Tanınmış Marka Nedir? Koruma Kapsamı, Tanınmışlık Tespiti ve Eski Esaslar

İki ayrı dayanak: SMK m.6/4 ve m.6/5

SMK m.6/4, doğrudan Paris Sözleşmesi'ne atıf yapar. Sözleşmenin 6 mükerrer maddesi, bir ülkede "iyi bilinen" tanınmış bir markanın karışıklığa yol açacak şekilde kopyalanmasını, taklidini veya aslına yakın değiştirilmesini içeren markaların aynı veya benzer mallar için tescilinin reddedilmesini ve kullanımının yasaklanmasını öngörür. SMK m.6/4'ün metninde, tanınmış markanın Türkiye'de tescilli olması şartı yer almaz. Buna karşılık koruma aynı veya benzer mal ve hizmetlerle sınırlıdır.

SMK m.6/5 farklı bir mantıkla çalışır. Burada dayanak marka Türkiye'de tescil edilmiş veya daha önce başvurusu yapılmış olmalıdır ve Türkiye'de ulaştığı tanınmışlık düzeyi korunur. Başvurunun aynı, benzer veya farklı mal ve hizmetlerde yapılmış olması fark etmez; yeter ki sonraki marka tanınmış markadan haksız yarar sağlama, onun itibarına zarar verme veya ayırt edici karakterini zedeleme ihtimali taşısın. Başvuru sahibinin haklı bir sebebe dayanması hâli saklıdır.

TÜRKPATENT tanınmışlığı ne zaman değerlendirir?

m.6'daki ret nedenleri nispi ret nedenleridir: Kurum bunları kendiliğinden incelemez, ancak itiraz üzerine uygular (SMK m.6/4 ve 6/5 metinleri "itiraz üzerine reddedilir" der). Yani başkasının tanınmış markanıza benzeyen bir başvurusu Bültende yayımlandığında harekete geçmeniz gerekir. Yayıma itiraz süresi Bültende yayımdan itibaren 2 aydır; itiraz gerekçeleri ve ücret de bu süre içinde tamamlanmalıdır (SMK m.18; Yön. m.28/1-3). Bülteni izlemek ve itiraz dilekçesini hazırlamak için yayıma itiraz rehberini okuyabilirsiniz.

Tanınmışlığa dayalı itirazların önemli bir avantajı vardır: Başvuru sahibi, itiraz gerekçesi tanınmış marka için "bu marka kullanılmıyor" savunmasını ileri süremez. Marka Kullanım İspatı Kılavuzu bunu m.6/4 ve 6/5 kapsamındaki itirazlar için açıkça yazar. Ancak itirazınız aynı zamanda m.6/1'e (karıştırılma ihtimali) dayanıyorsa ve başvuru sahibi bu yönden kullanım ispatı isterse, tanınmış marka için de ciddi kullanım delili sunmanız gerekir. Kullanım ispatının şartlarını kullanım ispatı yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.

Güncel uygulama: tanınmışlık dinamik kabul ediliyor

TÜRKPATENT 8 Nisan 2025 tarihli duyurusunda, tanınmışlığın dinamik bir süreç olarak değerlendirildiğini belirtti. Bu nedenle m.6 kapsamında tanınmışlık gerekçesiyle yapılan yayıma itirazlarda, tanınmışlık tespit tarihinden yayıma itiraz tarihine kadar tanınmışlığın devam ettiğini gösteren bilgi ve belgelerin de sunulması isteniyor. Pratikte bu, yıllar önce alınmış bir tespit kararına tek başına güvenmenin yeterli görülmeyebileceği anlamına gelir.

Tanınmışlık tespiti talebi ve 2026 ücreti

2026 Ücret Tebliği'nin marka cetvelinde 02.01.27 Tanınmışlık Tespiti Talebi İnceleme Ücreti satırı bulunur. Tebliğ m.4/2-s bu ücreti, SMK m.6/4, m.6/5 ve m.7/2-c'de belirtilen tanınmış markaların ve tanınmışlık düzeyinin belirlenmesine ilişkin taleplerle ilişkilendirir.

Tutarlar 2026 Ücret Tebliği'ndeki TÜRKPATENT ücretleridir; KDV ve varsa harç bu tutarlara dahil değildir (Tebliğ m.1/1). Site toplamı sütunu Kurumun marka işlem ücretleri sayfasında ilan ettiği, KDV ve harç dahil ödenecek tutardır. Tutarlar 2026 yılı için geçerlidir; ödeme yapmadan önce EPATS'ta oluşan tahakkuku mutlaka kontrol edin.

Eski "Tanınmışlık Esasları" belgesi ne işe yarar?

TÜRKPATENT sitesinde hâlâ "Markaların Tanınmışlık Düzeyleri ile İlgili Esaslar ve Uygulaması" başlıklı bir belge yayımlanıyor. Bu belgeyi okurken tarihine dikkat edin: Metin, Kurumun adı henüz Türk Patent Enstitüsü iken hazırlanmıştır ve 5000 sayılı Kanunun o dönemdeki 13/d bendine ve 556 sayılı KHK'nın itiraz maddelerine atıf yapar. 556 sayılı KHK, SMK m.191/3 ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle belgedeki mevzuat atıfları güncel değildir; ölçütler ise bugün de bir delil dosyasını hangi başlıklarla kuracağınızı düşünmek için yol gösterici olarak kullanılabilir.

Belgeye göre ölçü, markanın "malın potansiyel ve fiili kullanıcılarının da ötesinde ulaşmış olduğu genel tanınmışlık düzeyi"dir. Belge 18 ölçüt sayar. Bunları başlıklar hâlinde şöyle özetleyebiliriz:

• Tarihçe ve yayılma: Tescil ve kullanımın süresi, yurt içi ve yurt dışı tesciller, tanınmışlığın ne kadar süredir korunduğu.
• Pazar verileri: Piyasadaki yaygınlık, pazar payı, yıllık satış, dağıtım kanalları, ithalat ve ihracat imkânları.
• Tanıtım: Özellikle Türkiye'deki reklam ve promosyonun süresi, kapsamı ve harcaması; reklam niteliğinde olmayan yayınlar ve fuarlar.
• Algı: Kamuoyu araştırmaları, markanın mal veya hizmetle özdeşleşmesi, refleks çağrışım, kalite veya statü göstermesi, orijinallik ve ayırt edicilik.
• İşletme ve değer: Firmanın büyüklüğü, çalışan sayısı, cirosu, şube ve bayi ağı; markanın parasal değeri ve bilançoda gösterilip gösterilmediği; kalite belgeleri ve ödüller.
• Koruma çabası ve risk: Markayı koruma yolundaki itiraz ve davalar, taklit ve benzer başvuruların yoğunluğu, mal ve kitle niteliği bakımından tecavüze açıklık.
• Belgeler: Yukarıdakileri ispatlayan her türlü belge.

Tanınmış marka listesi var mı?

Kurumun Özel Korunan Markalar Bilgisi sayfası, araştırma bölümünde tanınmış marka koruma tipi seçilerek arama yapıldığında Türkiye'de tanınmış marka statüsündeki markaların listelenebileceğini belirtir. Sayfadaki dipnot da eski mevzuata (556 sayılı KHK m.7/1-i) atıf yapar. Bir markanın bu listede olup olmadığını yalnızca TÜRKPATENT marka araştırma ekranı üzerinden canlı olarak kontrol edebilirsiniz; liste içeriği hakkında burada bir değerlendirme yapmıyoruz. Bir markanın listede yer almaması, somut bir itirazda tanınmışlığın ispat edilemeyeceği anlamına gelmez; listede yer alması da 2025 duyurusu karşısında güncel delil sunma ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Tanınmış marka ve ceza koruması

Marka hakkına tecavüzün cezai yaptırımı SMK m.30'da düzenlenir ve cezaya hükmedebilmek için markanın Türkiye'de tescilli olması şarttır (SMK m.30/5). Dolayısıyla m.6/4 kapsamında Türkiye'de tescilsiz bir tanınmış marka, itiraz aşamasında korunabilse de ceza yoluna dayanak olmaz. Ayrıntılar için marka taklidi cezası yazısına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Tanınmış marka tescilsiz de korunur mu?

SMK m.6/4'ün metni Türkiye'de tescil şartı aramaz; Paris Sözleşmesi 6bis anlamında tanınmış bir marka, aynı veya benzer mallarda yapılan başvurulara itiraz edebilir. m.6/5 ve m.7/2-c ise Türkiye'de tescilli veya önceki tarihli başvurulu markayı korur. Ceza koruması için Türkiye'de tescil şarttır (SMK m.30/5).

Bir kez tanınmış kabul edilen marka hep tanınmış sayılır mı?

Kurumun 2025 duyurusuna göre tanınmışlık dinamik bir süreç olarak değerlendiriliyor. Tanınmışlık gerekçeli yayıma itirazda, tespit tarihinden itiraz tarihine kadar tanınmışlığın sürdüğünü gösteren belgeler de sunulmalı.

Tanınmış markaya karşı "kullanılmıyor" savunması yapılabilir mi?

m.6/4 ve 6/5 gerekçeli itirazlarda başvuru sahibi tanınmış markanın kullanılmadığını ileri süremez (Marka Kullanım İspatı Kılavuzu). İtiraz ayrıca m.6/1'e dayanıyorsa, o yön için kullanım delili istenebilir.

Tanınmışlık tespiti 2026'da ne kadar?

02.01.27 satırı Tebliğde 29.433,33 TL'dir (KDV ve harç hariç); Kurum sitesinde KDV dahil toplam 35.320,00 TL olarak ilan edilir. Ödemeden önce EPATS tahakkukuna bakın.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · Markaya itiraz nasıl yapılır · Marka ret nedenleri · Marka kullanım ispatı · Benzer marka sorgulama · Marka taklidi cezası · Marka tescili nasıl yapılır