Patent araştırması, buluşunuzun daha önce açıklanıp açıklanmadığını görmek için yayımlanmış patent ve faydalı model dokümanlarını taramaktır. Türkiye’de koruma talep eden yayımlanmış başvuru ve belgeler için ilk adres TÜRKPATENT’in TÜRKPATENT patent araştırma ekranı sayfasıdır. Dünya geneli için Patent Başvuru Kılavuzu 2026, EPO’nun Espacenet ve WIPO’nun PATENTSCOPE veri tabanlarını, USPTO ve Google’ın patent aramasını sayar (Kılavuz 2026 s.8). Aramayı anahtar kelime, başvuru sahibi ve IPC sınıfı üzerinden birlikte yürütmek en sağlıklı yoldur.
Bir ön araştırma yeniliği kanıtlamaz. Yalnızca yayımlanmış ve sizin bulabildiğiniz belgeleri gösterir; son 18 ay içinde yapılmış ama henüz yayımlanmamış başvurular ekranda görünmez, buna rağmen yeniliğiniz karşısında tekniğin bilinen durumu sayılabilir (SMK m.83/3, 97/1). Aşağıda adım adım arama yöntemini, sınıflandırmanın nasıl kullanılacağını ve aramanın sınırlarını anlatıyoruz. Kurumun başvuru sonrasında düzenlediği resmi araştırma raporu için patent araştırma ve inceleme raporu yazısına bakabilirsiniz.
Neden başvurudan önce arama yapmalısınız?
Kılavuz, birçok başvurunun yeni olmadığı için belge alamadığını veya mahkemelerde dava konusu olduğunu belirterek başvuru öncesi ön araştırma yapılmasını tavsiye eder (Kılavuz 2026 s.8). Patentin ilk şartı yeniliktir: başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde yazılı, sözlü, kullanım yoluyla veya başka biçimde toplumca erişilebilir hale gelmiş her şey tekniğin bilinen durumudur (SMK m.83/1-2). Kurumun eğitim sunumu, patent araştırmasından elde edilebilecek bilgileri şöyle sıralar:
- Konu üzerinde daha önce çalışma yapılmış mı, teknik problem daha önce çözülmüş mü?
- Alandaki son teknolojik gelişmeler ve rakiplerin hangi alanda çalıştığı.
- Bir patentin hangi ülkelerde geçerli olduğu, belge alıp almadığı, sürecin devam edip etmediği ve süresinin dolup dolmadığı.
- Ürününüzün başkalarının patentlerini ihlal etme riski ve faaliyet serbestliği (freedom to operate) sorusu.
Son maddeyi ayrıca vurgulamak gerekir: sunum faaliyet serbestliğini araştırmanın konuları arasında sayar, ancak bir patentin sizin ürününüzü kapsayıp kapsamadığı istemlerin hukuki yorumuna bağlıdır. Bunu bir arama ekranı tek başına cevaplayamaz (bkz. patent hakkına tecavüz nedir?).
Hangi veri tabanları kullanılır?
Patent Başvuru Kılavuzu 2026 ve Kurumun eğitim sunumu şu ücretsiz kaynakları gösterir:
| Veri tabanı | Kimin | Ne için | Kaynak |
|---|---|---|---|
| TÜRKPATENT araştırma (arastirma-yap?form=patent) | TÜRKPATENT | Türkiye’de koruma talep eden, yayımlanmış tüm patent ve faydalı model başvuru ve belgeleri | Kılavuz 2026 s.8 |
| Espacenet | Avrupa Patent Ofisi (EPO) | Çok sayıda ülke ve sistemden patent dokümanı; akıllı, gelişmiş ve sınıf üzerinden arama | Kılavuz 2026 s.8; eğitim sunumu |
| PATENTSCOPE | WIPO | PCT uluslararası başvuruları dahil patent dokümanları | Kılavuz 2026 s.8; eğitim sunumu |
| USPTO patent araması | ABD Patent ve Marka Ofisi | ABD patent dokümanları | Kılavuz 2026 s.8; eğitim sunumu |
| Google Patents | Patent dokümanları | Kılavuz 2026 s.8; eğitim sunumu | |
| J-PlatPat, KIPRIS, DEPATISnet | Japonya, Kore ve Almanya patent ofisleri | Ulusal patent dokümanları | Eğitim sunumu |
Kılavuz, birçok ulusal ve bölgesel ofisin internet adresi için WIPO’nun ofis dizinine de yönlendirir. Eğitim sunumu ayrıca ücretli ticari veri tabanları bulunduğunu belirtir. Kılavuzdaki doküman sayıları ve bazı bağlantılar eski görünümlüdür; bu yüzden burada aktarmıyoruz, güncel kapsamı her veri tabanının kendi sayfasından kontrol edin.
Adım adım patent araştırması
1. Buluşu teknik özelliklere ayırın
Buluşun hangi problemi çözdüğünü ve bunu hangi teknik özelliklerle yaptığını birkaç cümleyle yazın. Arama terimleri bu özelliklerden çıkacaktır.
2. Anahtar kelime ve eşanlamlı listesi hazırlayın
Eğitim sunumu, bir çay demleme aparatı örneğinde Türkçe ve İngilizce terimleri (demlik, teapot, infuser, strainer, mesh, capsule gibi) yan yana çıkarır ve "araç", "aparat", "cihaz", "sistem" gibi çok genel kelimelerden kaçınmayı önerir. Patent metinleri de günlük dil yerine genel terimler kullanabilir: sunumdaki örneklere göre "kanat" kapı veya pencereyi, "enerji depolama aracı" yayı, "bağlantı elemanı" çivi, vida veya perçini anlatabilir. Listenize bu üst kavramları da ekleyin.
3. Arama dilini ve ülkeleri seçin
Sunum, kapsamlı bir araştırma için araştırma yapılacak ülkelerin ve araştırma dilinin belirlenmesini, uluslararası veri tabanlarında İngilizcenin kullanılmasını önerir. Türkçe kelimelerle yalnız TÜRKPATENT ekranında arama yapmak, yurt dışındaki önceki belgeleri gözden kaçırmanıza yol açabilir.
4. Mantık işlemcilerini ve joker karakterleri kullanın
- AND aramayı daraltır: seat AND belt, iki kelimenin ayrı ayrı geçtiği belgeleri bulur.
- Tırnak içindeki ifade bitişik aranır: "seat belt".
- OR eşanlamlıları birleştirir: car OR automobile OR vehicle.
- Espacenet’te joker karakterler: * herhangi uzunlukta karakter dizisi (play* = play, player, playback), ? sıfır veya bir karakter (colour?), # tam bir karakter (car# = card, cars, cart).
- Farklı yazımlar için: (vulcanisation OR vulcanization) veya vulcani*.
Bu örnekler Kurumun eğitim sunumundaki Espacenet anlatımından alınmıştır; diğer veri tabanlarının sorgu sözdizimi farklı olabilir, her birinin yardım sayfasına bakın.
5. IPC sınıfıyla arayın
Kelime araması dil ve terim farklarına takılır; sınıflandırma bu sorunu azaltır. Uluslararası Patent Sınıflandırması (IPC), Türkiye’nin de taraf olduğu Strasbourg Anlaşmasıyla kurulmuş, dilden bağımsız sembollerden oluşan hiyerarşik bir sistemdir; teknolojiyi A-H arası sekiz bölüme ayırır ve her patent dokümanında ilgili IPC sembolleri yer alır (TÜRKPATENT Patent Sınıflandırma Bilgisi sayfası). Eğitim sunumundaki örnekte çay demleme aparatı A47G19 (kap, demlik ve cezveler) ve A47J31 (içecek yapmak için aparatlar) alt gruplarına düşer.
- Bulduğunuz en yakın birkaç belgenin IPC sembollerini not edin.
- Bu sembollerle, kelime kısıtı olmadan veya çok genel kelimelerle yeniden arayın.
- Sembolün anlamını WIPO’nun ipcpub sayfasından kontrol edin. Espacenet’te sınıf üzerinden arama ekranı da vardır.
- EPO ve USPTO’nun ortak geliştirdiği CPC, IPC’nin bir uzantısıdır ve teknolojiyi daha ayrıntılı alt gruplara ayırır (Patent Sınıflandırma Bilgisi sayfası, 2022).
6. Başvuru sahiplerini ve atıfları takip edin
Rakip firmaların ve alanın önde gelen buluşçularının adıyla arama yapın. Sunum; başvuru sahibi, buluş sahibi, IPC sembolü, rüçhan bilgisi ve EPC ile PCT ülke seçimlerinin sırasıyla iş birliği ve rakipler, Ar-Ge odakları, teknolojinin kökeni ve önemli pazarlar hakkında bilgi verdiğini anlatır.
7. Bulguları kaydedin
Her ilgili belge için yayın numarasını, tarihini, hangi özelliklerinizin belgede bulunduğunu ve hangilerinin bulunmadığını tabloya yazın. Bu tablo hem istemlerinizi yazarken (bkz. istem ve tarifname yazısı) hem de vekilinizle görüşürken işinizi kolaylaştırır.
Bir aramanın kanıtlayamayacakları
| Sınır | Neden | Dayanak |
|---|---|---|
| Yayımlanmamış başvurular görünmez | Başvurular 18 ay dolunca veya erken yayım talebiyle yayımlanır; yayımlanmamış başvuru sahibinin yazılı izni olmadan incelenemez | SMK m.97/1, 102/1 |
| Görünmeyen başvuru yine de engel olabilir | Başvurunuzdan önceki tarihli, sonra yayımlanan ulusal, PCT ve Avrupa başvurularının ilk içerikleri yenilikte tekniğin bilinen durumu sayılır | SMK m.83/3 |
| Patent dışı açıklamalar | Makale, katalog, fuar, internet yayını gibi her türlü açıklama yeniliği etkiler | SMK m.83/2 |
| Buluş basamağı | Yeni görünen buluşun uzmana göre aşikâr olup olmadığı ayrı bir değerlendirmedir | SMK m.83/4 |
| Hukuki durum | Bir patentin yürürlükte olup olmadığı yıllık ücret, hükümsüzlük ve itiraz sonuçlarına bağlıdır; veri tabanı kaydı geç güncellenmiş olabilir | SMK m.101, 138 |
| Tecavüz ve faaliyet serbestliği | Ürünün bir patentin koruma kapsamına girip girmediği istemlerin yorumuna bağlıdır | SMK m.85, 89 |
Kısacası iyi bir ön araştırma riski azaltır, fakat "bu buluş yenidir" veya "bu ürün kimsenin patentini ihlal etmez" sonucunu kesinleştirmez. Resmi değerlendirme, başvurudan sonra Kurumun düzenlediği araştırma raporu ve inceleme raporuyla yapılır: araştırma talebi başvurudan itibaren 12 ay içinde ücretiyle yapılır, aksi halde başvuru geri çekilmiş sayılır (SMK m.96/1). Yatırım veya ürün lansmanı gibi önemli bir karar verecekseniz araştırma sonuçlarını bir patent vekiline değerlendirtmeniz önerilir.
Destek alabileceğiniz yerler
Kurumun 18.09.2026 tarihli haberine göre TÜRKPATENT çatısı altında 315 Sınai Mülkiyet Danışma Birimi faaliyet gösterir; bunların 54’ü Avrupa Patent Ofisi iş birliğiyle patent araştırma ve strateji geliştirme alanında çalışan PATLIB merkezleridir. Bulunduğunuz ildeki birimi ve hizmet kapsamını Kurumun sitesinden kontrol edebilirsiniz. Marka benzerliği araştırması ayrı bir konudur; onun için benzer marka sorgulama yazısına bakın.
Sık Sorulan Sorular
TÜRKPATENT ekranında benzer bir patent çıkmadı; buluşum yeni mi?
Bu tek başına yeterli değildir. Ekran yalnız Türkiye’de koruma talep eden yayımlanmış belgeleri gösterir (Kılavuz 2026 s.8). Yeniliği yurt dışı belgeler, patent dışı yayınlar ve henüz yayımlanmamış önceki tarihli başvurular da etkileyebilir (SMK m.83/2-3). Espacenet ve PATENTSCOPE gibi uluslararası veri tabanlarında da arama yapın.
Araştırmayı Türkçe mi İngilizce mi yapmalıyım?
Her ikisini de yapın. TÜRKPATENT ekranında Türkçe terimler, uluslararası veri tabanlarında İngilizce terimler kullanılır; Kurumun eğitim sunumu uluslararası aramada İngilizceyi önerir. IPC sembolüyle yapılan arama dil farkını büyük ölçüde azaltır.
Ön araştırma yaptıysam Kurumun araştırma raporuna gerek var mı?
Evet. Patent başvurusunda araştırma talebi zorunludur; başvuru tarihinden itibaren 12 ay içinde ücretiyle yapılmazsa başvuru geri çekilmiş sayılır (SMK m.96/1). Ön araştırma kendi kararınız için, Kurum raporu ise resmi süreç içindir.
Süresi dolmuş bir patentteki tekniği kullanabilir miyim?
Patentin koruma süresi başvurudan itibaren 20 yıldır ve uzatılamaz (SMK m.101/1); yıllık ücretleri ödenmeyen patentler de sona erebilir (bkz. yıllık ücret yazısı). Ancak aynı ürüne ilişkin başka yürürlükteki patentler olabilir. Kullanım kararı öncesinde hukuki durumu güncel sicilden ve gerekirse bir vekille doğrulayın.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · Patent araştırma ve inceleme raporu · Buluşu yayımladım, patent alabilir miyim? · Patent istemleri nasıl yazılır? · Patent hakkına tecavüz · Patent nedir, nasıl alınır?