselerin veya bunların iştiraklerinin" ilân ve reklâmlarının, Kurum aracılığıyla yayınlatılmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Kararın Sonucu
Bu görüşten hareketle, T. Vakıflar Bankası T.A.O. ve Vakıf Emeklilik A.Ş.'nin Kurum kanunî müşterileri arasında yer almaları hasebiyle, anılan Banka ve Şirket'e ait resmi ilân ve reklâmların, aynı Kanun'un 29, 31 ve 42, Kurum Yönetmeliği'nin 77-79 ve 67 sayılı Genel Kurul Kararı'nın 2, 3 ve 7 nci madde hükümleri dairesinde, Kurum'un aracılık ödevinin bulunduğu yerlerde, anılan ilân ve reklâmları yayınlama hakkını haiz gazete ve dergilerde, Kurum aracılığıyla neşrettirilmesi zorunludur.
| Kuruluş | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. | 6219 sayılı Yasa ile kurulmuş | İlan ve reklamları Kurum aracılığıyla |
| Vakıf Emeklilik A.Ş. | Sermayesinin %53.9'u Bankaya ait | İlan ve reklamları Kurum aracılığıyla |
| Ziraat, Halk, Emlak Bankası | 4603 sayılı Kanun m.5 — 195 sayılı Kanun uygulanmaz | Kapsam dışı |
Kararın Genel Anlamı
Karar iki ilkeyi pekiştirir:
- Kanunla kurulan müesseseler ve iştirakleri, özel hukuk hükümlerine tâbi olsalar bile 195 m.42 kapsamındadır.
- Kapsam dışı kalmak açık bir kanun hükmü gerektirir — nitekim üç banka için 4603 sayılı Kanunda böyle bir hüküm vardır, Vakıflar Bankası için yoktur.
m.42'yi hususi ilanda istisnalar yazısında ele aldık.
Benzer Prensip Kararları
- İktisadi Devlet Teşekkülleri iştirakleri — GK 42 (1969)
- Birleşen müessese ve iştirakler — GK 70 (1978)
- Türk Hava Yolları reklamları
- Vakıf üniversiteleri
- Tarımsal Üretici Birlikleri — GK 207 (2017)
Sonuç
181 sayılı ve 21.11.2008 tarihli Genel Kurul Prensip Kararına göre, 6219 sayılı Yasa ile kurulmuş Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. ile sermayesinin %53.9'u bu Bankaya ait Vakıf Emeklilik A.Ş., Kurumun kanunî müşterileri arasındadır. Bu nedenle ilan ve reklamlarının, Kurumun aracılık ödevinin bulunduğu yerlerde, bu ilan ve reklamları yayınlama hakkını haiz gazete ve dergilerde, Kurum aracılığıyla neşrettirilmesi zorunludur. 4603 sayılı Kanunla kapsam dışına çıkarılan Ziraat, Halk ve Emlak Bankaları arasında Vakıflar Bankası yer almaz.