Bir patent başvurusu başvuru formu, tarifname, istemler, tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimler, özet ve başvuru ücretinin ödendiği bilgisinden oluşur (SMK m.90/1). Koruma kapsamını istemler belirler (SMK m.89/1); tarifname buluşu uzmanın uygulayabileceği açıklıkta anlatır, özet yalnız teknik bilgi verir, resimler ise siyah, renksiz teknik çizimlerdir. Her unsurun içerik ve biçim kuralları SMK Uygulama Yönetmeliği m.75-79 ve m.87-95’te, uygulamadaki örnekler Patent Başvuru Kılavuzu 2026’da yer alır.
Bu rehber, başvuru metnini kendiniz hazırlamak veya vekilinizin taslağını kontrol etmek istiyorsanız size yol gösterir: zorunlu bölümler, bağımsız ve bağımlı istem kuralları, sayfa düzeni ve en sık yapılan hatalar. Başvurunun EPATS’ta nasıl yapıldığı için patent nedir, nasıl alınır yazısına bakın.
Başvuru tarihi için ne şart?
Başvuru tarihi; patent verilmesi talebi, başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri ile Türkçe veya izin verilen yabancı dillerden birinde tarifname (ya da önceki bir başvuruya atıf) Kuruma verildiğinde kesinleşir (SMK m.90/3). İstemler, resimler, özet ve ücret bilgisi bildirim beklenmeden başvuru tarihinden itibaren 2 ay içinde tamamlanabilir; aksi hâlde başvuru geri çekilmiş sayılır (SMK m.95/2).
Tarifname: zorunlu bölümler
Tarifname, buluşu ilgili teknik alandaki uzmanın uygulayabileceği şekilde, hiçbir şey gizlenmeden açık ve ayrıntılı anlatır (SMK m.92/1; Yön. m.75/1). Yönetmelik şu sırayı öngörür; buluşun doğası farklı bir anlatımı gerektiriyorsa bu sıra zorunlu değildir (Yön. m.75/2):
| Bölüm | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Buluş başlığı | Teknik geliştirmeyi kısaca tanımlar; marka niteliğinde terim içermez; formdaki ve özetteki başlıkla aynıdır | Yön. m.75/1-a; Kılavuz 2026 |
| Teknik alan | Buluşun ilgili olduğu teknik alan, birkaç cümleyle | Yön. m.75/1-b |
| Tekniğin bilinen durumu | Bildiğiniz yurt içi ve yurt dışı benzerler ve buluşun onlardan farkı | Yön. m.75/1-c |
| Teknik problem | Buluşun çözmeyi amaçladığı teknik problem ve varsa avantajları | Yön. m.75/1-ç |
| Resimlerin açıklanması | Her şeklin kısa tanımı ve referans numaralarının listesi | Yön. m.75/1-d |
| Buluşun açıklanması | Örneklerle ayrıntılı anlatım; her parçadan sonra referans numarası parantez içinde | Yön. m.75/1-e |
| Sanayiye uygulanma biçimi | Buluştan sanayide nasıl yararlanılacağı | Yön. m.75/1-f |
Kılavuz, tarifname sayfasının en başına “TARİFNAME”, altına buluş başlığının yazılmasını ister. Gen dizisi içeren buluşlarda dizi listesi ayrıca WIPO standardına uygun ve elektronik olarak sunulur (Yön. m.80).
İstemler: koruma burada belirlenir
İstemler korunması istenen teknik özellikleri tanımlar; dayanağı tarifnamedir, açık ve öz olmalı ve tarifnamedeki buluşun kapsamını aşmamalıdır (SMK m.92/4; Yön. m.76/1, 76/8). Kılavuzun ifadesiyle istemlerde yazılmayan özellikler korunamaz. İstem sayfasının başına yalnız “İSTEMLER” yazılır.
Bağımsız ve bağımlı istem
- Bağımsız istem buluşun esas özelliklerini içerir. Her başvuruda en az bir bağımsız istem zorunludur; bağımlı istem zorunlu değildir (Yön. m.76/3; Kılavuz 2026).
- Bağımlı istem bağlı olduğu istemin tüm özelliklerini içerir; başında bağlı olduğu isteme atıf yapılır, sonra ilave teknik özellik yazılır. Bağımlı istem başka bir bağımlı isteme de bağlanabilir (Yön. m.76/3).
- Bir bağımlı istem birden fazla isteme “veya” ile ayrı ayrı atıf yapabilir (Yön. m.76/4).
- Aynı kategoride (ürün, yöntem, aparat, kullanım) birden fazla bağımsız istem yalnız şu hâllerde olabilir: birbiriyle ilişkili birden çok ürün, bir ürün veya aparatın farklı kullanımları, tek istemde korunması uygunsuz alternatif çözümler (Yön. m.76/5).
- İstemler makul sayıda ve sırayla numaralı olur, bağımlılar en uygun biçimde gruplandırılır (Yön. m.76/3, 76/6).
Tek cümle ve iki bölüm
Her istem tek cümle hâlinde yazılır; nokta yalnız cümlenin sonunda ve bir kez kullanılır (Yön. m.76/2; Kılavuz 2026). İki bölümlü yazım uygunsa istem, tekniğin bilinen durumunu oluşturan giriş bölümü ile korunması istenen teknik özellikleri belirten karakterize edici bölümden oluşur; ikisi “olup özelliği”, “içeren”, “karakterize edilen” gibi ifadelerle ayrılır.
Kısa genel örnek
Kılavuzun harflerle verdiği yapıya benzer, belirli bir ürüne ait olmayan bir örnek:
- 1. Bir taşıma kabı olup özelliği; bir gövde (1), gövdeye (1) bağlı bir kapak (2) ve kapağın (2) gövdeye (1) kilitlenmesini sağlayan bir mandal (3) içermesidir.
- 2. İstem 1’e göre bir taşıma kabı olup özelliği; mandalın (3) metal olmasıdır.
- 3. İstem 1 veya 2’ye göre bir taşıma kabı olup özelliği; gövdenin (1) iç yüzeyinde bir ayırıcı (4) bulunmasıdır.
Burada 1. istem bağımsız, 2. ve 3. istemler bağımlıdır; 3. istem iki isteme “veya” ile bağlanmıştır. Bu örnek yalnız biçimi gösterir, bir buluşun nasıl en iyi korunacağını değil.
Çoklu bağımlılıkta kabul edilmeyen kalıplar
- “İstem 3 ve 4’teki gibi” veya “İstem 3 ve/veya 4’teki gibi” (alternatif yerine birlikte atıf, “ve/veya”)
- “İstem 1-3’teki gibi”, “İstem 1 ila 3’teki gibi” gibi “herhangi biri” demeyen aralıklar
- “Yukarıdaki istemlerdeki gibi” veya “Aşağıdaki istemlerden herhangi birindeki gibi” (kendinden sonraki isteme atıf)
- Farklı özelliklere sahip iki istem grubunu aynı istemde birleştirmek
Kabul edilen kalıplar: “İstem 3 veya 4’teki gibi”, “Yukarıdaki istemlerden herhangi birindeki gibi”, “4-7 nolu istemlerden herhangi birindeki gibi” (Kılavuz 2026).
Özet
- Başında başvuru formundaki buluş başlığı yer alır; Kılavuza göre sayfanın en başına “ÖZET” yazılır (Yön. m.78/1).
- Teknik alanı, problemi, buluşla gelen çözümü ve temel kullanımı anlatır; araştırmalarda etkili bir araç olacak şekilde yazılır (Yön. m.78/2-3).
- Tercihen en fazla 150 kelimedir; buluşun iddia edilen değeri veya spekülatif uygulaması hakkında ifade içermez (Yön. m.78/4).
- Yalnız teknik bilgi amaçlıdır; koruma kapsamının belirlenmesinde kullanılmaz (SMK m.92/5). Yayımlanması istenen şeklin numarası özetin sonunda belirtilir (Yön. m.78/5).
Resimler
- Resim zorunlu değildir, ama Kılavuz anlaşılırlık için önerir. Tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimler verilmelidir (SMK m.90/1-ç).
- Kalıcı, siyah, yeterince koyu çizgiler; renklendirme ve gölgelendirme yok, kesitlerde tarama kullanılır (Yön. m.77/1, 77/3).
- Fotoğraf resim sayılmaz; yalnız mikron düzeyinde mikroskobik görüntüleme gerektiren ve başka gösterimin mümkün olmadığı durumlarda kullanılabilir. Akış şeması ve diyagram resim sayılır (Yön. m.77/2).
- Sayı ve harfler en az 0,32 cm veya 9 punto; Latin, gerektiğinde Yunan harfleri (Yön. m.77/7).
- Resimde yazılı ifade olmaz; gerekirse “su”, “buhar”, “açık”, “kapalı”, “AB kesiti” gibi tek sözcük kullanılabilir (Yön. m.77/10).
- Tarifname ve istemlerde olmayan referans işareti resimde, resimde olmayan işaret metinde yer almaz; aynı parça her yerde aynı numarayı taşır (Yön. m.77/9).
- Resim sayfaları “1/3, 2/3, 3/3” biçiminde numaralanır; Bültende yayımlanması istenen resim ilk sayfada verilir (Kılavuz 2026).
Sayfa düzeni ve biçim kuralları
| Kural | Değer | Dayanak |
|---|---|---|
| Sayfa boyutu ve yönü | A4, dikey | Yön. m.88 |
| Kenar boşlukları (tarifname, istem, özet) | En az üst 2, alt 2, sol 2,5, sağ 2 cm; en çok üst 4, alt 3, sol 4, sağ 3 cm | Yön. m.89 |
| Satır aralığı ve yazı | 1,5 satır; büyük harf yüksekliği en az 0,32 cm veya 9 punto | Yön. m.92/3 |
| Sayfa numarası | Tarifname, istemler, özet sırasıyla ardışık; üstte veya altta ortalı | Yön. m.90 |
| Satır numarası | Tarifname ve istemlerde her beş satırda bir; resim sayfalarında yok | Yön. m.91; Kılavuz 2026 |
| Yeni sayfa | Her unsur yeni sayfadan başlar | Yön. m.87/4 |
| Resim ve tablo | Metin sayfalarında resim yok; istemde tablo yalnız konu gerektiriyorsa | Yön. m.93 |
| Birimler | Uluslararası standart birimler, metrik sistem; Kılavuza göre sıcaklık santigrat | Yön. m.94; Kılavuz 2026 |
Sonradan verilen sayfalar da aynı kurallara uymalıdır (Yön. m.95). Şekli eksiklik bildiriminden itibaren 2 ay içinde giderilmezse başvuru reddedilir (SMK m.95/4).
En sık yapılan hatalar
- İstemi yalnız sonuçla tanımlamak: “özelliği yakıt tasarrufu sağlamasıdır” yerine “yakıt tasarrufu sağlayan … parçasına sahip olmasıdır” yazılmalıdır (Yön. m.76/2; Kılavuz 2026).
- İstemde “tarifnamede anlatıldığı gibi”, “şekil 1’de gösterildiği gibi” demek (Yön. m.76/7).
- İstemi birden fazla cümleyle yazmak.
- Ürün istemini üretim veya çalışma adımlarıyla anlatmak; ürün isteminde parçalar, yöntem isteminde işlem adımları vurgulanır (Kılavuz 2026).
- Tarifnamede olmayan bir özelliği isteme koymak (SMK m.92/4).
- Başlıkta marka veya ticari ad kullanmak (Yön. m.75/1-a); form, tarifname ve özette farklı başlık yazmak.
- Özette “devrim niteliğinde”, “en iyi” gibi değer iddiaları (Yön. m.78/4).
- Resimde renk, fotoğraf veya açıklama metni kullanmak (Yön. m.77).
- Üçüncü kişilerin ürünlerini küçük düşürücü ifadeler veya ilgisiz bilgiler (Yön. m.79). Kurum kamu düzenine aykırı ve küçük düşürücü ifadeleri çıkarabilir (Yön. m.79/2).
Sık Sorulan Sorular
İstem sayısında üst sınır var mı?
Yönetmelik sayı vermez; istemlerin buluşun özü göz önünde tutularak makul sayıda yazılmasını ister (Yön. m.76/6).
Tarifnameyi İngilizce verebilir miyim?
Evet; Paris Sözleşmesi veya DTÖ’ye taraf ya da karşılıklılık uygulayan devletlerin resmî dillerinden birinde verilebilir (SMK m.90/2). Türkçe çeviri, bildirim beklenmeden başvuru tarihinden itibaren 2 ay içinde sunulur (SMK m.95/2).
Başvurudan sonra istemleri değiştirebilir miyim?
Evet, ama başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşmadan. Araştırma raporundan sonra, inceleme talebiyle ve inceleme bildirimlerine cevapla değişiklik yapılabilir (SMK m.98/1, 98/3). Ayrıntı: araştırma ve inceleme raporu.
Faydalı model başvurusunda da aynı kurallar mı geçerli?
Evet. Faydalı modele ilişkin açık hüküm yoksa patent hükümleri uygulanır (SMK m.145/1; Yön. m.123/1). Faydalı modelde yöntem istemi yazılamayacağını unutmayın (SMK m.142/3-ç).
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · Patent nedir · Faydalı model nedir · Araştırma ve inceleme raporu · Patent hükümsüzlük davası