İYS Marka ve Bayi Yönetimi Nasıl Yapılır?

İYS’de marka nedir?

İYS Temel Hizmetler sayfası markayı "hizmet sağlayıcıların alıcılara ticari elektronik ileti gönderirken kullandığı isim" olarak tanımlar ve bu ismin tescilli bir ibare ya da ticaret unvanı olabileceğini söyler. Yönetmelik de İYS numarasını "İYS'ye kayıt olan tüm hizmet sağlayıcı ve markalarına ayrı ayrı atanan tekil numara" olarak tanımlar (m.4/1-j).

• Bir hizmet sağlayıcı İYS'de birden fazla marka tanımlayabilir.
• Ana markanın (API'de master: true) numarası, hizmet sağlayıcının İYS numarasıyla (iysCode) aynıdır; her alt markaya ayrı bir numara (brandCode) atanır.
• Ticaret unvanınız dışında bir isimle ileti gönderiyorsanız başvuru sırasında marka tescil belgesini yüklemeniz zorunludur. Bkz. İYS kaydı nasıl yapılır.
• İYS SSS'ye göre tescilli markalarınız için izin yönetimini ayrı ayrı yapabilirsiniz.
• Vatandaş portalında alıcı, hangi hizmet sağlayıcıya veya markasına izin verdiğini görür ve markaya göre onay ya da ret verebilir.

Pratik sonucu şudur: alıcı A markasına onay verip B markasını reddedebilir. Temel Hizmetler sayfasının ifadesiyle, marka yapısı alıcıların birbirinden bağımsız olarak markalara onay veya ret vermesini sağlar.

Bayi, acente ve özel yetkili işletme

Yönetmelik bu ilişkiler için iki tanım verir:

• Bayi işletme: Sözleşmeye dayalı olarak bir işletmenin mal ve hizmetlerinin satışına aracılık eden ve kendi adına bağımsız çalışan işletme (m.4/1-ç).
• Özel yetkili işletme: Bir işletmenin yönetim, organizasyon, dağıtım veya pazarlama bilgi ve desteğini alarak o işletmenin mal veya hizmetinin satışındaki imtiyaz hakkını bedel, bölge ve süre gibi şartlarla kullanan bağımsız ticari işletme (m.4/1-n). Franchise yapıları bu tanıma yakındır.

Acentelik Yönetmelikte ayrıca tanımlanmamıştır ama aynı hükümlerde birlikte anılır. İYS API dokümantasyonu bu üç ilişkinin hepsini bayi (retailer) diye adlandırır.

Onay ve ret bayi ilişkisinde nasıl paylaşılır?

Yönetmelik m.7/6'ya göre acentelik, özel yetkili işletme ya da bayilik sözleşmesindeki taraflardan birine verilen onay, sözleşmeye konu mal, hizmet veya marka ile sınırlı olarak sözleşmenin diğer tarafı için de verilmiş kabul edilir. Ret de aynı şekilde yayılır: m.9/2'ye göre böyle bir onay için taraflardan birine yapılan ret bildirimi tüm taraflara yapılmış sayılır ve reddi alan taraf bunu diğer tarafa bildirmekle yükümlüdür.

Temel Hizmetlerde marka ve bayi yönetimi

Temel Hizmetler sayfasına göre hizmet sağlayıcı İYS web arayüzünde şunları yapabilir:

• Birden fazla marka tanımlamak ve alıcılardan aldığı izinleri bu markaların altına eklemek.
• Varsa markalara ait bayi veya acente ağını İYS'de oluşturmak.
• Bayilerine, markalarına ait izinlere erişim vermek; böylece bayiler markaya izin vermiş alıcılara ileti gönderebilir.

İYS duyurularına göre 2021'den bu yana marka yönetimi ekranında eklenen iletişim adresleri izin tarihi, izin kaynağı ve izin durumuna göre filtrelenip sıralanabiliyor; abonelik ekranlarında her marka için adres, telefon ve e-posta sayısı görülebiliyor. İYS API SSS'ye göre marka İYS numaralarına İYS Web'de Marka Yönetimi sekmesinden ulaşılır. Aynı bölümde aracı hizmet sağlayıcı eklenir ve İLETİ+ paketi tanımlı hizmet sağlayıcılar "Entegratör Ekle" ile entegratör yetkilendirir.

API tarafı: brandCode, retailerCode ve retailerAccess

Entegrasyon kullanıyorsanız marka ve bayi bilgisi her istekte yer alır. İYS'nin kurumsal hizmetler sayfasına göre 250.000'den az adresi olan hizmet sağlayıcılar entegrasyona ancak yetkilendirdikleri entegratör üzerinden erişir; Tebliğ m.7 de bu hizmetin yetkisiz kişilere gördürülemeyeceğini söyler (ayrıntı İYS entegratör nedir). Bilmeniz gereken alanlar:

Markalarınızı ve bayi sayılarını GET /sps/{iysCode}/brands ile listelersiniz. Sandbox ve canlı ortamda iysCode ile brandCode farklıdır, bu yüzden değerleri ortam değişkeninde tutun. Bayi ekleme örneği (sandbox):

# Erişim jetonu ortam değişkeninden okunur; kod içine yazılmaz.
curl -X POST "https://api.sandbox.iys.org.tr/sps/<IYS_CODE>/brands/<BRAND_CODE>/retailers" \
  -H "Authorization: Bearer <ACCESS_TOKEN>" \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -d '{
    "title": "Örnek Ticaret Ltd. Şti.",
    "alias": "Kadıköy Mağazası",
    "name": "<BAYI_YETKILISI_AD_SOYAD>",
    "tckn": "<BAYI_YETKILISI_TCKN>",
    "tin": "<BAYI_VKN>",
    "mobile": "+905XXXXXXXXX",
    "city": { "code": "34", "name": "İstanbul" },
    "town": { "code": "<ILCE_KODU>", "name": "<ILCE_ADI>" },
    "status": "active"
  }'

# Başarılı yanıt (201): {"retailerCode": <RETAILER_CODE>}

Zorunlu alanlar title, name, tckn, city, town ve tin'dir. mersis, alias, mobile ve status (active, passive, suspended) isteğe bağlıdır. İl ve ilçe kodlarını API dokümantasyonundaki kod listesinden alın. Değeri olmayan isteğe bağlı alanı boş string veya null olarak göndermeyin, alanı hiç göndermeyin; aksi hâlde istek hatalı sayılır.

Bayide alınan bir onayı yüklerken bayiyi retailerCode ile belirtir, erişim verilecek bayileri retailerAccess ile listelersiniz:

{
  "recipient": "+905XXXXXXXXX",
  "type": "MESAJ",
  "recipientType": "BIREYSEL",
  "status": "ONAY",
  "consentDate": "2026-11-04 14:20:00",
  "source": "HS_FIZIKSEL_ORTAM",
  "retailerCode": <RETAILER_CODE>,
  "retailerAccess": [<RETAILER_CODE>, <DIGER_BAYI_CODE>]
}

Kayıtlı bir izne sonradan bayi eklemek, değiştirmek veya kaldırmak için ayrı uç noktalar vardır: POST .../consents/retailers/access erişim ekler, PUT aynı yolda eski erişimleri silip yenilerini yazar, .../access/remove belirli bayileri, .../access/remove/all tüm bayileri kaldırır. Bir bayiyi DELETE .../retailers/{retailerCode} ile silmek ancak bayi hiçbir izinle ilişkilendirilmemişse mümkündür.

Kullanım senaryoları

Franchise zinciri

Merkez, markayı İYS'de tanımlar ve her franchise noktasını bayi olarak ekler. Mağazada kâğıt formla ya da tablette alınan onay, ilgili noktanın retailerCode'u ile yüklenir. Onay sözleşmeye konu marka ile sınırlı olarak merkez için de geçerli olduğundan, merkez ulusal kampanyayı aynı kişiye gönderebilir; yerel nokta da kendi kampanyasını. Alıcı herhangi bir tarafa ret verdiğinde, ret tüm taraflar için geçerli sayılır ve reddi alan tarafın bunu diğerine bildirmesi gerekir. Bu yüzden reddi gecikmeden İYS'ye işleyin ve bayilerinize de iletin.

Bayi ağı olan üretici

Beyaz eşya veya otomotiv gibi sektörlerde müşteriyle temas çoğunlukla bayide olur. Üretici, markası altında bayileri tanımlar; bayiler müşteriden onay alıp marka altında yükler. Hangi bayinin hangi izinlere erişeceğini retailerAccess belirler. Bayi sözleşmesi sona erdiğinde ilgili bayinin erişimini kaldırmak sürecin bir parçası olmalıdır.

Birden fazla markası olan perakendeci

Aynı şirketin farklı segmentlerde markaları varsa her biri İYS'de ayrı marka olarak tanımlanır. Alıcı bir markayı reddedip diğerinden ileti almaya devam edebilir. ViA ile 3338 üzerinden ret toplayacaksanız ViA SSS'ye göre kısa isim markaya özeldir: her marka için ayrı kısa isim tanımlanır ve bir markaya en fazla üç kısa isim verilebilir. Bkz. İYS ViA.

Sık Sorulan Sorular

Marka ve bayi yönetimi ücretli mi?

Hayır. İYS'nin ücret tablosunda marka ve bayi yönetimi Temel Hizmetler dahil tüm paketlerde yer alır ve Temel Hizmetler ücretsizdir. Bunu API ile otomatik yapmak istiyorsanız entegrasyon modülü içeren bir pakete ihtiyaç duyarsınız. Bkz. İYS ücret tarifesi.

Bayi kendi adına İYS’ye ayrıca kaydolmalı mı?

Kaynaklarımız bu konuda açık bir kural koymuyor. Bayi kendi ürünleri veya marka sözleşmesi dışındaki konular için kendi adına ticari ileti gönderecekse, Yönetmelik m.5/2 gereği kendisi de hizmet sağlayıcı olarak kaydolmalıdır. Marka sahibinin İYS'sinde bayi olarak tanımlanmak bu kaydın yerine geçer mi sorusunu İYS'ye sormanızı öneririz.

Bayide alınan onayı merkez kullanabilir mi?

Evet, ama yalnızca bayilik sözleşmesine konu mal, hizmet veya marka ile sınırlı olarak (Yönetmelik m.7/6). Merkezin başka markaları veya sözleşme dışı ürünleri için ayrı onay gerekir.

Bir bayiyi neden silemiyorum?

API'de bayi ancak hiçbir izinle ilişkilendirilmemişse silinebilir. Önce bayinin izinlerle bağını kaldırın ya da bayiyi passive veya suspended durumuna alın.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: İYS nedir · İYS kaydı nasıl yapılır · İYS API entegrasyonu · İYS ViA · Entegrasyon nedir