Marka Tescili Nasıl Yapılır? 2026 Başvuru, Ücretler ve Süreç Rehberi

Bir işletmenin en değerli gayri maddi varlığı, çoğu zaman bilançoda görünmeyen bir şeydir: marka. Yıllarca emek vererek inşa ettiğiniz isim, logo, slogan veya ürün ambalaj tasarımı, eğer hukuki olarak korumaya alınmamışsa bir gece içinde başkasına ait olabilir. Türkiye'de marka tescili 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) çerçevesinde yürütülür ve TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) bu süreci yöneten tek resmi mercidir. Bu rehber, marka tescilinin nasıl yapıldığını — başvurudan tescil belgesine, itirazdan yenilemeye kadar — gerçek 2026 ücret kalemleri, Nice sınıflandırması ve hukuki risk noktalarıyla birlikte adım adım anlatıyor.

İlgili rehberler: Domain adı tescili ve WHOIS · Domain sorgulama araçları · Dijital pazarlama temelleri · E-ticaret SEO rehberi · SEO ve arama motorları

Marka Nedir, Marka Tescili Ne İşe Yarar?

Marka, bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini başkalarınınkinden ayırt etmeye yarayan her türlü işarettir. Bir kelime, harf, rakam, şekil, renk, ses, hatta üç boyutlu form marka olabilir. SMK madde 4'e göre marka olarak tescil edilebilecek işaretin ayırt edici ve sicilde gösterilebilir olması gerekir. Marka tescili, bu işaret üzerinde münhasır kullanım hakkı verir; tescilli markanızı izinsiz kullanan kişiye karşı hukuki ve cezai dava açabilirsiniz.

Sıkça karıştırılan üç kavramı en başta netleştirelim: marka ticari işaretlerin korunmasıdır, patent teknik buluşların, tasarım ürünlerin görünümünün korunmasıdır. Halk arasında "marka patenti" denilse de teknik olarak "marka tescili" doğru terimdir. Patent, yeni ve sanayiye uygulanabilir buluşlar için verilir; bir logo veya işletme adı patentlenmez, tescil edilir.

Marka Tescili Neden Şart? Hak Sahipliği ve Risk

Türk hukukunda marka koruması tescil ile doğar. Yani markanızı yıllardır kullanıyor olsanız bile, başkası aynı veya benzer markayı sizden önce tescil ederse hak sahibi o olur. SMK'ya göre tescilsiz kullanım yalnızca "eskiden beri kullanım" istisnasıyla, dar koşullarda korunur ve ispat yükü size düşer. Pratikte mahkeme süreci yıllar sürer ve tahmin edilenden çok daha pahalıdır.

• Münhasır kullanım hakkı: Tescilli marka 10 yıl boyunca yalnızca size aittir; sınırsız kez yenilenebilir.
• Hukuki dava hakkı: Taklit, iltibas, alan adı kapatma (cybersquatting), gümrükte el koyma talep edebilirsiniz.
• Devir ve lisans: Markanızı satabilir, lisanslayabilir, miras bırakabilir, teminat olarak gösterebilirsiniz.
• Yatırımcı güveni: Yatırım turlarında ve şirket satışlarında tescilli marka portföyü ciddi bir bilanço kalemidir.
• E-ticaret pazaryerleri: Trendyol, Hepsiburada, Amazon Brand Registry gibi platformlarda marka koruma araçları kullanmak için tescil belgesi şarttır.
• Sosyal medya hak iadesi: Instagram, TikTok ve Meta'nın marka şikayet (DMCA benzeri) kanalları yalnızca tescilli markaları kabul eder.

Marka tescil edilmediğinde başınıza gelebilecek en yıkıcı senaryo şudur: aynı isimle başka biri başvuru yapar, sizden önce tescil alır ve sizin işletmenizi kendi markasını kullandığınız için durdurur. Yıllarca yatırım yaptığınız ismi değiştirmek zorunda kalırsınız.

Marka Türleri: Hangi İşaretiniz Var?

Başvurudan önce hangi marka türünde başvuracağınıza karar vermelisiniz. Yanlış tür seçimi, koruma kapsamınızı daraltır. SMK kapsamında kelime, şekil (logo), kombine (karma), renk, ses, üç boyutlu, pozisyon, hareket ve garanti / ortak marka türleri tescil edilebilir. En geniş koruma kelime markası sağlar — yazı tipi, renk veya stilden bağımsız tüm kullanımları kapsar; kombine marka ise pratikte en yaygın türdür çünkü çoğu logo metin barındırır. Renk ve ses markalarında ayırt edici hale geldiğini (kazanılmış ayırt edicilik) ispatlamak şarttır.

İşletme adınız hem kelime hem logo olarak kullanılıyorsa iki ayrı başvuru yapmak en güvenli stratejidir: bir kelime markası + bir kombine marka. Bu, logoyu güncellediğinizde kelime hakkınızın korunmaya devam etmesini sağlar. Bayrak / mühür / coğrafi işaret içeren işaretler ise tescil edilemez (SMK m. 5).

Nice Sınıflandırması: 45 Sınıfın Mantığı

Marka koruması tescil edildiği mal ve hizmet sınıfları için geçerlidir. Türkiye, dünya genelinde kullanılan Nice Anlaşması'na (Nice Classification) tabidir; toplam 45 sınıf vardır: ilk 34 sınıf mallar, 35–45 arası hizmetler içindir.

• Sınıf 25 — Giyim, ayakkabı, baş giyim eşyaları
• Sınıf 29 — Et, balık, süt ürünleri, dondurulmuş gıda
• Sınıf 30 — Kahve, çay, baharat, hazır yemek
• Sınıf 32 — Bira ve alkolsüz içecekler
• Sınıf 35 — Reklam, iş yönetimi, perakende satış (e-ticaret bu sınıfta)
• Sınıf 38 — Telekomünikasyon, internet servis sağlayıcı
• Sınıf 41 — Eğitim, eğlence, spor
• Sınıf 42 — Yazılım geliştirme, SaaS, teknoloji araştırmaları
• Sınıf 43 — Restoran, kafe, otel, konaklama
• Sınıf 45 — Hukuki hizmetler, güvenlik

Sınıf seçimi tescilin en stratejik kısmıdır. Bir e-ticaret yazılım firması en azından 9 (yazılım), 35 (online perakende) ve 42 (SaaS) sınıflarında başvurmalıdır. Bir restoran en azından 43 sınıfında, marka altında ürün satıyorsa 29 / 30 sınıflarını da eklemelidir. Yanlış sınıf seçimi, rakibin sizin ismi farklı sektörde kullanmasının önünü açar.

TÜRKPATENT'in resmi sınıf araştırma servisi turkpatent.gov.tr üzerinden ücretsizdir. Mal/hizmet listesi WIPO tarafından güncellenir; Türkçe çeviri Resmi Gazete'de yayımlanan Marka Tescil Başvurularına Ait Mal ve Hizmetlerin Sınıflandırılmasına İlişkin Tebliğ ile resmidir.

Marka Tescili Adım Adım: 11 Aşamalı Süreç

Tipik bir marka tescili başvurudan kesin tescile kadar 6–10 ay sürer; itiraz olursa süre 18 aya uzayabilir. Süreç şu adımlardan oluşur:

• 1. Ön araştırma (similarity search) — Aynı/benzer marka var mı? Kayıtlı markalar sicilinde tarama
• 2. Mal/hizmet listesi hazırlığı — Hangi Nice sınıflarına başvurulacak
• 3. Başvuru formu doldurma — EPATS (Elektronik Patent Başvuru Sistemi) üzerinden online
• 4. Resmi ücretlerin yatırılması — Halkbank veya bankalar üzerinden
• 5. Şekli inceleme — Eksik belge, yanlış sınıf kontrolü (1–2 ay)
• 6. Mutlak ret nedenleri incelemesi — Ayırt edicilik, kamu düzeni, jenerik isim taraması
• 7. Resmi Marka Bülteni'nde yayım — 2 ay süreyle üçüncü kişilere itiraz hakkı
• 8. İtiraz süreci — Varsa Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi (YİDD) kararı
• 9. Tescil kararı — Şartlar sağlandıysa olumlu karar
• 10. Tescil belgesi ücreti yatırma — 2 ay içinde
• 11. Tescil belgesinin düzenlenmesi — Sicil kaydı + e-belge

Her adımda yapılacak bir hata, başvurunun geri çevrilmesine veya sürenin uzamasına yol açar. Özellikle 6. ve 7. adımlar kritiktir.

Adım 1: Ön Araştırma — Aynı Markayla Çakışıyor musunuz?

Ön araştırma, marka tescilinin en sık atlanan ama en kritik adımıdır. TÜRKPATENT'e başvurudan önce mutlaka aynı veya karıştırılabilecek kadar benzer markaların tescilli olup olmadığını kontrol edin. Aksi halde başvurunuz ya mutlak ret nedeniyle reddedilir, ya da tescilden sonra bile mahkeme yoluyla iptal edilebilir.

• TÜRKPATENT EPATS arama — turkpatent.gov.tr/arastirma-yap; ücretsiz, kelime/şekil/sahip bazlı sorgu
• Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi — Aynı isimde firma kayıtlı mı?
• Domain araştırması — .com.tr, .com, .tr uzantıları sahipli mi? WHOIS sorgulama aracı kullanın
• Sosyal medya kullanıcı adı — Instagram, X, TikTok, LinkedIn'de aynı handle var mı?
• WIPO Global Brand Database — Madrid Protokolü ile Türkiye'ye uzanan uluslararası markalar
• EUIPO TMview — AB markaları (Türkiye'de itiraz gerekçesi olabilir)

Tam metin araması yetmez; fonetik benzerlik, görsel benzerlik ve anlamsal benzerlik üzerinden de tarama yapın. "Krea" ile "Crea", "Yıldız" ile "Star" arasında karıştırılma ihtimali kabul edilebilir; uzman vekalet bu nüansları değerlendirir.

Adım 2: Marka Tescil Ücretleri 2026 (Resmi Tarife)

Aşağıdaki rakamlar TÜRKPATENT'in 2026 ücret tarifesi resmi harç kalemleridir — yaklaşık değerler değildir; sağlayıcıdan bağımsızdır. Bunlara vekalet (avukat/marka vekili) ücreti dahil değildir; danışmanlık ayrıca hesaplanır.

• Tek sınıflı marka başvuru ücreti: ~2.820 TL
• Ek sınıf (2. sınıf): ~2.820 TL
• Ek sınıf (3. ve sonraki her bir sınıf): ~3.150 TL
• Marka tescil belgesi ücreti: ~7.010 TL (başvuru kabul edildikten sonra ödenir)
• Tek sınıflı marka için toplam resmi harç: ~9.830 TL
• Yenileme (2 sınıfa kadar): ~8.730 TL
• Gecikmeli yenileme (10 yıl + 6 ay sonra): ~15.420 TL
• Devir / kısmi devir: ~5.960 TL
• Lisans kayıt: ~9.870 TL
• Yayına itiraz: ~1.150 TL
• Karara itiraz (YİDD): ~3.960 TL
• Madrid Protokolü uluslararası başvuru bildirimi: ~3.850 TL

Yaklaşık, sağlayıcıya göre değişir, 2026 verisi. Ücretler her yıl Resmi Gazete'de yayımlanan tebliğ ile güncellenir. Güncel tarifeyi başvuru anında turkpatent.gov.tr/marka-islem-ucretleri sayfasından doğrulayın. Vekalet ücretleri Türkiye Barolar Birliği asgari ücret tarifesi ve marka vekilinin uzmanlığına göre 5.000–25.000 TL arasında değişebilir.

"İsim hakkı almak ne kadar?" İnternette en çok aratılan sorulardan biri: bir isim hakkı almak / dükkan ismini tescillemek ne kadar tutar? Tek bir sınıfta marka tescili 2026 itibarıyla yalnızca resmi harçlar olarak yaklaşık 9.830 TL'dir. Vekalet ücreti dahil edildiğinde toplam tipik bir başvuru için 15.000–25.000 TL aralığına oturur. "İsim telif hakkı alma" diye bir kavram resmi olarak yoktur — telif hakkı (FSEK) edebi-sanatsal eserler için, marka tescili ticari işaretler içindir.

Adım 3: EPATS Üzerinden Online Başvuru

TÜRKPATENT 2018'den itibaren tüm marka başvurularını EPATS (Elektronik Patent Başvuru Sistemi) üzerinden alır. Kağıt başvuru kabul edilmez. Bireysel veya tüzel kişi olarak e-İmza veya mobil imza ile başvurabilirsiniz.

• 1. epats.turkpatent.gov.tr sitesinde e-Devlet ile giriş
• 2. Marka başvuru türünü seçin (kelime / şekil / kombine vb.)
• 3. Marka örneğini yükleyin — JPEG, PNG (görsel marka için min. 945×945 piksel önerilir)
• 4. Mal/hizmet sınıflarını ve emtia listesini ekleyin
• 5. Başvuru sahibi bilgilerini girin (gerçek kişi: TC kimlik; tüzel kişi: vergi numarası)
• 6. Vekiliniz varsa vekaletname ekleyin (noter onaylı veya e-İmzalı)
• 7. Resmi başvuru ücretini Halkbank IBAN'ına yatırın, dekontu sisteme yükleyin
• 8. Formu e-İmza ile imzalayıp gönderin

Başvuru yapıldığı anda başvuru numarası ve başvuru tarihi tahsis edilir. Bu tarih kritiktir — "ilk başvuran ilk hak sahibi" (first-to-file) ilkesi gereği, sonraki rakip başvurulara karşı bu tarihten itibaren öncelik kazanırsınız.

Adım 4: Şekli ve Mutlak Ret İncelemesi

TÜRKPATENT, başvuruyu önce şekli inceleme'den (form eksikleri, sınıf hataları) geçirir; sonra mutlak ret nedenleri incelemesini yapar. SMK madde 5'te 12 mutlak ret nedeni vardır.

• Ayırt edicilikten yoksunluk — "Ekmek" markası ekmek için tescil edilemez (jenerik)
• Tasviri işaret — "Lezzetli" gıda markası olamaz
• Türk lirası, bayrak, mühür — Devlet sembolleri
• Coğrafi işaret — "Antep" baklavası gibi tescilli coğrafi işaretler
• Kamu düzenine aykırılık — Hakaret, ayırımcılık, dini sömürü
• Yanıltıcı işaret — Coğrafi köken yanılgısı yaratan ifadeler
• Aynı/ayniyeti karıştıracak kadar benzer önceki marka
• Tanınmış marka — "Coca-Cola" başka sınıfta bile tescil edilemez
• Tescilli ticaret unvanı ile karıştırılma riski

Mutlak ret kararı verilirse 2 ay içinde karara itiraz hakkınız vardır. İtiraz YİDD (Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi) tarafından değerlendirilir; reddedilirse Ankara Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi'nde dava açabilirsiniz.

Adım 5: Resmi Marka Bülteni'nde Yayım

Şekli ve mutlak ret incelemesini geçen başvurular, Resmi Marka Bülteni'nde yayımlanır. Bu yayım 2 ay sürer ve bu süre içinde herhangi bir üçüncü kişi (özellikle önceki marka sahibi) yayına itiraz edebilir. İtiraz yoksa başvuru tescil edilir.

Yayına itiraz nispi ret nedenlerine dayanır (SMK m. 6): önceki tescilli marka, tanınmış marka, kötü niyet, telif hakkı, kişilik hakkı, coğrafi işaret. İtiraz başvurusu da EPATS üzerinden yapılır ve 1.150 TL civarında bir resmi harca tabidir.

Adım 6: Tescil Belgesi Düzenleme

İtirazsız geçen veya itirazı reddedilen başvurular için TÜRKPATENT olumlu karar verir. Karar size tebliğ edildikten sonra 2 ay içinde tescil belgesi ücretini yatırmanız gerekir; aksi halde başvuru hükümsüz sayılır.

Tescil belgesi günümüzde elektronik olarak düzenlenir; e-Devlet ve EPATS hesabınızdan PDF olarak indirebilirsiniz. "Marka tescil belgesi nasıl alınır?" sorusunun pratik cevabı budur — fiziki belge talep edilirse e-Devlet üzerinden belge sureti çıkarılabilir.

Tescil belgesinde tescil numarası, başvuru ve tescil tarihi, marka sahibinin tam unvanı, marka örneği (görsel), mal/hizmet sınıfları ve emtia listesi, vekil bilgisi, koruma süresi (10 yıl), resmi mühür ve QR doğrulama kodu yer alır.

Marka Vekili mi, Avukat mı, Kendiniz mi Başvurmalısınız?

Türkiye'de gerçek kişiler kendi markalarını tescil ettirebilir; tüzel kişiler için de bireysel başvuru mümkündür. Ancak yurt dışında ikamet eden başvuru sahipleri için marka vekili zorunludur. Pratikte deneyimli bir marka vekili ile çalışmanın üç önemli faydası vardır:

• Sınıf seçimi optimizasyonu — Doğru sınıf seçimi sürpriz reddi önler ve gereksiz ek ücretten kaçındırır
• Ön araştırma — Profesyonel bir benzerlik raporu çakışma riskini erken yakalar
• İtiraz savunması — Yayın itirazlarına teknik gerekçeli cevap yazımı
• Süre takibi — Tescil belgesi ücreti, yenileme, itiraz vb. süreleri kaçırmazsınız

Marka vekilliği, TÜRKPATENT sınavını geçmiş ve sicile kaydolmuş kişilerce yapılır; her avukat marka vekili değildir, her marka vekili de avukat değildir. Karmaşık dosyalar (yabancı tescil, itiraz, dava) için her ikisi de — uzman avukat ve marka vekili — birlikte çalışır.

Marka Koruma Süresi ve Yenileme

Marka tescili 10 yıl süreyle korunur. Süre bitiminde yenilenmezse marka düşer ve aynı marka herkes tarafından başvuruya açık hale gelir. Bu, marka portföyü yönetiminde en sık yapılan ihmaldir.

• Normal yenileme penceresi: Korumanın bitiminden 6 ay önce başlar
• Yenileme ücreti (2 sınıfa kadar): ~8.730 TL
• Ek sınıf yenileme: ~750 TL / sınıf
• Cezalı (gecikmeli) yenileme: 10 yıl bittikten sonra 6 aylık ek süre içinde, ~15.420 TL
• Bu süreler kaçırılırsa marka tamamen düşer ve yeniden başvuru gerekir

Profesyonel marka portföyü yönetimi, yenileme tarihlerini otomatik takvime ekleyen bir CRM ya da marka yönetim yazılımı kullanır. Tek bir yenileme kaçırma, on yıl boyunca inşa edilen markanın bir gecede kaybolmasına neden olabilir.

Marka Devri, Lisansı ve Rehini

Tescilli marka mal varlığıdır — alınır, satılır, kiralanır, teminat olarak verilir. Tüm bu işlemler sicile kayıt ile geçerlilik kazanır; sicile kaydedilmeyen devir üçüncü kişilere karşı hüküm doğurmaz.

• Devir — Marka tamamen başkasına geçer; resmi harç ~5.960 TL + noter sözleşmesi
• Kısmi devir — Sadece bazı sınıflar veya emtialar devredilir
• Lisans (basit/inhisari) — Kullanım hakkı verilir, mülkiyet sahipte kalır
• Rehin — Banka kredisi gibi alacaklar için teminat
• Miras — Vefat halinde mirasçılara intikal eder; sicile bildirim şarttır
• Dükkan isim hakkı kavramı pratikte iki şekilde gerçekleşir: (1) marka devri yoluyla, (2) ticari işletmenin (firma) devriyle. Noterden devir, noterden isim hakkı almak ifadesinin teknik karşılığıdır

İnternet ve Marka: Domain ile Sosyal Medya Hakları

"İnternette isim hakkı nasıl alınır?" sorusunun çoklu cevabı vardır. Sadece marka tescili yetmez; aşağıdaki dijital varlıkları da kontrol altına almalısınız:

• Domain tescili — Markanızla aynı isimde .com, .com.tr, .tr uzantılarını alın. Alan adı tescili rehberi bu süreci anlatıyor
• Tipo-domain savunması — Sıkça yanlış yazılan varyantları (örn. "keydaal", "kydal") da satın alın; cybersquatter saldırısını önler
• Sosyal medya kullanıcı adları — Instagram, X, TikTok, LinkedIn, YouTube, Facebook, Threads, Pinterest
• App Store / Google Play developer adı
• NPM / GitHub / Docker Hub paket adları — yazılım markaları için kritik
• UDRP başvurusu — Sizin tescilli markanızla aynı domain'e cybersquat yapan kişiye karşı WIPO Arbitration and Mediation Center üzerinden başvurabilirsiniz

İsim hakkı satın alma ifadesi ikincil pazarda devir sözleşmesi anlamına gelir — bir markayı veya domain'i sahibinden bedeli karşılığında devralma. Tescilli markada noter sözleşmesi + sicil kaydı, domain'de registrar transfer süreci gerekir. WHOIS sorgulama ile mevcut sahibi öğrenin.

Madrid Protokolü ile Uluslararası Tescil

Türkiye 1999'dan beri Madrid Protokolü'ne taraftır. Tek bir uluslararası başvuru ile 130'dan fazla ülkede aynı anda marka tescili başlatabilirsiniz. Süreç şu şekilde işler:

• 1. Türkiye'de tescilli (veya başvurusu yapılmış) bir markanın olması
• 2. WIPO'ya gönderilmek üzere TÜRKPATENT üzerinden Madrid bildirimi
• 3. Hedef ülkelerin seçilmesi
• 4. Her hedef ülke kendi inceleme prosedürünü uygular
• 5. Olumlu kararlarda tescil; ülkeye göre farklı süreler

Madrid başvurusu ücretleri WIPO + ülke ücretleri ("individual fee" veya "complementary fee") şeklinde toplanır. AB için tek başvuru EUIPO üzerinden yapılır ve 27 üye ülkeyi tek harçla kapsar; ABD, Çin, Japonya gibi büyük pazarlarda her birinin kendi ücretleri vardır.

Marka İhlali Halinde Hukuki Yollar

Tescilli markanız başkası tarafından izinsiz kullanılırsa SMK madde 29 ve devamı çerçevesinde aşağıdaki haklara sahipsiniz:

• İhtiyati tedbir — Hızlıca durdurma kararı, mahkemeden 24–48 saatte alınabilir
• Gümrükte el koyma — İthalat/ihracat anında
• Tazminat davası — Maddi-manevi zararların tahsili
• İltibasın men'i — Devam eden ihlalin durdurulması
• Cezai şikayet — Ağır ihlal, kasıtlı taklit ihtimalinde
• Online platform şikayetleri — Trendyol, Hepsiburada, Amazon, Instagram, TikTok ve Meta'nın marka koruma birimleri
• UDRP / domain devri — Cybersquatting'e karşı

Mahkeme yargılamaları Ankara, İstanbul, İzmir'de bulunan Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri'nde görülür; diğer illerde Asliye Hukuk Mahkemeleri görevlidir.

Sıkça Yapılan 12 Hata

• 1. Ön araştırma yapmadan başvurmak — Mutlak/nispi ret riskini kabul etmek
• 2. Yetersiz sınıf seçmek — Sadece bir sınıfta başvurup yan sektörü açık bırakmak
• 3. Jenerik/tasviri kelimeleri marka yapmaya çalışmak — "Kebapçı", "Hızlı Kargo" gibi
• 4. Logo + kelimeyi tek karma başvuruda birleştirmek — Sonradan logo değişince kelime hakkı zayıflar
• 5. Tescil belgesi ücretini 2 ay içinde yatırmamak
• 6. Yenileme tarihini takip etmemek
• 7. Devir/lisans işlemini sicile kaydetmemek
• 8. Yurt dışı satış yapıldığı halde Madrid başvurusu yapmamak
• 9. Şirket ortağı olarak değil, gerçek kişi olarak tescil ettirmek (sonra şirkete devir maliyetli)
• 10. Sosyal medya kullanıcı adlarını paralel almamak
• 11. Domain'i tescil etmeden önce isim hakkını almak (cybersquatter rakip alabilir)
• 12. Vekaletnameyi geç tanzim etmek — Süre kaybı

Pratik Bir Örnek: Bir E-Ticaret Markasının Tescili

Bir tekstil markası örneği üzerinden somut bir hesap yapalım. Marka adı "AKARSU", logo + kelime kombine, satış kanalları kendi web sitesi + Trendyol + Instagram. Doğru tescil stratejisi:

• Başvuru 1: Kelime markası "AKARSU" — Sınıf 25 (giyim), 35 (online perakende)
• Başvuru 2: Kombine marka "AKARSU + logo" — Sınıf 25, 35
• Domain: akarsu.com.tr, akarsu.com, akarsu.shop
• Sosyal medya: @akarsu Instagram, TikTok, X, LinkedIn

Aynı markanın 10 yıl sonra yenilenme maliyeti (her iki marka için, 2 sınıf) yaklaşık 17.500 TL + vekalet civarı olur. Yıllık amortisman bazında, marka koruma maliyeti yıllık 4.000–5.000 TL'dir — büyük çoğunluk işletme için ihmal edilebilir bir hukuk sigortası.

Marka, Ticaret Unvanı ve Alan Adı Farkı

Bu dört kavram sıkça karıştırılır. Ticaret unvanı, Ticaret Odası'na kaydedilen şirketin tam yasal adıdır (örn. "AKARSU TEKSTİL ANONİM ŞİRKETİ"); tüm Türkiye'de korunur ama kapsamı sınırlıdır. İşletme adı, mağaza tabelasında veya markette geçen günlük kullanım adıdır (örn. "AKARSU TEKSTİL"); sicile kaydolmamışsa zayıf bir koruma sunar. Marka, TÜRKPATENT siciline kayıtlı, mal/hizmet sınıflarında 10 yıl süreyle münhasır kullanım hakkı veren işarettir. Alan adı (domain) ise yalnızca kullanılabilir bir adres olup tek başına marka koruması sağlamaz; domain ve marka ilişkisi ayrı bir yazıda derinlemesine açıklanmıştır.

Hak hiyerarşisinde marka tescili en güçlüdür; ticaret unvanı ile çatıştığında çoğu vakada marka önceliklidir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi içtihatları bu yönde istikrarlıdır.

İtiraz Süreci ve YİDD Kararları

İtiraz iki yönlü bir süreçtir. Bir markaya itiraz edebileceğiniz gibi, başkasının başvurusuna karşı sizin de itirazda bulunabilmeniz için TÜRKPATENT bültenini düzenli takip etmeniz gerekir. Yayına itiraz, marka bültende yayımlandığı 2 ay süresince yapılır. Karara itiraz, TÜRKPATENT'in olumlu veya olumsuz kararından sonra 2 ay içinde sunulur. Bu itirazları YİDD (Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi) ikinci derece inceleme olarak değerlendirir; YİDD kararına karşı Ankara Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi'nde dava yolu açıktır. Tescil sonrasında bile iptal davası 5 yıl içinde Fikri Mahkeme'de açılabilir; hükümsüzlük davası ise kötü niyet halinde sınırsız süreyle açılabilir. İtiraz dilekçeleri teknik bir hukuki çalışma gerektirir; sınıf benzerliği, iltibas tehlikesi, tüketici nezdinde karıştırılma ihtimali gibi kriterler somut delillerle desteklenmelidir. Bu noktada uzman bir marka avukatı veya marka vekiliyle çalışmak büyük fark yaratır.

Kötü Niyetli Tesciller ve Tanınmış Marka Koruması

SMK madde 6/9, başkasının markasını kötü niyetle tescil ettirenlere karşı hükümsüzlük davası hakkı verir. Tipik kötü niyet senaryoları arasında yabancı tanınmış markayı Türkiye'de önden tescil etmek (preempt), eski iş ortağının markasını ortaklık sona erdiğinde tescil etmek, sosyal medya fenomeninin adını başkalarından önce tescil etmek ve yaygın bir trend kelimesini tek başına tescil ederek piyasaya rant baskısı kurmak yer alır. Tanınmış markalar (Coca-Cola, Apple, Mercedes vb.) tüm sınıflarda korunur; bir kişi "Coca-Cola" markasını kuru temizleme için bile tescil ettiremez. Tanınmışlık statüsü TÜRKPATENT veya mahkeme kararıyla tespit edilir; sicilde Türk markalarını da içeren bir tanınmış marka listesi tutulmaktadır.

İzleme ve Takip: Tescil Sonrası Sürekli Koruma

Marka tescili tek seferlik bir işlem değildir; tescil belgesini aldıktan sonra başlayan bir koruma sürecidir. Tescil ettiğiniz an, dünyanın geri kalanında o markaya benzer başvurular gelmeye devam edebilir. Profesyonel marka portföyü yönetimi üç eksende yürür: watch (izleme), enforcement (uygulama) ve maintenance (bakım). Bu üçü ihmal edilirse tescilli marka bile zayıflayabilir, hatta hukuken zayıflama (genericide) tehlikesiyle karşılaşabilir.

• Resmi Marka Bülteni izleme — TÜRKPATENT'in iki haftada bir yayımladığı bültende sizinkine benzer yeni başvuruları yakalama. Manuel takip mümkün ama büyük portföylerde otomatik watch servisi gerekir.
• WIPO ve EUIPO bülten izleme — Madrid başvuruları ve AB markaları için
• Domain watch — Markanızla benzer yeni domain registrationları gerçek zamanlı bildirim olarak alınmalı
• Sosyal medya monitörü — Brand mention takibi (Brand24, Mention, Sprout Social benzeri araçlar)
• E-ticaret pazaryeri taramaları — Trendyol, Hepsiburada, Amazon, Etsy üzerinde haftalık taklit listesi tarama
• Mahkeme dosya takibi — UYAP üzerinden marka davaları ve YİDD kararları
• Yıllık marka audit — Hangi sınıflarda kullanıyorsunuz, hangi sınıflarda kullanım yok? Kullanılmayan sınıflar 5 yıl sonra iptal davasına konu olabilir (SMK m. 26)

Kullanma yükümlülüğü sıkça atlanan bir noktadır. SMK madde 26'ya göre tescilden itibaren 5 yıl içinde tescil edildiği mal/hizmetlerde ciddi şekilde kullanılmayan marka, üçüncü kişinin talebi üzerine kısmen veya tamamen iptal edilebilir. Yani markanızı tescil ettiniz, ama hiç kullanmadıysanız, koruma kalkabilir. Bu nedenle gerçekten kullanmayacağınız sınıflara başvuru yapmamak hem maliyet hem hukuki risk açısından mantıklıdır.

Vergi ve Muhasebe Yönü: Marka Bilançoda

Tescil maliyeti muhasebede gayri maddi duran varlık (intangible asset) olarak aktifleştirilir. KGK / VUK çerçevesinde:

• Aktifleştirme — Başvuru ve tescil ücretleri 263 nolu "Haklar" hesabında
• Amortisman — 10 yıllık koruma süresi boyunca eşit oranlı (yıllık %10) amortisman
• KDV — TÜRKPATENT resmi harçları KDV'siz; vekalet ücretleri %20 KDV'li
• Damga vergisi — Devir, lisans sözleşmelerinde binde 9.48
• Kurumlar vergisi avantajı — Ar-Ge / Tasarım Merkezi statüsünde olan firmalar için ek teşvikler
• KOSGEB destekleri — Marka tescil destekleri KOBİ'ler için resmi harçların önemli bir kısmını karşılayabilir

KOSGEB'in İşletme Geliştirme Destek Programı kapsamında marka, patent ve endüstriyel tasarım tescil giderlerinin önemli bir kısmı geri ödemeli olmadan desteklenir. Şirket bilançonuzda IP varlığı tutmak, hem yatırımcı görünürlüğü hem de teminat değeri açısından doğrudan finansal etki yaratır.

E-Ticarette Marka Koruma Programları

Tescil belgesini aldıktan sonra büyük e-ticaret platformlarının brand registry programlarına kaydolmak zorunludur. Bu programlar markanızı taklit eden satıcıları otomatik tespit eder ve listing'lerini kapatır.

• Amazon Brand Registry — Tescil belgesi şart; ABD/AB/Türkiye markaları geçerli
• Trendyol Marka Sahibi Programı — TÜRKPATENT belgesi yüklenir
• Hepsiburada / N11 / Çiçeksepeti — Benzer marka koruma kanalları
• eBay VeRO Program — Verified Rights Owner
• Etsy Reporting Portal
• Meta IP Reporting — Instagram, Facebook için marka şikayet formu
• TikTok IP Protection Center
• Google Brand Protection — Reklam kötüye kullanımı için

Bu kanalları aktifleştirmek için tescil belgesi PDF'i + sicil özeti + marka logosu yüklenir. Pratikte taklit ürün şikayet süresi 3–10 gündür; tescilsiz markada bu kanallar tamamen kapalıdır.

Reklam ve içerikte marka kullanımı: Markanız tescilli olduğunda kullanım kurallarınıza uygun gösterilmesi rakipleri caydırır ve hak davalarında lehinize delil oluşturur. ® simgesi ("Registered") sadece tescilli markalar için kullanılır ve yan yana yazılır (örnek: ABCD®). ™ simgesi ("Trademark") başvuru aşamasındaki veya tescilsiz markalar için kullanılabilir. SM ("Service Mark") hizmet markaları içindir, ABD usulüdür ve Türkiye'de zorunlu değildir. Tescil sonrası markanız için bir marka stil rehberi (logo, renk, tipografi kullanım kuralları) yayımlayın ve yetkili bayi / distribütör listesini web sitenizde tutun — bu, hem tüketici güvenini artırır hem de izinsiz kullanım davasında ispat kolaylığı sağlar.

Maliyet Optimizasyonu: Ne Zaman Hangi Sınıfa?

Bütçe sınırlıysa öncelik sıralaması şöyle olmalıdır: önce (1) ana faaliyet sınıfınız — hangi mal veya hizmeti satıyorsanız o; sonra (2) sınıf 35 (reklam ve perakende, e-ticaret sitesi olan herkes için zorunlu); ardından sırasıyla (3) sınıf 42 (yazılım/SaaS), (4) sınıf 41 (eğitim, içerik üretimi), (5) sınıf 9 (mobil uygulama, dijital ürün), (6) sektörel komşu sınıflar (yan ürünleriniz veya planları) ve son olarak (7) Madrid başvurusu (yurt dışı satış %20'yi aştığında). Yıllık iş hacmi 1 milyon TL'nin altındaki yeni başlayan işletmeler için 1–2 sınıfta tek bir kombine başvuru (toplam ~15.000–20.000 TL bütçe) yeterlidir; büyüme ile birlikte ek sınıflar açılabilir.

Marka ile İlgili Diğer Sınai Haklar

Marka, sınai mülkiyet hukukunun yalnızca bir parçasıdır. İşletmenizin değer yaratan diğer haklarını da değerlendirin: patent (yeni, sanayiye uygulanabilir, buluş niteliğinde teknik çözümler), faydalı model (patentten daha düşük yenilik eşiği, daha hızlı ve ucuz), endüstriyel tasarım (ürünlerin görünümü, paketleme, mobilya, ambalaj), coğrafi işaret ("Maraş Dondurması", "Antep Baklavası" gibi yöre-ürün bağı), telif hakkı / FSEK (yazılım kodu, edebi-sanatsal eser, müzik, film) ve ticari sır (tarif, formül, müşteri listesi; NDA ve iç güvenlik kontrolleri ile korunur). Marka tescili dış görünümü, patent içerideki teknolojiyi, telif hakkı yaratıcı içeriği korur — üçü birlikte güçlü ve dengeli bir IP portföyü oluşturur.

Faydalı Kaynaklar ve Resmi Linkler

• turkpatent.gov.tr — Resmi kurum sitesi
• EPATS — Online başvuru sistemi
• Güncel ücret tarifesi
• e-Devlet TÜRKPATENT
• WIPO Madrid Protokolü
• EUIPO TMview
• WIPO Global Brand Database
• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Resmi Gazete: 10.01.2017)
• Marka Tescil Başvurularına Ait Mal ve Hizmetlerin Sınıflandırılmasına İlişkin Tebliğ

İlgili Yazılar

• Domain Adı Nedir?.com Alan Adı ve WHOIS Sorgulama
• Domain Sorgulama Araçları: WHOIS, RDAP ve DNS Rehberi
• Dijital Pazarlama: Kanallar ve Stratejiler
• E-ticaret SEO Rehberi
• Arama Motoru ve SEO Rehberi

Özet ve Eylem Planı

Marka tescili, bir işletmenin değer koruması için yapılabilecek en yüksek getirili hukuki yatırımlardan biridir. 2026 itibarıyla bir markayı tescil etmenin TÜRKPATENT resmi maliyeti tek sınıfta yaklaşık 9.830 TL, vekalet ile birlikte tipik bir başvuru için 15.000–25.000 TL aralığındadır. Süre 6–10 ay, koruma 10 yıl, sınırsız yenilenebilir.

• Hemen yapın: TÜRKPATENT EPATS üzerinden ön araştırma
• Bu hafta: Sınıf seçimi ve mal/hizmet listesi taslak
• Bu ay: Marka vekili / avukat ile başvuru
• 2 ay sonra: Şekli inceleme tamamlanır
• 4–6 ay sonra: Bültende yayım
• 6–10 ay sonra: Tescil belgesi
• 10 yıl sonra: Yenileme — takvime mutlaka not edin

Marka kararını ertelemek, en pahalıya patlayan IP hatasıdır. Başkası önce başvurursa, yıllarca yatırdığınız ismi kaybedebilirsiniz. Pricing tablonuzdaki en küçük kalem, hukuki güvenliğiniz için en büyük kaldıraç olabilir. Tescil ettikten sonra da iş bitmez: yıllık marka audit'i, bültende yeni başvuru izleme, sosyal medya ve pazaryeri taklit takibi, 10. yılın sonunda yenileme — bu döngü, markanızın yıllar içinde hem hukuki hem de ticari değerini büyüten gerçek koruma stratejisidir. Doğru tescil + sürekli izleme + zamanında yenileme, üç sütunlu bir formüldür; üçü de eksiksiz olmadığı sürece marka koruması yarım kalır.

Son bir not: Türkiye'deki marka mevzuatı, AB ve WIPO standartlarıyla büyük ölçüde uyumludur ama mahkeme uygulamaları ülkeye özgüdür. Madrid Protokolü, EUIPO, USPTO ve TÜRKPATENT arasındaki süreç farklarını bilen bir IP danışmanı, özellikle ihracat yapan markalar için ciddi hukuki risk azaltıcısıdır. Tescil yalnızca başlangıçtır — gerçek değer, markanızı yıllar içinde kullandıkça, izledikçe ve savundukça birikir.