Patent veya faydalı model yıllık ücretini vadesinde ödemezseniz hak hemen sona ermez: vadeyi izleyen 6 ay içinde ek ücretle ödeyebilirsiniz (SMK m.101/3). Bu süre de geçerse hak vade tarihi itibarıyla sona erer, size bildirilir ve Bültende yayımlanır; sona erme bildiriminden itibaren 2 ay içinde telafi ücretini (yıllık ücretin 1,5 katı) ödeyerek hakkı yeniden geçerli kılabilirsiniz (SMK m.101/4). Bunlar da kaçarsa son çare, şartları ağır olan hakların yeniden tesisidir (SMK m.107/2).
Aşağıda ilk vadenin nasıl hesaplandığını, gecikme ve telafi tutarlarını, telafide neden işlemlerin devamı istenemediğini, yeniden tesisin şartlarını ve faydalı modeldeki “2. yıl” ücret satırı çelişkisini anlatıyoruz. Koruma süreleri patentte 20, faydalı modelde 10 yıldır ve uzatılamaz (SMK m.101/1).
İlk vade ne zaman?
SMK m.101/2’ye göre yıllık ücretler, başvuru tarihinden itibaren ikinci yılın sona erdiği tarihte ve devam eden her yıl vadesinde ödenir; vade tarihi başvuru tarihine tekabül eden ay ve gündür. Yönetmelik aynı kuralı “başvuru tarihinden itibaren üçüncü yıldan başlamak üzere … her yıl vadesinde peşinen” diye ifade eder ve Kurum bildirimi gerekmediğini açıkça yazar (Yön. m.106/1). Yani ilk ödeme, ikinci yılın sonunda peşin ödenen 3. yıl ücretidir.
Patent Başvuru Kılavuzu 2026’daki örnek: başvuru tarihi 05.04.2017 olan bir patent veya faydalı model için 3. yıl ücreti, o yılın Tebliğinin Resmî Gazete’de yayımı ile 05.04.2019 arasında; ek ücretli olarak 06.04.2019 ile 05.10.2019 arasında ödenir. 20. yıl için aynı aralık 05.04.2036 ve 05.10.2036 tarihlerine düşer.
Vade kaçtı: 6 ay ek ücretli ödeme
Vadede ödenmeyen yıllık ücret, Tebliğde belirtilen ek ücretle vadeyi izleyen 6 ay içinde de ödenebilir (SMK m.101/3; Yön. m.106/2). Tebliğdeki formül: ödenmesi gereken yıllık ücret + (ödenmesi gereken yıllık ücret - harç) × %25 (patent 01.01.21, faydalı model 01.02.16). Zam harca uygulanmaz. EPATS’ta yol: Başvuru Sonrası İşlemler > Yıllık Ücret Ödeme.
Hak sona erdi: 2 ay telafi
Ek ücretli 6 ay da geçerse patent hakkı bu ücretin vade tarihi itibarıyla sona erer, sona erme bildirilir ve Bültende yayımlanır. Bildirim tarihinden itibaren 2 ay içinde telafi ücreti ödenirse hak, ücretin ödendiği tarih itibarıyla yeniden geçerlilik kazanır ve bu da Bültende yayımlanır (SMK m.101/4). Telafi ücretinin ödendiğini gösteren bilgi, talep formuyla birlikte aynı 2 ay içinde Kuruma sunulmalıdır (Yön. m.106/4). Kurum sona erme bildirimini en geç vade tarihinden başlayan 1 yılın bitimine kadar yapar.
- Telafi ücreti: ödenmesi gereken yıllık ücretin 1,5 katı (patent 01.01.59, faydalı model 01.02.29). Kurumun 2026 tablolarında 1,5 kat harç ve KDV dahil toplama uygulanır.
- EPATS’ta yol: Başvuru Sonrası İşlemler > Telafi Ücreti (Yıllık Ücret).
- Hakkın sona erdiği dönemde hak kazanmış üçüncü kişilerin kazanılmış hakları yeniden geçerlilikten etkilenmez; kapsamını mahkeme belirler (SMK m.101/5).
2026 tutarları
Kurumun 2026 yıllık ücret tablolarından seçilmiş satırlar (site toplamı: Kurum ücreti + %20 KDV + 2.636,80 TL harç):
| Yıl | Kod | Tebliğ tutarı | Vadede (site toplamı) | 6 ay içinde (%25 ekli) | Telafi (1,5 kat) |
|---|---|---|---|---|---|
| Patent 3. yıl | 01.01.23 | 969,33 TL | 3.800,00 TL | 4.090,80 TL | 5.700,00 TL |
| Patent 4. yıl | 01.01.24 | 1.369,33 TL | 4.280,00 TL | 4.690,80 TL | 6.420,00 TL |
| Patent 10. yıl | 01.01.30 | 6.136,00 TL | 10.000,00 TL | 11.840,80 TL | 15.000,00 TL |
| Patent 20. yıl | 01.01.40 | 20.011,00 TL | 26.650,00 TL | 32.653,30 TL | 39.975,00 TL |
| Faydalı model 3. yıl | 01.02.18 | 511,00 TL | 3.250,00 TL | 3.403,30 TL | 4.875,00 TL |
| Faydalı model 5. yıl | 01.02.20 | 1.686,00 TL | 4.660,00 TL | 5.165,80 TL | 6.990,00 TL |
| Faydalı model 10. yıl | 01.02.25 | 4.319,33 TL | 7.820,00 TL | 9.115,80 TL | 11.730,00 TL |
Örnek: 7. yıl patent ücreti vadede 7.730,00 TL’dir. 6 aylık sürede 7.730,00 + (7.730,00 - 2.636,80) × 0,25 = 9.003,30 TL; telafide 7.730,00 × 1,5 = 11.595,00 TL ödenir. Tüm yıllar için TÜRKPATENT patent işlem ücretleri sayfası ve faydalı model işlem ücretleri sayfası tablolarına bakın.
Ücretler 2026 Ücret Tebliği tutarlarıdır; Tebliğ tutarlarına KDV ve harç dahil değildir (Tebliğ m.1/1). “Site toplamı” diye belirttiğimiz rakamlar, Kurumun ücret sayfasında KDV ve harç eklenmiş ödenecek toplamdır. Tutarlar yalnızca 2026 yılı için geçerlidir; ödeme yapmadan önce EPATS’ta oluşan tahakkuku kontrol edin.
Faydalı modelde “2. yıl” satırı: bilinen çelişki
SMK’da faydalı model yıllık ücreti için ayrı bir hüküm yoktur; patent hükümleri faydalı modele de uygulanır (SMK m.145/1; Yön. m.123/1). Buna göre faydalı modelde de ilk vade ikinci yılın sonudur ve ilk ödeme 3. yıl ücretidir; Kılavuzdaki 05.04.2017 örneği de “patent/faydalı model” için 3. yıldan başlar.
Telafi de kaçtıysa: hakların yeniden tesisi
Şartların gerektirdiği özen gösterilmesine rağmen bir süreye uyulamaması hak kaybına yol açtıysa hakların yeniden tesisi istenebilir. Talep, süreye uyulamama nedeninin ortadan kalkmasından itibaren 2 ay içinde ve uyulamamış sürenin bitiminden itibaren en geç 1 yıl içinde, gerekçe ve kanıtlarla birlikte, ücreti ödenerek yapılır (SMK m.107/2; Yön. m.115/2-3). Ücret: 01.01.57 (faydalı model 01.02.26), Tebliğ tutarı 13.883,33 TL, site toplamı 16.660,00 TL.
- Kabul edilirse süreye uyulmamanın sonuçları doğmamış sayılır ve durum Bültende yayımlanır (SMK m.107/2-3).
- Hakkın kaybı ile yeniden tesis kararının yayımı arasında buluşu Türkiye’de iyiniyetle kullanan veya kullanım için ciddi hazırlık yapan kişiler, işletmelerinin makul ihtiyacı ölçüsünde ücretsiz kullanmaya devam edebilir (SMK m.107/3).
- “Özen gösterilmesine rağmen” şartı kanıtla desteklenmelidir; sadece unutmuş olmak bu şartı karşılamayabilir. Sonuç Kurumun değerlendirmesine bağlıdır.
Not: Kanun ve Yönetmelik telafi süresi için işlemlerin devamını açıkça yasaklar, ama hakların yeniden tesisi bakımından telafi süresini istisna saymaz (Yön. m.114/2-b, m.115). Bu yola başvurmadan önce mutlaka bir patent vekiliyle durumu değerlendirin.
Kimler yıllık ücret ödemez?
- Ek patent başvurusu ve ek patent (SMK m.123/6)
- Gizli tutulduğu süre boyunca gizli patent başvurusu (SMK m.124/7)
- Mevcut bir kanuni tekel nedeniyle kullanılamayan patent (SMK m.88/4)
Bölünmüş başvuruda geçmiş yılların ücretleri de ödenir (SMK m.91/3). PCT ulusal aşamada geçmiş yıllar girişle birlikte ek ücretsiz, girilmezse girişten 6 ay içinde ek ücretle ödenir (Yön. m.73/2).
Takip için pratik öneriler
- Başvuru tarihini takvime yıllık tekrar eden bir hatırlatma olarak girin ve vadeden önce ödeyin.
- Kurum, son tarihten 1 ay önce otomatik e-posta hatırlatması gönderir; ancak bu e-posta tebligat yerine geçmez ve süreler Kanuna göre işler (TÜRKPATENT duyurusu (27.01.2023)).
- Kılavuz, son gün resmî tatile denk gelirse ödemenin izleyen ilk iş günü yapılabileceğini belirtir; yine de son güne bırakmayın.
- Patentiniz artık ticari değer taşımıyorsa ödememek bilinçli bir tercih olabilir; hak vade tarihi itibarıyla sona erer.
- Devir veya lisans görüşmesindeyseniz ödemelerin güncel olduğunu sicilden kontrol edin.
Sık Sorulan Sorular
Başvurum henüz patent olmadı, yine de yıllık ücret öder miyim?
Evet. SMK m.101/2 “patent başvurusu veya patentin korunması için gerekli” yıllık ücretlerden söz eder; vade başvuru tarihine göre işler, patentin verilmesini beklemez.
Telafi ödedim, hak hangi tarihten geçerli?
Telafi ücretinin ödendiği tarih itibarıyla yeniden geçerlilik kazanır (SMK m.101/4). Aradaki dönemde üçüncü kişilerin kazanılmış hakları saklıdır (m.101/5).
Sona erme bildirimi gelmedi, süre işler mi?
Telafinin 2 aylık süresi sona erme bildirim tarihinden başlar. Kurum bildirimi en geç vade tarihinden başlayan 1 yılın bitimine kadar yapar (SMK m.101/4). Elektronik tebligatın ne zaman yapılmış sayıldığı için tebligat ve süre hesaplama yazısına bakın.
Faydalı modelde ilk ödeme 2. yıl mı, 3. yıl mı?
Kanun ve Yönetmeliğe göre ilk vade ikinci yılın sonu, ödenen ücret 3. yıl ücretidir; Tebliğdeki 2. yıl satırı bu hükümlerle uyumlu görünmüyor. Yukarıdaki uyarıya bakın ve EPATS tahakkukunu esas alın.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · Patent ücreti 2026 · Faydalı model nedir · Araştırma ve inceleme raporu · Patent hükümsüzlük davası