Bir haber suç oluştursa bile, o haberin basıldığı makineye ne olur? 30. madde bu soruya tek cümlede cevap verir.
Maddenin Tam Metni
Madde 30 (Değişik: 7/5/2004-5170/4 md.) — Kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulan basımevi ve eklentileri ile basın araçları, suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere edilemez veya işletilmekten alıkonulamaz.
Maddeyi Parçalarına Ayırmak
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Korunan | Basımevi, eklentileri ve basın araçları |
| Şart | Kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulmuş olmak |
| Yasaklanan gerekçe | Suç aleti olduğu gerekçesi |
| Yasaklanan işlemler | Zapt, müsadere, işletilmekten alıkoyma |
2004 Değişikliği
m.28 ile Ayrımı
| Konu | m.28 — Yayın | m.30 — Araç |
|---|---|---|
| Neye ilişkin? | Süreli veya süresiz yayın | Basımevi, eklentileri ve basın araçları |
| Toplatma / zapt | Mümkün — hâkim kararı veya yetkili merci emri (24/48 saat kuralı) | "Suç aleti" gerekçesiyle mümkün değil |
| Kapatma | Mahkûmiyet hâlinde mahkeme kararıyla geçici | İşletilmekten alıkoyma yasak |
| Zapt ve müsaderede genel hükümler | Uygulanır — suç soruşturma veya kovuşturması sebebiyle | — |
m.28'in tam metnini basın hürriyeti yazısında ele aldık.
"Kanuna Uygun Şekilde Kurulmuş" Şartı
Beyanname, künye ve sorumlu müdür yükümlülüklerini yayın kurma yönergesinde ele aldık.
Matbaa Mevzuatıyla İlişkisi
Matbaaların bildirim ve kayıt düzeni ayrı bir kanunla düzenlenir. Bu düzen, m.30'daki "kanuna uygun şekilde kurulmuş" şartının somut karşılığını oluşturur. Ayrıntısını yan mevzuat haritasında ele aldık.
Sonuç
Anayasa m.30, kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulan basımevi, eklentileri ve basın araçlarının, suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere edilmesini veya işletilmekten alıkonulmasını yasaklar. Madde bugünkü hâlini 2004 yılında 5170 sayılı Kanunla almıştır. Yayının kendisine ilişkin tedbirler ise m.28'e tabidir.