Sokakta çektiğiniz bir fotoğrafta heykel, anıt ya da bina varsa telif sorunu doğar mı? FSEK'in 40. maddesi buna bir serbesti tanır.
Kuralın İçeriği
Maddeye göre, umumi yollar, caddeler ve meydanlara temelli olarak konulan güzel sanat eserlerinin resim, grafik ve fotoğraflarla çoğaltılması, yayılması, umumi mahallerde gösterilmesi ve bu suretle faydalanılması caizdir.
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Nerede | Umumi yollar, caddeler ve meydanlar |
| Nasıl konulmuş | Temelli olarak — kalıcı biçimde |
| Hangi eser | Güzel sanat eserleri |
| Serbest bırakılan | Resim, grafik ve fotoğrafla çoğaltma, yayma, umumi mahallerde gösterme |
Mimarlık Eserlerinde Sınır
Yani bir binanın dıştan görünüşünü fotoğraflamak ile iç mekânını görüntülemek aynı rejime tabi değildir.
Açık Artırmaya Konulan Eserler
Aynı madde bir hâli daha düzenler: açık artırmaya konulan eserler, umuma teşhir edilebilir ve kataloglarda kullanılabilir.
Habercilikte Nerede İşe Yarar?
- Şehir haberlerinde meydan, anıt ve heykel görüntüleri
- Mimari haberlerde binaların dış görünüşü
- Kültür-sanat haberlerinde kamusal alandaki kalıcı eserler
- Arşiv görselleri — kamusal alandaki kalıcı eserlerin fotoğrafları
Sık Karıştırılan Nokta
| Durum | Değerlendirme |
|---|---|
| Meydandaki heykeli siz fotoğrafladınız | m.40 kapsamında serbesti |
| Başkasının çektiği heykel fotoğrafını kullanıyorsunuz | Fotoğrafçının hakkı devreye girer — m.40 bunu kapsamaz |
| Binanın iç mekânını görüntülediniz | Mimarlık eserlerinde serbesti dış şekle ilişkindir |
| Geçici bir yerleştirmeyi fotoğrafladınız | "Temelli olarak konulan" şartı tartışmalı olabilir |
Görsel Kaynak Kaydı Tutun
Hangi görselin nereden geldiği, telif tartışmasında ilk sorulacak sorudur. Yazılım tarafında her görselin kaynağı ve lisansı kayıt altında olmalıdır.
Görsel tarafındaki diğer soruları ücretsiz görsel siteleri, sosyal medya fotoğrafı, ekran görüntüsü ve yapay zekâ görseli yazılarında ele aldık.
İhlal Hâlinde
Telif ihlalinde tazminat hesabını tazminat yazısında ele aldık. Görsel kullanımında tereddüt varsa, kullanmadan önce fikrî mülkiyet alanında uzman bir avukata danışın.
Sonuç
Umumi yollar, caddeler ve meydanlara temelli olarak konulan güzel sanat eserlerinin resim, grafik ve fotoğrafla çoğaltılması, yayılması ve umumi mahallerde gösterilmesi caizdir; mimarlık eserlerinde bu serbesti yalnız dış şekle ilişkindir. Serbesti eserin kendisine ilişkindir — başkasının çektiği fotoğrafı kullanma hakkı vermez.