Tasarım Tesciline İtiraz: 3 Aylık Süre, Gerekçeler ve Hükümsüzlük Davası

Tasarımda itiraz neden "tescilden sonra" yapılır?

Markadan farklı olarak tasarımda Kurum, şekli şartları ve resen inceleme konularını (tanıma uygunluk, kamu düzeni, yenilik gibi) inceledikten sonra reddetmediği başvuruyu tescilli tasarım olarak sicile kaydeder ve Bültende yayımlar (SMK m.64, 65/1). Üçüncü kişi itirazı bu yayımdan sonra, tescil belgesinin verilmesine karşı yapılır. Tasarım Bülteni her ayın 9'unda ve 24'ünde elektronik olarak yayımlanır (Tasarım İnceleme Kılavuzu 2026).

Kurum ayırt edici niteliği resen incelemez; resen incelediği şart yeniliktir (SMK m.64/6-d). Ayırt edicilik ancak bir itiraz geldiğinde değerlendirilir. Bu nedenle tasarım itirazı, piyasadaki tasarımlarına benzeyen bir tescili fark eden işletmeler için önemli bir araçtır.

İki ayrı itiraz: karara itiraz ve yayıma itiraz

Bu yazının konusu üçüncü kişilerin yayıma itirazıdır. Başvurunuz reddedildiyse karara itirazda imzalı ve gerekçeli karara itiraz formu kullanılır (Yön. m.64/2).

Hangi gerekçelerle itiraz edilebilir?

SMK m.67/2 itiraz gerekçelerini sınırlı olarak sayar. Bunların dışındaki bir gerekçeyle yayıma itiraz edilemez:

• Tasarımın veya ürünün SMK m.55/1-2'deki tanımlara uymaması (örneğin bilgisayar programı ürün tanımı dışındadır).
• Yenilik veya ayırt edici nitelik şartlarını taşımaması (SMK m.56) ve kamuya sunma kuralları (SMK m.57).
• SMK m.58/4'teki koruma dışı hâller: kamu düzenine veya genel ahlaka aykırılık, ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri, mekanik bağlantı için zorunlu biçim ve boyutlar, hükümranlık alametleri ve benzeri işaretlerin uygunsuz kullanımı.
• Başvurunun SMK m.3 kapsamına girmeyen kişilerce yapılması (SMK m.64/6-c).
• Başvurunun kötüniyetli olması.
• Bir fikri mülkiyet hakkının (örneğin bir eserin veya markanın) yetkisiz kullanımını içermesi.

Yenilik ve ayırt edicilik itirazında neye bakılır?

Yenilikte, tasarımın aynısının başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulup sunulmadığına bakılır; yalnız küçük ayrıntılarda farklı tasarımlar aynı kabul edilir (SMK m.56/4). Ayırt edicilikte ölçüt, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bırakılan genel izlenimin önceki tasarımlardan farklı olup olmadığıdır ve tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alınır (SMK m.56/5-6).

Dikkat: Başvuru veya rüçhan tarihinden önceki 12 ay içinde tasarımcının kendisi ya da onun izniyle üçüncü kişi tarafından yapılan açıklama yeniliği ve ayırt ediciliği etkilemez (SMK m.57/2). İtirazda sunduğunuz önceki tasarım bu 12 aylık süre içinde tasarım sahibinin kendi açıklamasıysa, sonuç alamayabilirsiniz.

Kurumun önceki tasarımları araştırırken kamuya sunma tarihini tespit etmek için dikkat ettiği hususlar itiraz delili hazırlarken de yol gösterir: sosyal medya, kütüphane ve alışveriş sitelerindeki zaman etiketleri, elektronik broşürlerin yayım tarihleri, ulusal ve uluslararası başvuruların yayım tarihleri, Wayback Machine kayıtları ve tarih filtreli görsel aramalar (Tasarım İnceleme Kılavuzu 2026, kamuya sunma tarihinin tespiti).

İtiraz dosyası: belgeler, ücret ve şekil

• Form: Tasarım Yayımına İtiraz Formuna göre hazırlanmış, gerekçeleri açıklayan itiraz başvuru formu ve ispatlayıcı bilgi ve belgeler (Yön. m.64/4-a).
• İşaretleme: Formda hangi belgelerin sunulduğu belirtilir ve sunulan belgelerde itiraza konu tasarım işaretlenerek açıkça gösterilir (Yön. m.64/5).
• Yabancı dil: Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüman onaylı Türkçe tercümesi verilir (Yön. m.64/6).
• Dergi ve kataloglar: Tamamı yerine yalnız kapak, ilgili tasarımın bulunduğu sayfalar ve tarih içeren kısımların renkli ve net kopyaları; aynı sayıya ait olduğu belirtilir (Yön. m.64/7).
• Ücret: Tescil kararına itiraz ücretinin ödendiğini gösteren bilgi (Yön. m.64/4-b).

İtirazdan sonra ne olur?

• Ücret dışındaki eksiklikler için Kurum 1 ay süre verir; giderilmezse itiraz yapılmamış sayılır (Yön. m.65/4).
• İtiraz, görüşünü bildirmesi için tasarım sahibine bildirilir; karşı görüş için süre bildirimden itibaren 1 aydır. İtiraz sahibinden de 1 ay içinde ek bilgi ve belge istenebilir; sunulmazsa mevcut belgelerle karar verilir (SMK m.68/3; Yön. m.65/3).
• Kurul gerekli gördüğünde taraflardan ürün numunesi dahil ek bilgi ve belge isteyebilir (Yön. m.65/1).
• İtiraz, Kurum karar vermeden önce geri çekilebilir; vekil eliyle yapılıyorsa vekâletnamede geri çekme yetkisi açıkça bulunmalıdır (Yön. m.66).

Olası sonuçlar

• Kabul: Tescil hükümsüz kılınır. Kamu düzeni, hükümranlık alametleri veya fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımı gerekçesiyle tasarımın bir kısmına yapılan itirazda yalnız o kısım hükümsüz olur; kalan kısım koruma şartlarını taşımalı ve tasarım kimliğini korumalıdır (SMK m.68/5).
• Çoklu tescilde resen hükümsüzlük: İtiraz eki belgelerden hükümsüz olması gerektiği anlaşılan, itiraz edilmemiş diğer tasarımlar da resen hükümsüz kılınabilir (SMK m.68/5).
• Ret: Kurul kararı tescilin devamı yönündeyse tescil belgesi düzenlenir (Yön. m.65/8).
• Ücret iadesi: Kurul tasarımı hükümsüz kılarsa itiraz ücreti talep hâlinde itiraz sahibine iade edilir (Yön. m.65/9).

Hükümsüzlük kararı geçmişe etkilidir ve Bültende yayımlanır (SMK m.68/6, 79). Kurul kararına karşı dava, kararın bildiriminden itibaren 2 ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açılır (5000 s. Kanun m.15/C; SMK m.156/2). Dava süreleri için fikri ve sınai haklar mahkemesi yazımıza bakın.

Yayım ertelemesi itirazı nasıl etkiler?

Başvuru sahibi, başvuruyla birlikte, başvuru veya rüçhan tarihinden başlayarak 30 ay süreyle yayımın ertelenmesini isteyebilir (SMK m.66/1; Yön. m.63/1). Bu durumda tasarım tescil edilip sicile kaydedilir, ama görseller ve dosya üçüncü kişilere kapalı tutulur; Bültende yalnız sahibin kimliği, başvuru tarihi, sınıf ve erteleme talebi görünür (SMK m.66/2; Yön. m.63/3).

• Erteleme talebi ayrıca sonradan yapılamaz; başvuruyla birlikte istenir.
• Ertelenen tasarımın yayım tarihi, görsellerin yayımlandığı tarihtir (SMK m.66/6). Dolayısıyla üçüncü kişilerin 3 aylık itiraz süresi bu yayımdan sonra işler.
• Erteleme süresince tasarım, tescilsiz tasarım gibi yalnız kopyalamaya karşı korunur (SMK m.59/6, 59/2).
• Erteleme süresi içinde tecavüz davası açılabilmesi için sicil ve dosya bilgilerinin davalıya bildirilmiş olması şarttır (SMK m.66/5).
• Süre sonunda yayım ücreti ödenmez veya numune verilmişse yayıma uygun görsel sunulmazsa koruma başvuru tarihinden itibaren hiç doğmamış sayılır (SMK m.66/4; Yön. m.63/5-6).

Ertelenen tasarımlarda ödenecek yayım ücreti, ödemenin yapıldığı yıl için belirlenen ücrettir (Yön. m.63/9). Tasarım Başvuru Kılavuzu 2026 ertelemeyi "başvurunun kesinleşme tarihinden" başlatır; Kanun ise "başvuru veya varsa rüçhan tarihinden" der. Kanun hükmü esas alınmalıdır.

3 ay geçtiyse: hükümsüzlük davası

Yayıma itiraz süresini kaçırdıysanız tasarımın hükümsüzlüğü mahkemeden istenebilir (SMK m.77/1). Mahkeme şu hâllerde hükümsüzlüğe karar verir:

• SMK m.67/2'deki itiraz gerekçeleriyle aynı nitelikteki hâller: tanıma aykırılık, yenilik veya ayırt edicilik eksikliği, koruma dışı hâller, m.64/6-c, kötüniyet, fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımı (m.77/1-a).
• Hak sahipliğinin başkasına ait olması (m.77/1-b).
• Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer bir tasarımın başvuru tarihinin tescilli tasarımdan önce olması (m.77/1-c).

Görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir (SMK m.156/1). Benzer bir sistemin patent tarafı için patent hükümsüzlük davası yazımıza bakabilirsiniz. Dava, delil ve masraf açısından itirazdan daha ağır bir süreçtir; bir avukat veya patent vekiliyle değerlendirme yapmanızı öneririz.

Sık Sorulan Sorular

Tasarım tesciline itiraz süresi ne kadar?

Bültendeki yayım tarihinden itibaren 3 ay (SMK m.67/2). Yayımı ertelenmiş tasarımlarda süre, görsellerin yayımlandığı tarihten işler (SMK m.66/6).

Tasarımın "benzer olduğu" gerekçesiyle itiraz edebilir miyim?

Doğrudan "benzerlik" diye bir gerekçe yoktur. Önceki tasarımınızın kamuya sunulmuş olması nedeniyle yenilik veya ayırt edicilik eksikliğine (SMK m.56) ya da fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımına dayanabilirsiniz (SMK m.67/2). Ayırt edicilikte ölçüt bilgilenmiş kullanıcı üzerindeki genel izlenimdir.

İtiraz ücreti ne kadar?

2026 Tebliğinde her bir tasarım için 266,67 TL (KDV ve harç hariç); Kurum sitesindeki toplam 320,00 TL. Ödeme öncesinde EPATS tahakkukunu kontrol edin.

Tescilim itiraz sonucu hükümsüz kılındı, ne yapabilirim?

Kurul kararına karşı bildirimden itibaren 2 ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir (5000 s. Kanun m.15/C; SMK m.156/2). Süre kısa olduğu için vakit kaybetmeden bir vekil veya avukata danışın.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · Tasarım tescili nedir · Tescilsiz tasarım koruması · Lahey sistemi · Fikri ve sınai haklar mahkemesi ve dava süreleri · Tecavüz tazminatı hesabı